Facebook'ta takip et.Twitter'da takip et. Abone Ol!
(06) Ankara ve Coğtafyası
Coğrafya
2020-06-30 15:51

(06) Ankara ve Coğtafyası
 
Ankara
 
Türkiye'nin başkenti ve en kalabalık ikinci şehri
 

Ankara, Türkiye'nin başkenti ve en kalabalık ikinci ilidir. Nüfusu 2019 itibarıyla 5.639.076 kişidir. Bu nüfus; 25 ilçe ve bu ilçelere bağlı 1425 mahallede yaşamaktadır. İl genelinde nüfus yoğunluğu 215'tir. Coğrafi olarak Türkiye'nin merkezine yakın bir konumda bulunur ve Batı Karadeniz Bölgesi'nde kalan kuzey kesimleri hariç, büyük bölümü İç Anadolu Bölgesi'nde yer alır. Yüzölçümü olarak ülkenin üçüncü büyük ilidir. Bolu, Çankırı, Kırıkkale, Kırşehir, Aksaray, Konya ve Eskişehir illeri ile çevrilidir.

Ankara
İl & Büyükşehir
Yukarıdan aşağıya: Söğütözü, Atakule, Anıtkabir, Kocatepe Camii, Gençlik Parkı, Kızılay Meydanı
Slogan: 
Türkiye'nin Kalbi
 
Ankara'nın Türkiye'deki konumu
 
Ankara
 
Koordinatlar: 39.933333°N 32.866667°E
Ülke Türkiye
Coğrafi bölge İç Anadolu Bölgesi
İlk yerleşim MÖ 3. binyıl
Alt idari birimler
İdare
 • Tür Belediye başkanı-meclis
 • Organ
 • Vali Vasip Şahin
 • Belediye Başkanı Mansur Yavaş (CHP)
Yüzölçümü
 
 • Toplam 25.632 km² (9.896 mil²)
Yüzölçümü sırası 3.
Rakım 938 m (3.077 ft)
Nüfus
 (2019)
5.639.076
 • Sıra 2.
 • Yoğunluk 220/km² (500/mil²)
 • Yoğunluk sırası 8.
Zaman dilimi UTC+03.00 (UDAZD)
Posta kodu
06XXX
Alan kodu 312
ISO 3166 kodu TR-06
Plaka kodu 06
GSYİH (nominal) 2018
• Toplam ₺329,8 milyar 
• Kişi başı
₺60.249 
İGE (2013)  0,817
çok yüksek · 1.
İklim Dsb, Bsk
Resmî siteler
T.C. Ankara Valiliği
Ankara Büyükşehir Belediyesi

Ankara'nın başkent ilan edilmesinin ardından (13 Ekim 1923) şehir hızla gelişmiş ve Türkiye'nin ikinci en kalabalık ili olmuştur. Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk yıllarında ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayanan ilin topraklarının yarısı hâlâ tarım amaçlı kullanılmaktadır. Ekonomik etkinlik büyük oranda ticaret ve sanayiye dayalıdır. Tarım ve hayvancılığın ağırlığı ise giderek azalmaktadır. Ankara ve civarındaki gerek kamu sektörü gerek özel sektör yatırımları, başka illerden büyük bir nüfus göçünü teşvik etmiştir. Cumhuriyetin kuruluşundan günümüze, nüfusu ülke nüfusunun iki katı hızda artmıştır. Nüfusun yaklaşık dörtte üçü hizmet sektörü olarak tanımlanabilecek memuriyet, ulaşım, haberleşme ve ticaret benzeri işlerde, dörtte biri sanayide, %2'si ise tarım alanında çalışır. Sanayi, özellikle tekstil, gıda ve inşaat sektörlerinde yoğunlaşmıştır. Günümüzde ise en çok savunma, metal ve motor sektörlerinde yatırım yapılmaktadır. Türkiye'nin en çok sayıda üniversiteye sahip ili olan Ankara'da ayrıca, üniversite diplomalı kişi oranı ülke ortalamasının iki katıdır. Bu eğitimli nüfus, teknoloji ağırlıklı yatırımların gereksinim duyduğu iş gücünü oluşturur. Ankara'dan otoyollar, demir yolu ve hava yoluyla Türkiye'nin diğer şehirlerine ulaşılır.

Bilinen tarihi en az 10 bin yıl öncesine, Eski Taş Çağı'na ulaşan Ankara, tarih öncesinden günümüze dek pek çok medeniyeti barındırmıştır. Hititler, Frigyalılar, Lidyalılar, Persler, Galatlar, Romalılar, Bizanslılar, Selçuklular, Osmanlılar ve nihayet Türkiye Cumhuriyeti, il topraklarını kontrolleri altında tutmuştur. Tektosagların ve Türkiye Cumhuriyeti'nin başkenti olan Ankara şehri ve Frigyalıların başkenti Gordion, il sınırları içinde yer alır. Yıldırım Bayezid'in Timurlenk'e yenik düştüğü Ankara Muharebesi Çubuk yakınlarında ve Türk Kurtuluş Savaşı'nın dönüm noktası olan Sakarya Muharebesi Polatlı yakınlarında yapılmıştır.

Ankara kara iklimine sahiptir. Şehirler dışındaki il topraklarının büyük kısmı tahıl tarlalarıyla kaplı platolardan oluşur. İlin çeşitli yerlerindeki doğal güzellikler korumaya alınmış, dinlenme ve eğlence amaçlı kullanıma sunulmuştur. İlin adını taşıyan tavşanı, keçisi ve kedisi dünya çapında bilinir, armudu, çiğdemi, yerel yemeklerden Ankara tavası ve Kızılcahamam ve Beypazarı'nın maden suyu ise ülke çapında tanınır.

 

Etimoloji

Roma İmparatoru Gallienus döneminden bir Ankyra sikkesi, Ankara adının çapadan geldiği efsanesini yansıtıyor.

Frigya dili ve Yunancada Ἄγκυρα (telâffuz: Anküra), gemi çapası demektir. Bazı efsanelere göre Ankara, Frig Kralı Midas’ın bir gemi çapası bulduğu yerdir. Büyük İskender'in Doğu Seferi sırasında Anküra’ya MÖ 333'te geldiği kayıtlara geçmiştir.2. yüzyıla ait ve Ankara'daki Anadolu Medeniyetleri Müzesinde sergilenen bazı paralarda gemi çapası figürü bulunmaktadır.

Frigler, Galatlar ve Romalılar tarafından Ἄγκυρα olarak bilinen şehrin adı, Latin harfleri ile Batılı kaynaklara Ankyra ve Ancyra olarak geçti. Kentin adı, Türklerin Anadolu'ya gelmesinden sonra AnkaraEngürü ve Engüriye olarak değişime uğradı. Batı dillerine de Angora olarak geçti. 16. yüzyıla ait çeşitli resmî Osmanlı evraklarında Ankara (انقره) adı geçmektedir.

Türkiye Cumhuriyeti devleti, 28 Mart 1930'da yabancı ülkelerden Türk şehirleri için Türkçe adların kullanılmasını resmen talep etti. Bu tarihten sonra posta idaresi Angora olarak adreslenmiş mektupları Ankara'ya ulaştırmadı. Böylece zamanla Ankara adı evrenselleşti.

