Facebook'ta takip et.Twitter'da takip et. Abone Ol!
(46) Kahramanmaraş ve coğrafyası
Coğrafya
2021-02-21 12:57

(46) Kahramanmaraş ve coğrafyası

Kahramanmaraş

Türkiye'nin Akdeniz Bölgesi'nde yer alan bir şehir
 
Kahramanmaraş
Maraş
İl & Büyükşehir
 
Sloganlar: 
"Maraş bize mezar olmadan, düşmana gülzar olamaz!"

Kahramanmaraş'ın Türkiye'deki konumu
Ülke Türkiye
Bölge Akdeniz Bölgesi
İdare
 • Belediye Başkanı Hayrettin Güngör (AK Parti)
 • Vali Ömer Faruk Çoşkun 
Yüzölçümü
 
 • Toplam 14,519 km² (5.605 mil²)
Rakım 568 m (1.863 ft)
Nüfus
 (2020)
 • Toplam 1.168.163
Zaman dilimi UTC+03.00 (TRS)
Posta kodu
46xxx
Alan kodu (+90) 344
Resmî site
Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi
Kahramanmaraş Valiliği

Kahramanmaraş, eski ve halk arasındaki adıyla Maraş, Türkiye'nin Akdeniz Bölgesinde bulunan bir ili ve en kalabalık on sekizinci kentidir. Kurtuluş Savaşı'nda işgale direnişi nedeniyle TBMM tarafından 5 Nisan 1925'te şehre İstiklal Madalyası verilmiştir. Maraş olan adı, 7 Şubat 1973'te Kahramanmaraş olarak değiştirilmiştir.

Geç Hitit şehri olan Gurgum’un bulunduğu yerde kurulmuştur. Sistematik bir kazı yapılmamış olmasına rağmen birçok Hitit anıtı bulunmuştur.

Osmanlı seyyahı Evliya Çelebi, seyahatnamesinde Maraş halkı için, "kelimatları lisan-ı Türkidir ve ekseriya halkı Türkmendir" der. Maraş ve çevresi başta Oğuzların Avşar, Bayat ve Beydili boyları çoğunlukta olmakla birlikte hemen hemen 24 Oğuz boyunun tamamı mevcuttur.

2012'de çıkarılan 6360 sayılı kanun ile büyükşehir olmuştur. Aynı zamanda il sınırları içerisinde bulunan Afşin - Elbistan A, B, C termik santralleri sayesinde Kahramanmaraş, Türkiye'nin elektrik ihtiyacının %14'ünü karşılamaktadır.

Dövme dondurması, tarhanası ve biberi şehrin önemli tescilli gıdalarıdır. 2020 sonu itibarıyla 1.168.163 nüfusa sahiptir.

 

Etimolojisi

Erken DemirbÇağ ve Geç Hititler döneminde başkent olarak kullanılmış, Luvilere Kurkuma ve Asurlurlar içinse Markas olarak bilinen bir antik kent'idi. MÖ 711 yılında Asurlular tarafından fethedilmiş ve adı resmî olarak Markas'a değiştirilmiş. Kahramanmaraş'ın Kurtuluş Savaşı'ndan önceki adı Maraş'tır. Kurtuluş Savaşı'ndan sonra İstiklal Madalyası ile ödüllendirilmiş, daha sonra ise TBMM'nin kararıyla 7 Şubat 1973'te 'Kahraman' unvanı verilmiştir. Aynı zamanda Maraşspor'un ismi de Kahramanmaraşspor olarak değiştirilmiştir.

 

Tarihçe

Tekir Vadisi, Döngel Köyündeki mağaralarda yapılan araştırmalarda ele geçen buluntular yörede insan yerleşiminin Üst Paleolitik Çağda başladığını; Neolitik, Kalkolitik ve Eski Tunç Çağlarında da sürdüğünü göstermektedir. 2009 yılında Kahramanmaraş merkezde yapılan kazılar esnasında da M.S. 300-400 yıllarına ait olan Germanicia Antik Kenti'ne dair birtakım mozaikler bulunmuş ve üzerlerinde çalışmalara başlanmıştır.

