
9 Martta doğanlar
Doğumlar
- 1454 – Amerigo Vespucci, İtalyan tüccar ve haritacı (ö. 1512)
- 1564 – David Fabricius, Friz Amatör astronom, kartograf ve Lüteriyan teologu (ö. 1617)
- 1568 – Aloysius Gonzaga, İsa Cemiyeti’nin üyesi ve bir İtalyan aristokrat (ö. 1591)
- 1737 – Josef Mysliveček, Çek besteci (ö. 1781)
- 1749 – Honoré Gabriel Riqueti de Mirabeau, Fransız politikacı (ö. 1791)
- 1814 – Taras Grigoroviç Şevçenko, Ukraynalı şair ve ressam (ö. 1861)
- 1850 – Hamo Thornycroft, Britanyalı heykeltıraş (ö. 1925)
- 1856 – Edward Goodrich Acheson, Amerikalı kimyacı (ö. 1931)
- 1877 – Emil Abderhalden, İsviçreli biyokimyacı ve fizyolog (ö. 1950)
- 1881 – Ernest Bevin, İngiliz devlet adamı (ö. 1951)
- 1883 – Umberto Saba, İtalyan şair ve romancı (ö. 1957)
- 1886 – Werner Kempf, Nazi Almanyası’nın panzer generali (ö. 1964)
- 1890 – Vyaçeslav Molotov, Rus siyasetçi (ö. 1986)
- 1891 – José P. Laurel, Filipinli bir politikacı ve yargıçtı (ö. 1959)
- 1892 – Mátyás Rákosi, Macar komünist lider (ö. 1971)
- 1892 – Walter Miller, Amerikalı sessiz film oyuncusu (ö. 1940)
- 1895 – Albert Göring, Alman iş insanı (ö. 1966)
- 1896 – Robert McAlmon, Amerikalı yazar, şair ve yayıncı (ö. 1956)
- 1910 – Samuel Barber, Amerikalı besteci (ö. 1981)
- 1916 – Robert F. Bales, Amerikalı sosyal psikolog (ö. 2004)
- 1918 – George Lincoln Rockwell, Amerikalı aşırı sağcı bir siyasi aktivist ve Amerikan Nazi Partisi‘nin kurucusu (ö. 1967)
- 1919 – Cengiz Dağcı, Tatar roman yazarı (ö. 2011)
- 1923 – Walter Kohn, John A. Pople ile birlikte 1998 Nobel Kimya Ödülü sahibi Amerikalı fizikçi (ö. 2016)
- 1928 – Keely Smith, Amerikalı Grammy ödüllü kadın pop ve caz müziği şarkıcısı (ö. 2017)
- 1929 – Hugh Desmond Hoyte, Guyanalı siyasetçi (ö. 2002)
- 1929 – Muhammed Zillurrahman, eski Bangladeş devlet başkanı (ö. 2013)
- 1930 – Ornette Coleman, Amerikalı caz müzisyeni (ö. 2015)
- 1934 – Yuri Alekseyeviç Gagarin, Sovyet kozmonot (ö. 1968)
- 1934 – Joyce Van Patten, Amerikalı oyuncu
- 1940 – Raúl Juliá, Porto Rikolu oyuncu (ö. 1994)
- 1942 – John Cale, Galli müzisyen, besteci, şarkıcı ve albüm yapımcısı
- 1943 – Bobby Fischer, Amerikalı satranç şampiyonu (ö. 2008)
- 1945 – Dennis Rader, Amerikan seri katil
- 1945 – Robin Trower, bir İngiliz rock gitaristi
- 1946 – Alexandra Bastedo, İngiliz oyuncu ve aktivist (ö. 2014)
- 1946 – Warren Skaaren, Amerikalı film yapımcısı ve senaryo yazarı (ö. 1990)
- 1946 – Bernd Hölzenbein, Alman millî futbolcudur
- 1947 – Keri Hulme, Yeni Zelandalı romancı, şair ve kısa öykü yazarı (ö. 2021)
- 1948 – Emma Bonino, İtalyan siyasetçidir
- 1950 – Etyen Mahçupyan, Türk gazeteci ve yazar
Etyen Mahçupyan | |
---|---|
Doğum | 9 Mart 1950 İstanbul, Türkiye |
Meslek | Gazeteci · yazar |
Konu | Siyaset |
Etyen Mahçupyan (d. 9 Mart 1950, İstanbul), Türkiye Ermenisi gazeteci ve yazardır.