 

Tarihçe

Ankara ilinde keşfedilmiş en eski tarih öncesi kalıntılar Eski Taş Çağına kadar uzanmaktadır. Bu döneme ait çeşitli eserlere Gâvurkale, Ergazi, Lodumlu ve Maltepe'de rastlanmıştır. Bunlar dışında Ankara'nın Polatlı ilçesinde, MÖ 3000 yıllarına ait insan yerleşmelerine rastlanmıştı.

Hititler, Frigler, Lidyalılar, Ahamenişler, Galatlar ve Romalılar

Hitit Uygarlığı'nın simgesi sayılan ve Ankara şehrinin de amblemi olan Hitit Güneş Kursu.

Hint-Avrupalı bir kavim olan Hititler (MÖ 1660-1190), Anadolu'ya boğazlar yoluyla gelmişlerdir. Hititlerin Anadolu’ya göç tarihleri, kesin olarak bilinmemektedir. Ankara ve çevresinde Hitit dönemine ait yerleşkelerin kalıntıları, Balıkhisar, Ballıkuyumcu, Bitik, Karaoğlan, Gâvurkale ve Külhöyük höyükleridir. MÖ 2. bin yılın sonlarına doğru Hititlerin siyasal olarak çöktüğü ve yerini Friglere bıraktığı görülmektedir.

MÖ 2. binyılın sonlarında bölgede, hızla büyüyen bir Frigya kasabası vardı. Frig Krallığı'nın başkenti olan Gordion kentinin kalıntıları Polatlı'nın 29 kilometre kuzeybatısında bulunmaktadır. Gordion, en parlak dönemini Frigya Kralı Midas zamanında (MÖ 725-675) yaşamıştır. Ankara'da, Frigler dönemine ait kalıntılar arasında bulunan Yumurtatepe Tümülüsü'nün bulunduğu yerin, kurulduğu dönemlerde çok önemli bir yerleşim olmasa da stratejik bir noktada olduğu düşünülmektedir. Frigler, MÖ 700'lü yıllarda Kafkaslardan gelen Kimmerler tarafından ortadan kaldırıldı.

Tunç Çağı'nın sonlarında Frigler ile birlikte Anadolu'ya gelen ve Batı Anadolu'da varlıklarını sürdüren Lidyalılar, Friglerin ortadan kalkmasını fırsat bilerek bugünkü Ankara ilini de kapsayan Kızılırmak yöresini ele geçirdiler. MÖ 7. yüzyılda Anadolu'ya hâkim oldular ve 140 yıl hüküm sürdüler. Lidyalıların sikkeyi icat ettikleri kabul edilir. Lidyalılar döneminde Anadolu'da ticaret gelişmiş, tahıl üretimi, hayvancılık, zeytinyağı ve şarap üretimi ilerlemiştir. Orta Anadolu'nun ana ulaşım yolu üzerinde bulunan Ankara ili toprakları da bu gelişmelerden istifade etmiştir. Medler ve Perslerle savaşan Lidyalılar, komşuları Ahameniş Pers Hükümdarı Kiros ile MÖ 547'de Kızılırmak kavsi içinde yaptıkları savaşı kaybederek tarih sahnesinden silinmişlerdir.

Persler, MÖ 545'ten itibaren Anadolu'ya egemen olarak, Anadolu'daki Helen kültürüne son verdiler. MÖ 5. yüzyılda Herodot, Pers İmparatorluğu'nun ordu, ticaret ve posta hattı olarak kullanılan Kral Yolu'nun Ankara'dan geçtiğini yazar. Kral Yolu, Efes'te başlıyor, Sardes şehrinden Lidya'ya, sonra Gordion, Ankyra ve Kızılırmak'tan geçerek, Kapadokya üzerinden Kilikya'ya, oradan Fırat ve Dicle nehirlerini geçip Asur'dan Susa kentine ulaşıyordu.

Roma İmparatorluğu döneminde Galatya.

Ankara ili toprakları MÖ 334'te Makedonya Kralı Büyük İskender tarafından Ahameniş İmparatorluğu'ndan alınana kadar; tarihi boyunca Frigler ve Hititler'in haricinde Hattiler, Lidyalılar ve Ahamenişler egemenliğine girmiştir. MÖ 3. yüzyılda Anadolu'ya gelen savaşçı bir kavim olan Galatların Tektosaglar boyuna başkentlik etmiştir. Strabon, ünlü eseri Geographika'da, bugün merkezde bulunan Ankara Kalesi'nin Tektosaglar tarafından inşa edildiğini söyler. Daha sonra bölgede siyasal birliği kuran Roma İmparatoru Caesar Divi Filius Augustus, MÖ 25 yılında Ankara'yı ele geçirmiştir.

MS 395 yılında Roma İmparatorluğu ikiye bölününce Ankara Doğu Roma (Bizans) sınırları içinde kaldı. Ancak il toprakları üzerindeki Doğu Roma hâkimiyeti zaman zaman kesintiye uğradı. MS 654 yılında Müslüman Araplar kısa süreliğine bölgenin kontrolünü ele geçirdiler. 833 ve 842 yıllarında Abbasi Halifesi Mutasım ve Türk komutanı Afşin Ankara kentini kısa süreliğine ele geçirdi. 871 yılında Pavlikian mezhebinden Hristiyanlar Ankara kentinin kontrolünü yaklaşık bir yıllığına ele geçirdi. Bu kesintilerden sonra her seferinde Doğu Romalılar kenti geri alarak otoriteyi sağladı.

Selçuklular ve Osmanlı İmparatorluğu

Ankara'nın 18. yüzyıldan kalma bir resmi. Bu anonim eser Hollanda'daki Rijksmuseum'dadır.

Güçlü istihkamı sebebiyle 1071-73 yılları arasında Türk akınlarına karşı koyan Ankara'nın Artuk Bey veya Danişmend Gazi tarafından Türk hakimiyeti altına alındığı ifade edilmiştir. Ankara'nın Büyük Selçuklu İmparatorluğu'nun eline geçmesi, Malazgirt Meydan Muharebesi'nden sonra 1073 yılına rastlar. 12. ve 13. yüzyıllarda Selçuklu Sultanlarının da çabasıyla transit ticarette gelişme gösteren Ankara'nın merkezi, önce Ahiler'e, ardından 1304'te göreli özerklik verilerek Osmanlı İmparatorluğu'na bağlandı. İlin güneybatı ilçeleri bu dönemde Germiyanoğulları'na bağlanırken, güneydoğu ilçeleri Karamanoğulları'na bağlanmıştır. I. Murat zamanında kesin olarak Osmanlı topraklarına bağlanan ilde, 1402 yılında Büyük Timur İmparatorluğu İmparatoru Timur ile Osmanlı İmparatorluğu Padişahı Yıldırım Bayezid arasında Ankara Muharebesi yapıldı. Yıldırım Bayezid'in savaşı kaybetmesi ve Timur'a esir düşmesi sonucu Osmanlı Devleti, Fetret Devri denen bunalım ve iktidar boşluğu dönemine girdi. Ankara Muharebesi'nde bölge büyük ölçüde harap olmuş, Anadolu birliğini yeniden kuran II. Murat zamanında yeniden onarılmıştır. 1841 yılında Anadolu Eyaleti kaldırılıp yerine vilayetler kurulunca il bir vilayet oldu. Ankara, Çorum, Yozgat, Kayseri ve Kırşehir sancakları bu vilayete bağlandı. Ankara Vilayeti 1922 yılına kadar varlığını sürdürdü.