Asur yazıtlarında adı "Markasi" veya "Markas" olarak geçen şehir, bir Geç Hitit devleti olan Gurgum Krallığı'nın başkenti oldu. MÖ 711 yılında Asurlular tarafından Gurgum Krallığı ilhak edilince, Markas vilayet merkezi yapıldı. Daha sonra Persler, Romalılar, Bizanslılar, Araplar, Selçuklular, Memluklular, Dulkadiroğulları ve Osmanlılar şehre hakim olmuşlardır.

Maraş'a Kurtuluş Savaşı sırasında halkın gösterdiği direnişten dolayı 7 Şubat 1973'ten itibaren TBMM tarafından Kahramanlık unvanı verilerek adı Kahramanmaraş olarak değiştirildi.

11. yüzyılın sonlarında Anadolu'ya kesin olarak yerleşen Türklerin egemenliğinde kaldı. 1243'te Moğol İşgaline uğrayan Maraş,II.Anadolu Beylikleri devrinde Dulkadiroğulları'nın oldu.12 Haziran 1515 tarihinde TurnadağnMuharebesi ile Osmanlı egemenliğine geçen Maraş, 1515-1919 yılları arasında Osmanlı egemenliğinde kaldı.Mütareke Döneminde önce İngilizler, sonra Fransızlar tarafından işgal edildi.

Kurtuluş Savaşı dönemi

Kahramanmaraş'ın Türk KurtuluşnSavaşı'ndaki yeri özellikle Türk Fransız Cephesi ve Maraş Savunması maddelerinde daha detaylı olarak anlatılmaktadır.

Cumhuriyet dönemi

2012 yılında çıkarılan 6360 sayılı kanun ile Kahramanmaraş'ta sınırları il mülki sınırları olan büyükşehir belediyesi kuruldu ve 2014Türkiye yerel 0seçimlerinin ardından büyükşehir belediyesi çalışmalarına başladı.

 

Coğrafya

Kahramanmaraş'ın merkezi Ahir Dağı'nın eteklerine kurulmuştur. Bu yüzden şehir merkezi engebelidir. Şehrin merkezi dışında kalan bazı bölgeler düzlük olsa da geneli engebeli bir yapıya sahiptir. Kahramanmaraş iklim yapısında diğer illerden farklıdır. Çünkü Kahramanmaraş'ın il haritası onu 3 bölgeye birden sokmaktadır. Bu sebeple değişken bir iklime sahiptir ancak genelde Akdeniz iklimi hakimdir. Kahramanmaraş'ın bulunduğu bölge şehir merkezi o bölgede olduğundan Akdenizdir. Diğer şehirlerle konumu ise yukarıdaki görseldeki gibidir.

İklim

 Kahramanmaraş iklimi  
AylarOcaŞubMarNisMayHazTemAğuEylEkiKasAraYıl
En yüksek sıcaklık (°C)18,722,429,236,038,042,045,244,441,337,228,924,045,2
Ortalama en yüksek sıcaklık (°C)9,210,915,821,126,731,835,535,932,425,917,611,122,8
Ortalama sıcaklık (°C)4,96,410,615,420,325,228,328,525,219,011,76,716,8
Ortalama en düşük sıcaklık (°C)1,32,25,79,814,118,822,122,118,312,86,93,111,4
En düşük sıcaklık (°C)−9−9,6−7,6−1,85,010,315,615,78,60,0−5,6−7,6−9,6
Ortalama yağış (mm)129,1114,498,274,441,16,61,10,98,947,583,5126,4732,1
Kaynak: Meteoroloji Genel Müdürlüğü
 