Eğitim ve meslek hayatı
1950’de İstanbul’da Katolik Ermeni bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi.[1] 2015 yılında bir mülakatta kendisine yöneltilen Türkiye’de Ermeni olmak ile ilgili olarak yöneltilen bir soruya şöyle cevap verdi:
“…Ermeni olduğumu ispatlama pozisyonunda değilim. Bir Ermeni olarak gerçekte kendimi daha ziyade Osmanlı hissediyorum. Osmanlı ve daha öncesinde Bizans’tan beri bu topraklarda yaşadık ve kültürümüzü oluşturduk. Bence değerli olan bu…”
1968’de Robert Koleji‘nde lise eğitimini tamamlayan Mahçupyan, 1972’de Boğaziçi Üniversitesi‘nden kimya mühendisi olarak mezun oldu ve aynı üniversitede işletme dalındaki yüksek lisansını 1974’te tamamladı. Ardından Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi‘nin iktisat bölümünde, uluslararası iktisat alanındaki yüksek lisansını 1977’de tamamlayıp, bu bölümde 1977-1980 yılları arasında araştırma görevlisi olarak görev yaptı. 1980 ile 1996 yılları arasında özel sektörde üst düzey yöneticilik yaptı. 1996 yılından itibaren bizzat girişimci olarak ticaret de yapan Mahçupyan, 1996 yılından itibaren entelektüel işlerle uğraşmak üzere ticarî işlerini tasfiye etti. 1995-96 yıllarında Yeni Demokrasi Hareketi içerisinde yer alan yazar, 1997’de Radikal gazetesinde köşe yazarı olarak yazmaya başladı. 2000’de Radikal gazetesinden ayrılıp bir süre Yeni Binyıl gazetesinde yazdı. Ardından Mayıs 2001’de Zaman gazetesinde köşe yazarlığına geçti.[3][4] 2007’de Hrant Dink‘in öldürülmesinin ardından bu gazetedeki sürekli yazılarını sonlandırdı ve Agos gazetesinin genel yayın yönetmenliğini üstlendi. Bu görevini Kasım 2010’da bıraktı. Mayıs 2014’te Zaman gazetesinden de ayrıldı.[5] Mahçupyan, Zaman’dan ayrılışını anlamlı bir yazı ile duyurdu ve okuyucularına vedâ etti:
“Son süreçte benim gazetem de bir ‘taraf’ oldu ve diğerleri gibi siyasi işlevini öne çıkardı. Medya Türkiye’de ne yaşandığı ve niçin böyle olduğu sorularının peşinden gitmektense, propagandist bir gerçeklik tablosu çizmeyi tercih etti. Bugün bu eğilim yükselmeye ve hastalıklı bir yapı üretmeye devam ediyor.
Oysa bu kesif ve kirli duman bulutunun ardında Türkiye yeni bir zamana hazırlanmakta… Tarihsel ayak bağlarını atmanın ve demokratik niteliği ağır basan yeni bir meşruiyetin peşinde, toplum olma sancıları çekiyor. Bu süreci kavramanın asgari koşulu gerçekliğe önyargısız bakmaktan geçmekte ve maalesef siyasi aktörleşme söz konusu tutuma imkân vermiyor.
Böylece kaçınılmaz sona doğru geliyorsunuz. Gazeteniz artık sizinle birlikte olmak istemiyor. Siz de zaten gazeteyi elinize her aldığınızda duyduğunuz hüznü istemiyorsunuz. Artık farklı bir zamandayız ve zamanın yeni bir ruhu var. Okuyucularımı özleyeceğim…”
Ekim 2014’te Başbakan Ahmet Davutoğlu, Etyen Mahçupyan’ı başdanışmanlığa getirdi. Böylece Türkiye Cumhuriyeti’nde bu göreve layık görülen ilk gayrimüslim vatandaş oldu. Mart 2015’te bu görevinden istifa etti. Gelecek Partisi‘nin kurucular kurulu üyesidir ve 19 Aralık 2019 tarihinde partinin araştırma, geliştirme ve bilişimden sorumlu genel başkan yardımcısı oldu. 1 Kasım 2020 tarihinde gerçekleşen olağan kongrede tekrar yönetim kurulu üyesi seçildi. Genel başkan yardımcılığı görevini Neslihan Çevik’e devretti ve Gelecek Partisi’nin siyasî söylem danışma kuruluna atandı.