Osmanlı hâkimiyetinin sonlarına doğru Ankara 1917'de 3 gün süren büyük bir yangın geçirmiş ve yangın 1900 kadar hanenin yanması ile sonuçlanmıştır.

Kurtuluş Savaşı ve Cumhuriyet dönemi

Ankara ilinin Türk Kurtuluş Savaşı'nda merkezî bir yeri olmuştur. 27 Aralık 1919'da Ankara'ya gelen Mustafa Kemal, şehri Anadolu’daki direniş hareketinin yönetimi olan Heyet-i Temsiliye'nin merkezi olarak seçti. Şehir, coğrafi olarak Anadolu'nun ortasındaydı, demir yolu ile İstanbul'a ulaşılabiliyordu, Batı Cephesine yakındı ve halkın millî mücadeleye olan desteği tamdı. İstanbul'un İngilizler tarafından resmen işgalinden iki gün sonra, 18 Mart 1920'de, İstanbul'da bulunan Meclis-i Mebusan kendini resmen feshedince, 23 Nisan 1920'de Ankara'da Büyük Millet Meclisi kuruldu. Ankara ili, Türk-Yunan Savaşı'nın en yoğun muharebesinin gerçekleştiği yer olmuştur. 1920 yazında Yunan birlikleri, Ankara şehrini ele geçirmek amacıyla Sakarya nehri kıyılarına kadar ilerlemişti. Ancak 23 Ağustos - 13 Eylül tarihleri arasında gerçekleşen Sakarya Meydan Muharebesi sonucunda Yunan birlikleri püskürtüldü. Polatlı yakınlarında meydana gelen zorlu muharebe Kurtuluş Savaşı'nın dönüm noktası olmuş, Mustafa Kemal Atatürk ünlü "Hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır. O satıh bütün vatandır" sözünü bu sırada söylemiştir. Birkaç hafta sonra Fransa ile yapılan Ankara Anlaşması ile, Türk-Fransız ihtilafı sona ermiştir. Kurtuluş Savaşı sonucu toprakları üzerindeki egemenliğini kanıtlayan Türkiye, 1922 Lozan Barış Konferansı ve 1923 Lozan Antlaşması ile uluslararası toplulukta millî sınırlarını tescilledi ve bağımsızlığını onaylattı. Türkiye Büyük Millet Meclisi 13 Ekim 1923'te Ankara ilinin merkezi olan Ankara kentini başkent ilan etti.

Ankara, 1984 yılında çıkarılan 2972 sayılı kanun ve 195 sayılı kanun hükmünde kararname sonucu İstanbul ve İzmir ile birlikte büyükşehir unvanı kazandı. Aynı yıl çıkarılan 3030 sayılı kanun ile büyükşehir ve ilçe belediyeleri statüleri netleşti. Başlangıçta beş ilçe Ankara Büyükşehir Belediyesinin sınırlarına dâhil edildi. 2004 yılında çıkarılan 5216 sayılı kanun ile büyükşehir belediyesinin sınırları valilik binası merkez kabul edilerek yarıçapı 50 kilometre olan dairenin sınırlarına genişletildi. Bu sınırlar içinde kalan 16 ilçe, büyükşehir ilçe belediyeleri hâline geldi. 2012 yılında çıkarılan 6360 sayılı kanun ile 2014 Türkiye yerel seçimlerinin ardından büyükşehir belediyesinin sınırları il mülki sınırları oldu.

 
 

Coğrafya

Ankara ili, doğuda Kırıkkale, kuzeydoğuda Çankırı, kuzeybatıda Bolu, batıda Eskişehir, güneyde Konya, güneydoğuda Kırşehir ve Aksaray ile komşudur. Ankara ilinin yüzölçümü 25.632 km2'dir.

1.355 kilometre uzunluğu ile, tamamı Türkiye toprakları üzerinde yer alan en büyük nehir olan Kızılırmak ilin doğusunu, 824 kilometre ile Türkiye'deki en büyük nehirlerden olan Sakarya Nehri ise, ilin batısını sulamaktadır. Sakarya Nehri'nin kollarından Ankara Çayı, il merkezinden geçer. İlin güneyinde ise 1300 km² ile ülkenin en büyük ikinci gölü, %32,4 tuz oranıyla da dünyanın en tuzlu ikinci gölü olan Tuz Gölü vardır. Ayrıca Tuz Gölü'nün de içinde bulunduğu havza, Türkiye'nin en büyük kapalı havzasıdır.

Ovalık bir alanda kurulan ilin yüzölçümünün yaklaşık %50'sini tarım alanları, %28'ini ormanlık ve fundalık alanlar, %12'sini çayır ve meralar, %10'unu ise tarım dışı araziler teşkil etmektedir. İlin en yüksek noktası 2015 m yüksekliğindeki Elmadağ, en geniş ovası 3789 km²'lik yüzölçümü ile Polatlı Ovası, en büyük gölü yaklaşık 490 km²'lik yüzölçümü ile Tuz Gölü'nün il içindeki alanı, en uzun akarsuyu yaklaşık 151 km'lik uzunluğu ile Sakarya Nehri'nin il içindeki bölümü, en büyük barajı ise 83,8 km²'lik yüzölçümü ile Sarıyar Barajı olup, il geneli itibarıyla 14 doğal göl, 136 sulama göleti ve 11 baraj bulunmaktadır.

İlin güney ve orta bölümlerinde karasal iklimin soğuk ve kar yağışlı kışları ile sıcak ve kurak yazları, kuzeyinde ise Türkiye'de Karadeniz iklimi nin ılıman ve yağışlı halleri görülebilir. Karasal iklimin hâkim olduğu bölgelerde gece ile gündüz, yaz ile kış mevsimi arasında önemli sıcaklık farkları bulunur. En sıcak ay temmuz veya ağustostur. İldeki yerine göre ortalama en yüksek gündüz sıcaklıkları 27-31° C'dir. En soğuk ay ise Ocak ayıdır, en düşük gece sıcaklıkları ildeki yerine göre ortalama -6 ila -1 °C arasındadır. Yağışlar en çok mayıs, en az temmuz veya ağustos ayında düşer. Ankara il merkezinde yıllık ortalama toplam yağış 415 mm, yıllık ortalama toplam yağış, 60 cm (Kızılcahamam) ila 35 cm (Şereflikoçhisar) arasında değişir. Son yılların en soğuk gecesini -22 ile 26 Ocak 2016'da gördü.