Nüfus

Güncel Nüfus Değerleri TÜİK 4 Şubat 2021 verileri

Kahramanmaraş il nüfusu: 1.168.163 (2020 sonu). İlin yüzölçümü 14.519  km2'dir. İlde  km2'ye 80 kişi düşmektedir. (Yoğunluğun en fazla olduğu ilçe: 190 kişi ile Dulkadiroğlu’dur)

İlde yıllık nüfus artış oranı %1,22 olmuştur. Nüfus artış oranı en yüksek ve en düşük ilçeler: Onikişubat (% 2,28)- Ekinözü (-% 2,08)

04 Şubat 2021  TÜİK verilerine göre 11 İlçe ve belediye, bu belediyelerde toplam 709 mahalle bulunmaktadır.

20120 yılı sonunda Kahramanmaraş ili ve ilçelerinin yerleşim yeri ve nüfusla ilgili sayısal bilgileri
İlçe Nüfus 2019 Nüfus 2020 Fark N.Artışı % Mah.Say. Alanı  km2 Yoğunluk
Afşin 80.447 80.980 533 0,66 66 1.502 54
Andırın 32.503 32.377 -126 -0,39 57 1.202 27
Çağlayancerit 23.133 23.292 159 0,69 17 470 50
Dulkadiroğlu 222.673 223.277 604 0,27 103 1.176 190
Ekinözü 11.221 10.988 -233 -2,08 21 656 17
Elbistan 141.534 142.778 1.244 0,88 93 2.201 65
Göksun 52.255 52.136 -119 -0,23 72 1.942 27
Nurhak 12.279 12.399 120 0,98 15 1.028 12
Onikişubat 431.848 441.681 9.833 2,28 137 2.429 182
Pazarcık 69.097 69.686 589 0,85 84 1.253 56
Türkoğlu 77.112 78.569 1.457 1,89 44 660 119
Kahramanmaraş 1.154.102 1.168.163 14.061 1,22 709 14519 80
Kahramanmaraş il nüfus bilgileri
YılToplamSıraFarkŞehir - Kır
1965 438.423 30  
 
  %24     105.090
333.333     %76  
1970 528.982 26 %21
 
  %31     165.056
363.926     %69  
1975 641.480 22 %21
 
  %34     220.710
420.770     %66  
1980 738.032 19 %15
 
  %38     281.382
456.650     %62  
1985 840.472 18 %14
 
  %41     342.428
498.044     %59  
1990 892.952 19 %6
 
  %46     407.215
485.737     %54  
2000 1.002.384 18 %12
 
  %53     536.007
466.377     %47  
2007 1.004.414 18 %0
 
  %58     584.726
419.688     %42  
2008 1.029.298 18 %2
 
  %58     598.471
430.827     %42  
2009 1.037.491 18 %1
 
  %58     605.531
431.960     %42  
2010 1.044.816 18 %1
 
  %61     636.828
407.988     %39  
2011 1.054.210 18 %1
 
  %62     656.783
397.427     %38  
2012 1.063.174 18 %1
 
  %64     675.589
387.585     %36  
2013 1.075.706 18 %1
 
  %100     
     %0  
2014 1.089.038 18 %1
 
  %100     
     %0  
2015 1.096.610 18 %1
 
  %100     
     %0  
 

Ekonomi

Sanayi

Kahramanmaraş, iki resmî ve iki de özel OSB'ye sahiptir. Özellikle tekstil ve iplik sanayiinde Türkiye ve Ortadoğu'da önde gelen bir merkez durumuna gelmiştir. Şehirdeki 5. OSB'nin yapımına karar verilmiş olup çalışmalar sürmektedir. Tomsuklu mevkiine yapılacak yeni OSB yaklaşık 25 bin dekar (dönüm) genişliğinde olacak ve bu büyüklüğü ile Türkiye'nin en büyük sanayi OSB'si olacaktır.