Kitapları
- Türkiye’yi Anlamak, 2020,
- Batı’yı Anlamak, 2020,
- İnsanı Anlamak, 2020,
- Tımarhane Günlerim, 2016
- 1915-2015 Yüzyıllık Sorun, 2014
- Bir Zamanlar Ermeniler Vardı!.., 2008,
- Batı’yı Anlamak, 2008
- Türkiye’yi Anlamak, 2008,
- Liberallik Demokratlık Tartışması, 2008
- Bir Demokratın Gündemi, 2007
- İçimizdeki Öteki, 2005
- Bir Zümre, Bir Parti – Türkiye’de Ordu, 2004
- İkinci Tanzimat, 2003
- Zihniyet Yapıları ve Değişim/ Batı’dan Doğu’ya, Dünden Bugüne, 2000
- Radikal Yazılar 4 – Büyük Travmanın Eşiğinde, 2000
- Radikal Yazılar 3 – Yönetemeyen Cumhuriyet, 2000
- Radikal Yazılar 2, 2000
- Radikal Yazılar 1, 1998
- Türkiye’de Merkeziyetçilik: Devlet ve Din, 1998
- İdeolojiler ve Modernite, 1997
- Osmanlı’dan Postmoderniteye, 1996
- Beyin Fırtınası – Demokrasi, Batılılaşma, Laiklik, Devlet, Yeni Dünya Düzeni
- 1954 – Carlos Ghosn, Lübnan asıllı Brezilyalı-Fransız iş adamı
- 1954 – Bobby Sands, Kuzey İrlandalı siyasetçi ve Geçici İrlanda Cumhuriyet Ordusu üyesi (ö. 1981)
- 1958 – Linda Fiorentino, ABD’li bir oyuncu
- 1959 – Takaaki Kajita, Japon fizikçi
- 1960 – Elsa Cayat, Fransız psikiyatr, psikanalist ve köşe yazarı (ö. 2015)
- 1960 – Željko Obradović, Sırp basketbol koçu ve oyuncusu
- 1963 – Jean Marc Vallée, Kanadalı film yönetmeni, senarist ve yapımcı (ö. 2021)
- 1964 – Juliette Binoche, Fransız oyuncu ve En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu Akademi Ödülü sahibi
- 1964 – Valérie Lemercier, Fransız aktris, şarkıcı, film yönetmeni ve senarist
- 1968 – Youri Djorkaeff, Fransız eski millî futbolcu
- 1974 – Yuriy Bilonoh, Ukraynalı gülleci
- 1975 – Juan Sebastián Verón, Arjantinli futbolcu
- 1975 – Roy Makaay, Hollandalı futbolcu
- 1977 – Atılay Uluışık, Türk tiyatro ve dizi oyuncusu
- 1978 – Lucas Neill, Avustralyalı futbolcu
- 1979 – Oscar Isaac, Guatemalalı oyuncu ve müzisyen
- 1979 – Melina Perez, Amerikalı profesyonel güreşçi
- 1980 – Matthew Gray Gubler, Amerikalı oyuncu
- 1980 – Burçin Terzioğlu, Türk dizi ve sinema oyuncusu
- 1983 – Clint Dempsey, Eski Amerikan profesyonel futbol oyuncusu
- 1983 – Emre Kızılırmak, Türk oyuncu ve model
- 1984 – Abdoulay Konko, Fasasıllı Fransız futbolcudur
- 1985 – Pastor Maldonado, Venezuelalı Formula 1 pilotu
- 1987 – Bow Wow, Amerikalı rapçi ve oyuncu
- 1989 – Kim Tae-yeon, Güney Koreli şarkıcı, dansçı ve tanıtım modeli
- 1990 – Daley Blind, Hollandalı futbolcu
- 1990 – YG, Amerikalı rapçi
- 1991 – Orhan Evci, Türk futbolcu
- 1991 – Said el-Muvelled, Suudi futbolcu
- 1993 – Suga (Min Yoon-gi), Güney Koreli rapçı ve BTS grubu üyesi
- 1994 – Okay Yokuşlu, Türk millî futbolcu
- 1998 – Soojin (Soe Soo-jin), Güney Koreli şarkıcı, dansçı (G)I-DLE grubu eski üyesi
- 2000 – Khabane Lame, Senegalli-İtalyan bir TikTok video ünlüsü