Ankara topraklarının kuzey kısımları volkaniktir. Burada andezitik ve trakitik kayalar, kuzeydoğuda granit türü kayalar, kuzeybatıda ise kireç taşları ve kumtaşları görülür. İlin güney ve güneydoğu bölgeleri mezozoik (II. zaman) oluşumlardan meydana gelir. Sakarya Nehri çevresinde Tersiyer, Polatlı civarında Eosen, Tuz Gölü dolaylarında Neojen (III. zamanın son sistemi), çukur ve düz alanlar ile akarsu boylarında Kuaterner oluşukları bulunmakadır. Başkent bölgesi büyük ölçüde volkanik yüzey malzemesine sahiptir. İlin büyük bölümü kireç taşlarından oluşmuştur, bu yüzden çok kireçli topraklarla kaplıdır. Akarsu boylarında tarıma uygun alüvyon topraklarına rastlanır. Bu jeolojik yapıların bazıları oluştukları döneme ait fosiller içerir ve o dönemlerin canlıları hakkında fikir verir.

Neojen dönem oluşuklar fosil bakımından zengindir. Kızılcahamam'da Sinap yakınlarındaki bir fosil yatağında Neojen memeli kalıntıları ve adını Ankara'dan alan Ankarapithecus meteai adlı bir hominoid (insansı) türe ait fosil keşfedilmiştir. Bu canlının evrimde insansılar ile insanların ortak atası olduğu öne sürülmüştür.

Güneybatıda kalan Polatlı çevresindeki kireç taşları fosil açısından oldukça zengindir. Bölgede, alt Paleosenden kalma sığ deniz bitkilerinin fosilleri bulunmuştur. Çamlıdere'deki Taşlaşmış Ağaç Fosil Ormanı, Erken Miyosen’de (23–15 milyon yıl öncesi) gelişmiş olan çam ve meşe ağaçlarının bulunduğu karışık bir ormanın fosil kalıntılarından oluşur.

Ankara çiğdemi (Crocus ancyrensis)

Ankara'nın iklim şartları ve topoğrafik yapısı nedeniyle, ilde bitki örtüsü olarak bozkır ve orman bulunur. Bozkır bölgelerde ağaç hemen hemen hiç bulunmaz, bir tek akarsu kıyılarında iğde, söğüt ve kavak ağaçları bulunur. Bozkırda genelde dikenli çalılar ve otlar vardır. Ayrık otu, geven, sorguç otu, üzerlik, katırtırnağı, yabani arpa, püsküllü brom, yavşan otu, gelincik, papatya, hatmi, kekik, sütleğen, ballıbaba, kuşburnu ve böğürtlen burada bulunan başlıca otlar arasında sayılabilir.

2015 verilerine göre ilin %17,1'i ormanlarla kaplı olup, yüzölçümünün %9,6'sını verimli ormanlar, %7,5'ini ise bozuk ormanlar oluşturmaktadır. Ormanlar başlıca dağların kuzey yamaçlarında görülür, ayrıca bozkır ortasında korular da mevcuttur. Ormanlarda en çok karaçam, ardıç ve yer yer meşe görülür. İlin kuzeyine doğru iğne yapraklı ormanlar yaygınlaşır. Kuzey kesimlerde sarıçam ormanları da görülmektedir. Ayrıca ilin kuzeyinde, Bolu il sınırına yakın yüksek kesimlerde az miktarda da olsa köknar ormanlarına rastlanmaktadır. Nallıhan ilçesinin kışların fazla sert geçmediği düşük rakımlı kesimlerinde ise yer yer kızılçam ormanları bulunmaktadır. İlin güney kesiminde ormanlar daha az yer tutmaktadır. Güney kesimde yer alan başlıca ormanlar Balâ ilçesinde yer alan Beynam'da ve Küre Dağı'nda yer almaktadır.

Ankara'da 1362 bitki türü doğal olarak bulunmakta olup, bunların 268'i endemiktir. Ankara çiğdemi, tükürük otu, peygamber çiçeği gibi türler yöreye özgüdür. Familya düzeyinde en sık görülenler papatyagiller, baklagiller, buğdaygiller, turpgiller, ballıbabagillerdir. İlin adıyla anılan Ankara armudu ve Ankara çiğdemi, ayrıca Kalecik Karası olarak bilinen misket üzümü il dışında da tanınır.

Altındağ, İç Anadolu Bölgesi'nin kuzey batısındaki Yukarı Sakarya Bölümü'nde yer alır. Altındağ'ın kuzeyinde Ankara iline bağlı Çubuk ve Pursaklar, batısında Keçiören ve Yenimahalle, güneyinde Mamak, güneybatısında Çankaya, doğusunda Akyurt ve Elmadağ bulunmaktadır. Altındağ; Ankara Ovası, Çubuk ve Mürted (Akıncı) Ovaları arasındaki engebeli arazide kurulmuş olup, ova kısımları tüm arazinin az bir kısmını kapsar. İlçenin yüzölçümü 174 km²'dir. İlçe yüzölçümünün %31'i dağlık, %6'sı ova, %3'üde dalgalı araziden oluşmuştur. Denizden yüksekliği 850 metredir. İlçe, Keçiören, Yenimahalle ve Çankaya ilçelerine doğru düz, Mamak ve Çubuk yönünde ise orta yükseklikte tepelerden oluşan bir arazi yapısına sahiptir. Yüzeyi, Ankara şehrinin doğusunda bulunan İdris ve Hüseyingazi dağları, kuzeyde bulunan Etlik ve Karyağdı dağları ve Ankara Ovası ile çevrilmiştir. Güneyi Hatip ve Ankara çayları ile sınırlıdır. Çubuk Çayı üzerinde kurulan Çubuk Barajı Altındağ’ı kuzey ve güney yönünden ikiye bölmektedir.

Genel olarak karasal iklimin hüküm sürdüğü Altındağ'da, kışlar soğuk ve yağışlı, yazlar ise sıcak ve kuraktır. En çok yağış 51,8 mm ile mayıs ayında düşerken, en az yağış 14,4 mm ile ağustos ayında düşer. İlkbahar mevsiminde kırkikindi yağışları olarak adlandırılan yükselim yağışları düşer. Yıllık ortalama yağış miktarı 367 mm'dir. En sıcak aylar Temmuz (ortalama 23,4 °C) ve Ağustos (ortalama 23,9 °C), en soğuk aylar ise Ocak (ortalama 0,6 °C) ve Şubat (ortalama 1 °C) olarak belirlenmiştir. Yaz ile kış arasındaki sıcaklık farkı büyük, gece ile gündüz arasındaki sıcaklık farkıda yüksektir. Ortalama sıcaklık farkı 12° civarındadır. Bitki örtüsü bozkırdan (step) oluşmaktadır. Orman ve fundalık yok denecek kadar azdır. Altındağ'ın toprakları ilkbaharda yeşerir, yazın ise otlar sararıp kurur. Bitki örtüsünü iyileştirmek için özellikle akarsu boyları olmak üzere ağaçlandırma yapılmaktadır. Toprak türü olarak kireçli topraklardan oluştuğu görülmektedir.