Barajlar

  • Sır Barajı(EÜAŞ SIR HES)
  • Menzelet Barajı
  • Kartalkaya Barajı
  • Ayvalı Barajı
  • Kılavuzlu Barajı
  • Adatepe Barajı
 

Kültür

Uludaz Tepesi

Kahramanmaraş sınırları içerisindeki Uludaz Tepesi Türkiye'de en çok uğur böceği kolonisini barındırmaktadır. Bu bölgede 2007 yılından beri amatör dağcılar ve profesyonel dağcılık kulüpleri tarafından ve belediyenin desteği ile Uludaz Uğur Böcekleri Festivali düzenlenmektedir.

Mutfak

En çok bilineni dondurmasıdır. Dondurmasının yanı sıra biberi ezmesi, tarhanası, kurabiyesi, çemeni, çöreği ve köpük sucuğu da Kahramanmaraş'ta sıkça tüketilen lezzetler olup hediyelik olarak il dışına götürülmektedir.

Edebiyat

Kahramanmaraş, yüzyıllar boyu önemli şairler yetiştirmiş ve edebiyatımıza en çok katkıda bulunmuş illerden biridir. Hâlen şiirin ve şairlerin başkenti olarak anılmaktadır. Son yıllarda Kahramanmaraş'ta başlayan Şiir Festivallerinde ünlü şair ve yazarlar şiir dinletileri sunmakta, vefat etmiş olan Kahramanmaraşlı şairler anılmaktadır. Son olarak TRT'de iki sezon yayınlanmış Yedi Güzel Adam adlı dizi TRT'nin ve Kahramanmaraş milletvekillerinin de desteğiyle Kahramanmaraşta çekilmiştir. Dizi, aynı yıllarda Maraş Lisesinde okumuş olan ve Türk edebiyatının 1960-80'li yıllarına damga vurmuş yedi şair ve yazarı anlatmaktadır.

Ağız

Türkçenin Kahramanmaraş ilinde kullanılan şivesinin Batı Anadolu ağızları içindeki konumu Prof. Dr. Leyla Karahan'ın Anadolu Ağızlarının Sınıflandırılması (Türk Dil Kurumu yayınları: 630, Ankara 1996) adlı çalışmasına göre, iki ayrı grupta yer alır:

Geleneksel Giyim Tarzı

Erkekler: Keçe Külah, Poşu, Gömlek, Döşlük, Aba, Şalvar,Yemeni, Postal, Ham Çarık, Çorap, Bel poşusu, Palaska.

Kadınlar: Fes, Tülbent (yazma, şifon), Bindallı, İç Göyneği (içlik), Fistan (Boydan), Cepken (yelek), Üç etek, İki etek, Şalvar, Yemeni, Edik, Ham Çarık, Kemer, Önlük, Takılar. 

Kütüphaneler

Kahramanmaraş'ta Belediyelere, Kültür ve Turizm Bakanlığı'na ve Kahramanmaraş sütçü İmam Üniversitesi bünyesinde olmak üzere kütüphaneler bulunmaktadır.

 

 

Turizm

Şehir merkezinde ve etrafında turistik alanlar bulunmaktadır. Germanicia Antik Kenti ve Taban Mozaikleri, Karahöyük, Ufacıklı Köyü Kalıntıları, Yassı Höyük (Tanır Köyü), Kaşanlı Köyü Kabartması, Pazarcık-Turunçlu Köyü Kalıntıları, Eshab-ı Kehf Külliyesi, Kahramanmaraş Kalesi, Hurman Kalesi, Meryemçıl (Gaben) Kalesi, Azgıt (Yeniköy) Kalesi, Babikli Kalesi, Hastırın Kalesi, Anacık Kalesi, Kız Kalesi ,Haznadarlı Camii (Duraklı Camii), Maraş Ulu Camii (Cami-i Kebir), Hatuniye Camii, Afşin Ulu Camii ,Elbistan Ulu Camii ,Himmet Baba Camii ve Türbesi, İklime Hatun Mescidi, Taş Medrese, Taşhan, Kuruhan, Katiphanı bu alanların başında gelmektedir. Şehrin birçok yerinde park, anıt, müze, kafe, restoran ve mağaza bulunur.