Çankaya, İç Anadolu Bölgesi'nin kuzeybatısındaki Yukarı Sakarya Bölümü'nde yer alır. Çankaya'nın doğu ve kuzeydoğusunda yine Ankara iline bağlı Mamak ve Altındağ, güneyinde Gölbaşı, batısında ise Etimesgut ilçeleri bulunur. Çankaya, Orta Anadolu'nun düzlükleri ortasında kayalık bir alanda kurulmuştur. Bu kayalık alan, artık kentin merkezinde küçük bir ada niteliğindedir. Bu adayı yükseltiler çevreler, ortada bir çanak bırakırlar. Eskiden bataklık olan bu çanak, Cumhuriyet döneminde kurutularak yerleşime açılmıştır. 

İlçede karasal iklim hüküm sürmektedir. Kışları soğuk ve kar yağışlı, yazları sıcak ve kuraktır. Kışları kuru bir ayaz görülür. İlkbahar mevsiminde kırkikindi olarak adlandırılan yükselim yağışları düşer. İç Anadolu Bölgesi'nde Türkiye'nin en az yağış alan bölümü olduğu için ilçede yılın üçte biri güneşli geçer. Ankara il merkezi'nin yıllık yağış ortalaması 404,5 milimetredir. En çok yağış 51,8 mm ile mayıs ayında düşerken, en az yağış 14,4 mm ile ağustos ayında düşer.

Elmadağ İç Anadolu Bölgesinin yukarı Sakarya bölümünde yer alan Elmadağ Ankara’nın 41 km doğusunda adını aldığı Elmadağ’ın Kuzeydoğu eteklerinde kurulmuş; çok eski bir yerleşim alanıdır.

Yapılan arkeolojik araştırmalardan elde edilen prehistorik eserler, Elmadağ ve çevresinin çok eski medeniyetlere sahne olduğunu göstermektedir. Bu araştırmalara göre MÖ 547'ye kadar Frigler ve Lidyalılar, MÖ 84'e kadar Persler ve değişik kavimlerin varlıklarını sürdürdüğü yöre bu tarihten sonra Roma İmparatorluğunun eline geçmiştir. 1071 Malazgirt savaşından sonra Anadolu’ya yerleşmeye başlayan Türkler 1073’ten sonra yörede etkin olmuşlardır. Anadolu’ya yapılan Moğol saldırılarından da nasibini alan yöre Moğol İmparatoru Baycu Noyan komutasındaki Moğol ordusu tarafından yakılıp yıkılmıştır.

Denizden yüksekliği 1135 m olan ve oldukça engebeli bir topoğrafyaya sahip olan ilçemizin batısı kısmen düzlüktür. Her tarafından derin vadilerle yarılmış yaylalar üzerinde aşınmış tepeler ve sırtlar yer alır. Güney batısında 1862 m yüksekliğe sahip Elmadağ, kuzeyinde ise 1995 m yüksekliğinde kütle halinde İdris Dağı bulunur. İlçeyi boydan boya geçerek akan ve kuzeyde Kızılırmak ile birleşen Kargalı Deresi kar ve yağmur suları ile beslenen düzensiz bir rejime sahip bir akarsudur.

İlçemiz Perme-Trias yaşlı kalkerlerle, plosen formasyonları üzerinde yer alır. Bu alanın büyük bir kısmı mermerleşmiş beyaz kalker ile kaplıdır. Bazı kısımlarında ince kil tabakaları bulunur. Kalker tabakaları doğuda ve güneyde; yüzeyde görülürken batıya gidildikçe üzeri örtü tabakaları ile kaplıdır. Kargalı deresi çevresinde dar bir şerit halinde kalınlığı fazla olmayan alivyal topraklar yer alır. Kuzeybatısında plosene ait kırmızımsı esmer renkli killi seriler bulunur.

Yöre kışları soğuk ve sert geçen karasal iklimin etkisi altındadır. Yüksek ve dağlarla çevrili olması sebebiyle gece-gündüz ve yaz-kış sıcaklıkları arasında büyük farklılıklar görülür. Kar yağışları Kasım ayında başlayıp Nisan ayına kadar sürer. En fazla yağış Ocak ayında görülür. Sonbahar mevsiminin son aylarında sis vardır. Rüzgâr her yönden esse de Güneydoğu yönünden esen rüzgâr daha etkilidir.

Elmadağ İlçemiz Perme-Trias yaşlı kalkerlerle, plosen formasyonları üzerinde yer alır. Bu alanın büyük bir kısmı mermerleşmiş beyaz kalker ile kaplıdır. Bazı kısımlarında ince kil tabakaları bulunur. Kalker tabakaları doğuda ve güneyde; yüzeyde görülürken batıya gidildikçe üzeri örtü tabakaları ile kaplıdır. Kargalı deresi çevresinde dar bir şerit halinde kalınlığı fazla olmayan alivyal topraklar yer alır. Kuzeybatısında plosene ait kırmızımsı esmer renkli killi seriler bulunur.

Yöre kışları soğuk ve sert geçen karasal iklimin etkisi altındadır. Yüksek ve dağlarla çevrili olması sebebiyle gece-gündüz ve yaz-kış sıcaklıkları arasında büyük farklılıklar görülür.

Kar yağışları Kasım ayında başlayıp Nisan ayına kadar sürer. En fazla yağış Ocak ayında görülür. Sonbahar mevsiminin son aylarında sis vardır. Rüzgâr her yönden esse de Güneydoğu yönünden esen rüzgâr daha etkilidir.

 

Etimesgut ilçesi Ankara’nın batısında toplam 10.300 hektar yüzölçümüne sahip Ankara metropolünün merkez ilçelerinden biridir. Batısında Sincan, kuzey ve doğusunda Yenimahalle, güneyinde Çankaya ilçeleri ile komşudur.

Yeryüzü Şekilleri

Etimesgut ilçesi, Doğudan batıya doğru eğimi azalan çanak şeklinde bir oluk Vadi görünümdedir. Vadinin tabanına oturmuş Ankara Çayı'na dik tepe aralarından uzanan yan vadilerle bütünleşen Ankara Ovası yer alır. İlçemizin ortalama yüksekliği ise 807 metredir.

Akarsuları

Etimesgut doğudan batıya %3 eğimi ile geçen Ankara Çayı, Çubuk, İncesu ve Hatip Çaylarının birleşmesiyle oluşmuştur.

Göller

İlçede doğal göl yoktur. Eryaman Mahallesi'nde killi bir yapı üzerinde, daha çok yağmur suları ile beslenen Susuz Göleti bulunur. Gölet çevresi tatil günlerinde Etimesgut halkının dinlenme yeridir.

İklim

Etimesgut’ta İç Anadolu Bölgesi karasal ikliminin genel özellikleri görülür. Yazları sıcak ve kurak kışları soğuk geçer. Yağış daha çok kış ve ilkbahar aylarında düşer. Yazın ve sonbaharda yağışlar iyice azalır. Yıllık yağış miktarı 367 milimetre kadardır. Kış aylarında don olayı görülür. Sıcaklık ocak ayında nadiren de olsa -15 °C’ye kadar düşer. En çok kar yağışı Ocak ayında olmaktadır. Gündüz ile gece, yaz ile kış mevsimleri arasındaki sıcaklık farkları önemli ölçüde büyüktür. İlçede ilkbahar ve yaz mevsimlerinde güneybatı, sonbahar mevsiminde güney-doğu, kışın ise daha çok kuzey rüzgârları etkilidir.

Bitki Örtüsü

İç Anadolu bölgesi genelde geniş bir step alanıdır. Yüksek dağlık alanlarla denizden ayrılmış olduğundan iklimi karasaldır. İklimin bu özelliği bitki örtüsünü de belirlemektedir. Ankara ve Etimesgut’ta da doğal bitki örtüsü bozkırdır(step). Yağışlı dönemlerde yeşillenen, kurak yaz döneminde sararıp kuruyan otlardır. Artemisia (Yavşan otu), Ocanthalimon (Çoban yastığı) bitki türleri oldukça yaygındır.

Toprak Özellikleri

İç Anadolu’nun gerçek step alanlarındaki en yaygın toprak türü Kahverengi Zonal topraklardır. Başlıca elemanı kalsiyum karbonatlı kil olan topraklar humusça fakirdir.

Gölbaşı, Ankara il merkezine 20 km. uzaklıkta, 970 metre rakımlı ve iç Anadolu platosu üzerinde bulunan bir ilçedir. Doğusunda Bala, Batısında Yenimahalle, Güneyinde Haymana ve Kuzeyinde Çankaya ilçeleri bulunmaktadır.

Gölbaşı ilçesi adından da anlaşılacağı üzere, Ankara ilinin göller bölgesidir. Bölgede Mogan ve Eymir gölleri bulunmaktadır. Mogan Gölü havzası genelde düzgün yer yer orta engebeli bir havzanın alt ucunda alüvyoner setlerin arkasında oluşmuş doğal baraj gölüdür.Yüzölçümü ortalama 6 km² dır.Gölün güneyinden itibaren 2 km'lik bir mesafede, sulak-bataklık alan nitelikli bir geçiş zonu ile yer altı ve yer üstünden kuzey doğusundaki 1.25 km²’lik alana sahip Eymir Gölüne ortalama 5 metrelik kot farkıyla boşalım sağlamaktadır. Böylelikle Eymir Gölünün su girdisinin tamamına yakını Mogan Gölü tarafından sağlanmaktadır. Geniş bir havzadan drene olan yer altı ve yer üstü suları Mogan-Eymir. göllerinden geçerek havzanın kuzeydoğu ucundan İmrahor Vadisine boşalır. Mogan gölünün su girdisi düzensiz rejimli yazları genelde kuruyan dereler vasıtasıyla olmaktadır.

Gölbaşı ve çevresi kışları soğuk ve yağışlı, yazları sıcak ve kurak geçen karasal iklime sahiptir. Yıllık yağış ortalaması 400 mm civarındadır. Yıllık sıcaklık ortalaması ise 11.7 C’dir.

Bölgenin yaygın bitki örtüsü otsu bitkiler olmakla birlikte değişik yüksekliklerde ve nem oranları farklı topoğrafik alanlarda farklı bitki toplulukları bulunmaktadır. Ormanlık alanlar daha çok Eymir gölüne bakan dik yamaçlı platolarda, Beynam ormanlarında ve yeni ağaçlandırma yapılan alanlarda yer almaktadır. (Beynam ormanları Balâ ilçesi sınırları içinde yer almaktadır.)

Gölbaşı Özel Çevre Koruma Bölgesinde 476’sı tür, 6’sı alttür, 6’sı varyete almak üzere toplam 488 bitki türü mevcuttur. Gölbaşını sembolize eden değerlerden biri olan Sevgi Çiçeği (Centuarea Tchihatcheffii) Türkiye'de yetişen 179 Centaurea türünden biri olup sadece Gölbaşı’nda Mogan Gölü, Hacı Hasan Mahallesi civarında yetişen bir endemiktir. Sevgi Çiçeğinin çiçeklenmesi Nisan ayının son haftasından başlayıp, Temmuz ayının ilk haftasına kadar devam eder.

Güdül İlçenin yüzölçümü 419 km²'dir. Denizden yüksekliği 720 metredir. Karasal iklim tipi görülmektedir. Kışları soğuk yazları ise sıcak olup az yağış almaktadır. İlçe yıllık olarak 506 mm yağış almaktadır. Yağışlar genellikle ilkbahar ve sonbaharda düşmektedir. En yüksek sıcaklık (+30,+35) derece, en düşük sıcaklık -10,-20) dereceleri arasındadır.

Arazi yapısı oldukça dağlık olan İlçede, az miktarda tarıma elverişli toprağa can veren ve Sakarya Nehri'nin bir kolu olan Kirmir Çayı, Suvari Çayı ve İlhan Çayı geçmektedir.

Ankara'ya 90 km. olan Güdül'ün komşuları, 32 km. Ayaş, 33 km. Beypazarı, 60 km. Çamlıdere, 60 km. Kızılcahamam ve 93 km. Kıbrıscık'tır.

Haymana İlçe, Ankara'nın güneyinde yer alır. Haymana'nın Ankara kent merkezine 72, Polatlı'ya 42, Gölbaşı'na 50 kilometre uzaklıktadır. İlçenin doğusunda Balâ ve Gölbaşı, güneyinde Kulu ve Cihanbeyli, batısında Polatlı ve kuzeyinde Gölbaşı ilçeleri yer alır.

İlçe topraklarının 2/3'ünü Haymana Platosu oluşturur. Ormanlık alan yok denecek kadar azdır. İlçenin sınırlarında bulunan dağlardan Karacadağ'ın yüksekliği 1724 m, Mangaldağ 1436 m ve Çaldağı 1351 m'dir. 297,6 hektar alanda tarım yapılmaktadır.

Haymana ilçesi, sıcak yer altı suları ve kaplıcaları ile ünlüdür.

Ayrıca Gavur Kalesi bulunmaktadır.

Kahramankazan, Ankara'nın kuzey batısında bulunan Akıncı Ovası üzerinde kurulmuştur. 1971'de belediyelik, 1987'de ilçe olmuştur. 47000 hektarlık yüzölçümü 13 köyü ve 30 mahallesi ile 52.079 kişilik nüfusuyla Türkiye'nin en hızlı gelişen ilçeleri arasındadır.

Kalecik  İlçe, Ankara'nın kuzeydoğusunda yer alır. İlçenin doğusunda Sulakyurt, güneyinde Kırıkkale ve Elmadağ, batısında Çubuk, kuzeyinde de Çankırı (Şabanözü) bulunmaktadır.

İlçenin batı ve güneydeki dağlık ve engebeli kesimler ile güney-kuzey doğrultusunda Kızılırmak Vadisinden oluşmaktadır. Batısını Karbasan Dağı, güneyini de İdris Dağı yer almaktadır. Doğuda Kızılırmak'ın kıyısında ise ova düzlükleri bulunur.