Panoramik manzarasının görülebileceği bir mekân için Teras Cafe’ye gidilmelidir. 

 

Yönetim

İlçeler
  • Afşin
  • Andırın
  • Çağlayancerit
  • Dulkadiroğlu
  • Ekinözü
  • Elbistan
  • Göksun
  • Nurhak
  • Onikişubat
  • Pazarcık
  • Türkoğlu

Merkezi Yönetim

Büyükşehir illerinde Merkezi yönetim Vali, İl Müdürleri ve İl Danışma Kurulundan oluşur.

Kahramanmaraş, bir ‘büyükşehir’dir. Bu özelliğine göre yönetimi belirlenmiştir. Protokolde ilk sırada yer alan Vali, merkezi yönetimi temsil eder ve Cumhurbaşkanı tarafından atanır.

Büyükşehir yapılan illerde, İl Genel Meclisi, yetki ve görevlerini Büyükşehir Belediye Meclisi’ne devretmiş ve kaldırılmıştır.

Kahramanmaraş Valisi Ömer Faruk COŞKUN, 9.06.2020/274 sayılı kararla Osmaniye Valisi iken atanmıştır.

Vali ve Kaymakamlara ait bilgiler Kahramanmaraş'ın ilçeleri sayfasında gösterilmiştir.

Yerel yönetim

Büyükşehir Belediyelerinde Yerel yönetim, Büyükşehir Belediye Başkanı, Büyükşehir Belediye Meclisi ve Büyükşehir Belediye Encümeni'nden oluşur.

Yerel yönetimi temsil eden Büyükşehir Belediye Başkanı, ildeki tüm seçmenlerin oy çokluğu ile seçilir. Yerel seçimlerde İlçe Belediye Başkanı ve İlçe Belediye Meclisi için de oy kullanılarak ilçelerin belediye meclisleri oluşur. İlçe Belediye meclislerinden alınan üyelerle (başkan kontenjanı, ilçe nüfusu ve parti oy oranına göre) de Büyükşehir Belediye Meclisi oluşur. Bu mecliste ilçe belediye başkanları da yer alır. Meclisin başkanı Büyükşehir Belediye Başkanı'dır.

Büyükşehir belediye encümeni, belediye başkanının başkanlığında, belediye meclisinin kendi üyeleri arasından bir yıl için gizli oyla seçeceği beş üye ile biri genel sekreter, biri malî hizmetler birim amiri olmak üzere belediye başkanının her yıl birim amirleri arasından seçeceği beş üyeden oluşur.(5216 saylı kanun 16.madde)

Büyükşehir yapılan illerde, İl Genel Meclisi, yetki ve görevlerini Büyükşehir Belediye Meclisi’ne devretmiş ve kaldırılmıştır.

Kahramanmaraş Büyükşehir Belediye Başkanı, 1965-Göksun doğumlu Hayrettin Güngör (AK PARTİ), 31 Mart 2019 seçimlerinde %67,60 oy oranıyla seçilmiştir.

İlçe belediyeleri, 2019 Türkiye yerel seçimleri'ne göre, üç değişik parti tarafından yönetilmektedir. Bu ilçelerden 9'u AK PARTİ, 1'i CHP ve 1'i MHP'li belediye başkanıdır.

Kahramanmaraş Büyükşehir Belediye Meclisi üye sayısı 61’dir (Büyükşehir Belediye Başkanı, 11 ilçe belediye başkanı ve 49 üye) Bunların 51’i AK PARTİ, 4'ü CHP, 3’ü, MHP ve 3'ü İYİ P.'dir

 

Altyapı

Ulaşım

Kahramanmaraş şehir merkezi

Kahramanmaraş Akdeniz Bölgesinin doğusunda bulunmakta ve hem kara hem de demir yolu ulaşımında güneyden ve Akdeniz'den gelen yolları doğuya ve kuzeye bağlayan önemli bir noktadır.

Birçok ilden otobüs seferlerinin bulunduğu otobüs terminali kent merkezindedir.Yeni otobüs terminali kent merkezine 4 Km uzaklıktadır.

Kahramanmaraş tren istasyonu ile demiryolu ulaşımı sağlanmaktadır.

Türk Hava Yolları İstanbul (Atatürk Havalimanı) - Kahramanmaraş arasında haftanın her günü direkt karşılıklı günlük 2 sefer haftada 14 sefer düzenlemektedir.THY ile birlikte PEGASUS havayolları da haftanın 4 günü İstanbul (Sabiha Gökçen Havalimanı) - Kahramanmaraş arasında karşılıklı sefer düzenlemektedir. Ayrıca Anadolu Jet ile Ankara-Kahramanmaraş arasında haftanın her günü direkt karşılıklı seferler ile havayolu ulaşımı sağlanmaktadır.

 

Konum

Konum Bilgileri Tablosu

Konum Bilgileri
İlçe Kuruluş Yılı Alanı km² Rakım mt. Merkeze km Ulaşan Yollar
Afşin 1944 1.502 1.237 143   -19=>46-02
Andırın Cumh.önce 1.202 1.047 81   -04=>46-51, 46-78
Çağlayancerit 1987 470 1.103 64   -04 (K.maraş)=>46-01,   -03=>02-57
Dulkadiroğlu 2012 1.176 538 3   -K13=>  -01
Ekinözü 1990 656 1.282 174   -19 (Elbistan)=>46-07
Elbistan Cumh.önce 2.201 1.139 158   -19, 46-07
Göksun Cumh.önce 1.942 1.347 89   -03,   -19, 46-78
Nurhak 1990 1.028 1.401 201   -20=>46-03
Onikişubat 2012 2.429 558 5   -04
Pazarcık Cumh.önce 1.253 750 46   -02
Türkoğlu 1960 660 488 23   -04,   -01
Kahramanmaraş Cumh.önce 14.520 562    
 

Spor

2018-2019 Sezonu sonunda, Kahramanmaraşspor A.Ş. 2. Ligi 14.sırada tamamladı. Futbol BAL'da 1920 Maraşspor ve ElbistanBld.spor yer aldılar. Voleybol erkekler 2.ligde 1920 Maraşspor 1.lige çıkarken, K.maraş 15 Temmuz SK ligden ihraç edildi. Futbol kadınlar liginde K.maraş Anadolu GS, grup 1.si olmasına rağmen, play-off'da başarılı olamadı.

Ziraat Türkiye Kupası'nda Kahramanmaraşspor, 5.turda Alanyaspor'a elendi.   

Önemli spor tesisleri: 12 Şubat Stadyumu (14.600), Osman Sayın Spor Salonu (1.000), Batıpark Karakucak Güreş Sahası (2.500), 12 Şubat Yüzme Havuzu (750).

 

Kardeş şehirler

  •  Ağrı, Türkiye
  •  Açe, Endonezya
  •  Salyan, Azerbaycan
  •  Mingeçevir, Azerbaycan
  •  Jackson, ABD
  •  Houston, ABD
  •  Nalçik, Rusya
  •  Silyana, Tunus
  •  Cazin, Bosna Hersek
 

Kaynak : Wikipedia.org


Bu haber 59 kez okundu.

                                                   8 + 8 = ?

HAVA DURUMU

ANKARA

SON YORUMLAR

Haber Scripti V5 © 2020 | İzinsiz ve Kaynak gösterilmeden kullanılamaz

Espower Bilisim