Sincan, Ankara il merkezine 25 km uzaklıktadır. İç Anadolu Bölgesi'nde Ankara iline bağlı olan Sincan'ın güney, doğu, güneydoğusunda Etimesgut, kuzey, kuzeydoğusunda Yenimahalle, güneybatısında Polatlı, batı, kuzeybatısında Ayaş ilçeleri bulunmaktadır.

İlçe dağlık alanlarla kuşatılmış olup, daha çok orta kesimlerde tektonik çöküntü olan düz alanları vardır. Mürted Ovası diye anılan bu alan doğu ve batıda iki fay çizgisi ile sınırlanır. Kuzeydoğu kesimini Karyağdı dağının batı uzantıları, doğusun Ayaş Dağının uzantıları hakimdir. İlçe topraklarını Sakarya'nın kollarından Ankara Çayı sular. Yüzölçümü 420 km2'dir.

Şereflikoçhisar ilçesi Ankara’ya 145 km uzaklıkta ve güneyden en son ilçedir. Konya, Kırşehir, Aksaray illeriyle komşudur. Yüzölçümü 1591 km². Güneyden ova, kuzeyden dalgalı arazi yapısına sahip, denizden yüksekliği 975 m'dir. Çıplak ve kıraç arazisinde hakim iklim, karasal iklimdir. Tuz Gölü ve Hirfanlı Baraj Gölünün arasında yer alan önemli akarsu yoktur. Sadece Peçenek Çayı zikredilebilir.

Yenimahalle, şehir merkezi haricinde engebeli bir arazide kurulmuştur. Denizden yüksekliği 830 metredir. İlçenin yüzölçümü 274 km²dir.

Komşu illerden gelen Çubuk Çayı, Hatip Çayı ve İncesu Deresi, ilçenin Akköprü mevkiinde birleştikten sonra Çiftlik, Güvercinlik ve Etimesgut'tan geçerek Sincan Osmaniye köyü yakınında Akıncı Ovasından gelen Ova Çayı ile birleşerek Ankara Çayı adını alır ve Sakarya Irmağının büyük bir kolu olarak Polatlı sınırlarına kadar girer.

Güney ve Kuzey olarak birbirinden kopuk iki parçalı halde bulunan Yenimahalle sınırlarını tek parça haline getiren yeni düzenlemeyle, ilçenin kuzey bölümü korunarak; Kuzey bölümünden tamamen kopuk olan Güney bölümündeki; Dodurga ve Alacaatlı Mahallelerinin çevre yolu dışında kalan ile Aşağı Yurtçu, Yukarı Yurtçu, Ballıkuyumcu, Fevziye ve Şehit Ali Mahalleleri tüm sınırlarıyla birlikte Etimesgut’a bağlanmış. Dodurga ve Alacaatlı mahallelerinin çevre yolu doğusunda kalan ana bölümleri ile Çayyolu, Ahmet Taner Kışlalı, Ümit, Koru, Konutkent ve Yaşamkent  Mahalleleri tüm sınırları ile Çankaya’ya bağlanmıştır.

Bu değişiklikten sonra Yenimahallenin yüzölçümü ve nüfusu ciddi olarak düşmüştür.

 

 

 

 Ankara iklimi 
AylarOcaŞubMarNisMayHazTemAğuEylEkiKasAraYıl
En yüksek sıcaklık (°C)16,620,427,831,133,037,041,040,436,033,324,420,441,0
Ortalama en yüksek sıcaklık (°C)4,46,611,617,322,226,630,230,326,019,812,96,617,8
Ortalama sıcaklık (°C)0,41,96,011,316,120,123,623,418,813,07,02,612,0
Ortalama en düşük sıcaklık (°C)−3−2,20,95,69,713,015,916,011,87,22,4−0,76,3
En düşük sıcaklık (°C)−24,4−22,2−19,2−6,7−1,63,84,56,32,5−5,3−13,4−18−24,4
Ortalama yağış (mm)42,136,640,346,552,036,714,210,918,729,132,043,1366,2
Kaynak: Meteoroloji Genel Müdürlüğü
 

Çevre sorunları

Ankara, 2004 itibarıyla, İstanbul ve Kocaeli'den sonra çevreyi en fazla kirleten üçüncü ildir. Ankara'nın akarsuları ve bazı gölleri oldukça kirli durumdadır. İlin akarsuları içinde en fazla kirlenmiş olanlar arasında Sakarya ve onu besleyen Ankara Çayı ve Kızılırmak sayılabilir. Buna rağmen, sularının arıtılmasından bu yana Kızılırmak Ankara şehrinin ihtiyacını kısmen karşılamaktadır. Gölbaşı'ndaki Mogan ve Eymir göllerinde kirlilik yüzünden toplu balık ölümleri olmuştur. Tuz Gölü'ndeki kirlilik de bölgenin ekolojisini etkilemekte, gerek iklim değişikliği, gerek kaçak kuyular nedeniyle Tuz Gölü'nün 2015'e kadar kuruması beklenmektedir.

Hava kirliliği 1980 başlarında tehlikeli boyutlara ulaşmış olan Ankara şehri, daha sonra düşük kaliteli kömür yerine doğal gaz kullanımının yaygınlaşması sonucu, bugün orta derecede kirli bir havaya sahiptir. Yine Sincan ve Etimesgut belediyeleri hariç tüm merkez belediyelerinin çöplerinin gönderildiği ve yakın zamana kadar önemli bir çevre sağlığı sorunu teşkil eden Mamak Çöplüğü, günümüzde ıslah edilmiştir. Atıklardan elektrik, gübre ve metan gazı üretilmekte, çöplerde geri dönüşümü mümkün olan maddeler ise endüstriye ham madde yapılmaktadır.

 

Nüfus

Ankara şehrinin Expedition 19 uzay ekibi tarafından çekilmiş uydu görüntüsü (11 Nisan 2009)

Ankara ili, Ankara şehrinin başkent olmasından sonra hızla kalabalıklaşmıştır. Özel ve kamu sektörü yatırımları başkent ve yöresine yoğunlaşmış, bunun sonucu ortaya çıkan çalışma olanakları büyük bir nüfus akımına yol açmıştır. Ekonomi, sağlık ve eğitim altyapısının gelişmişliği, suç oranının düşük olması, kişi başına kamu yatırımının ve kişi başına mevduatın yüksek olması gibi nedenlerin göçü teşvik ediyor olması muhtemeldir. Cumhuriyet tarihi boyunca ilin nüfusu ülke nüfusunun iki katı hızda artmıştır. Ankara'nın nüfusu hiçbir zaman tam olarak hesaplanamaz. Memur ve öğrenciler ağırlıkta olduğu için net nüfus bulunamaz. Tuik verilerine göre nüfusu 5 milyondan fazla iken gayriresmî nüfusu 8 milyondur. 1927 sayımında nüfusu 404 bin olan il Türkiye nüfusunun %3,2'sine sahipken bugün 8 milyon nüfus ile bu oran %6,3'tür. 2007-2008 yılları arasında ise nüfus artış hızı (%1,83), ülke nüfus artış hızının (% 1,32) birbuçuk katı olmuştur. Bu büyümenin başını çeken Ankara kenti aldığı göçe rağmen, 2008'de Ankara'da işsizlik oranı (%11,8) Türkiye genel işsizlik oranına (%11,0) yakındır. İstihdam edilenlerin %72'si hizmetler, %26'sı sanayi, %2'si tarımda çalışır (bu oranlar Türkiye için sırasıyla %49, %27 ve %24'tür).

Ankara'nın nüfusu 2019 yılı itibarıyla 5.639.076 kişidir. İç Anadolu'da bulunan ve nüfusları azalmakta olan Çorum ve Yozgat, Ankara'ya en fazla net göç veren illerdir. İl nüfusunun tamamı il ve ilçe merkezlerinde yaşamaktadır. Ayrıca 15.608.868 kişilik İç Anadolu nüfusunun yaklaşık yarısı Ankara ilinde ikamet etmektedir.

Ankara il nüfusu Türkiye geneline göre daha yüksek bir eğitim düzeyine sahiptir. 2008 verilerine göre, 15 yaş üstü okuma yazma oranı toplam il nüfusunun %88'ini (erkeklerde %91, kadınlarda %86'sını) oluşturur, bu oran Türkiye için %83'tür (erkeklerde %88, kadınlarda %79). Bu farklılık özellikle nüfusun üniversite eğitimli kesiminde belirginleşir: üniversite ve yüksek okul mezunlarının toplam nüfusa oranı Ankara'da %10,6, Türkiye genelinde ise %5,4'tür.

Ankara il nüfus bilgileri
YılToplamSıraFarkŞehir - Kır
1927 404.581 2  
 
  %24     99.066
305.515     %76  
1935 534.025 2 %32
 
  %29     152.695
381.330     %71  
1940 602.965 2 %13
 
  %31     188.416
414.549     %69  
1945 695.526 2 %15
 
  %40     279.491
416.035     %60  
1950 819.693 2 %18
 
  %43     348.552
471.141     %57  
1955 1.120.864 2 %37
 
  %49     551.364
569.530     %51  
1960 1.321.380 2 %18
 
  %59     783.351
537.529     %41  
1965 1.644.302 2 %24
 
  %65     1.069.761
574.541     %35  
1970 2.041.658 2 %24
 
  %72     1.467.304
574.354     %28  
1975 2.585.293 2 %27
 
  %77     1.997.980
587.313     %23  
1980 2.854.689 2 %10
 
  %78     2.238.967
615.722     %22  
1985 3.306.327 2 %16
 
  %83     2.737.209
569.118     %17  
1990 3.236.626 2 -%2
 
  %88     2.836.719
399.907     %12  
2000 4.007.860 2 %24
 
  %88     3.540.522
467.338     %12  
2007 4.466.756 2 %11
 
  %93     4.140.890
325.866     %7  
2008 4.548.939 2 %2
 
  %97     4.395.888
153.051     %3  
2009 4.650.802 2 %2
 
  %97     4.513.921
136.881     %3  
2010 4.771.716 2 %3
 
  %97     4.641.256
130.460     %3  
2011 4.890.893 2 %2
 
  %97     4.762.116
128.777     %3  
2012 4.965.542 2 %2
 
  %98     4.842.136
123.406     %2  
2013 5.045.083 2 %2
 
  %100     
     %0  
2014 5.150.072 2 %2
 
  %100     
     %0  
2015 5.270.575 2 %2
 
  %100     
     %0  
2016 5.346.518 2 %1
 
  %100     
     %0  
2017 5.445.026 2 %2
 
  %100     
     %0  
2018 5.503.985 2 %1
 
  %100     
     %0  

Güncel Nüfus Değerleri (TÜİK 4 Şubat 2020 verileri

 
ANKARA
 
2019`da nüfusu 5 milyon 639 bin 76`ydı. 2020`de 5 milyon 663 bin 322 oldu. Ankara`nın nüfusu 24 bin 246 arttı. İlin yüzölçümü 25.632 km2'dir. İlde  km2'ye 220 kişi düşmektedir. (Yoğunluğun en fazla olduğu ilçe: 5.907 kişi ile Keçiören’dir)

İlde yıllık nüfus artış oranı % 2,45 olmuştur. Nüfus en çok artan ilçe: Altındağ (%5,27) Nüfusu en çok azalan ilçe: Çamlıdere(-%35,14) Bu ilçede bir önceki yıl nüfus artışı %105 idi.

4 Şubat 2020 TÜİK verilerine göre 25 İlçe ve belediye, bu belediyelerde toplam 1425 mahalle bulunmaktadır.

2019 yılı sonunda Ankara ili ve ilçelerinin yerleşim yeri ve nüfusla ilgili sayısal bilgileri
İlçe Nüfus 2018 Nüfus 2019 Fark Nüfus Artışı % Mah.Say. Alanı  km2 Yoğunluk
Akyurt 34.588 36.123 1.535 4,44 26 369 98
Altındağ 370.024 389.510 19.486 5,27 26 123 3.167
Ayaş 15.540 13.900 -1.640 -10,55 33 1.041 13
Bala 33.644 30.280 -3.364 -10,00 55 1.851 16
Beypazarı 48.274 48.371 97 0,20 78 1.697 29
Çamlıdere 15.148 9.825 -5.323 -35,14 48 782 13
Çankaya 920.890 944.609 23.719 2,58 124 483 1.956
Çubuk 89.046 90.764 1.718 1,93 84 1.198 76
Elmadağ 45.349 45.557 208 0,46 30 647 70
Etimesgut 570.727 587.052 16.325 2,86 36 273 2.150
Evren 3.606 3.097 -509 -14,12 13 222 14
Gölbaşı 134.378 138.944 4.566 3,40 54 1.364 102
Güdül 10.074 8.892 -1.182 -11,73 31 540 16
Haymana 45.931 30.930 -15.001 -32,66 78 2.164 14
Kahramankazan 53.522 54.806 1.284 2,40 48 547 100
Kalecik 13.450 13.234 -216 -1,61 57 1.110 12
Keçiören 909.787 939.161 29.374 3,23 51 159 5.907
Kızılcahamam 32.647 28.350 -4.297 -13,16 109 1.623 17
Mamak 647.252 665.978 18.726 2,89 64 321 2.075
Nallıhan 28.091 27.579 -512 -1,82 84 2.079 13
Polatlı 122.287 125.075 2.788 2,28 95 3.618 35
Pursaklar 143.055 150.488 7.433 5,20 21 169 890
Sincan 518.893 535.637 16.744 3,23 59 880 609
Şereflikoçhisar 34.202 33.821 -381 -1,11 64 2.155 16
Yenimahalle 663.580 687.093 23.513 3,54 57 219 3.137
ANKARA 5.503.985 5.639.076 135.091 2,45 1.425 25.632 220
 
 
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
 

Ankara nüfusu bir önceki yıla göre 24.246 (% 0.43)  artmıştır.

Ankara nüfusu 2020 yılına göre 5.663.322'dir.

Bu nüfus, 2.805.877 erkek ve 2.857.445 kadından oluşmaktadır.
Yüzde olarak ise: %49,54 erkek, %50,46 kadındır.

 
Kaynak : Nüfusu.com 
 
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Konum

Konum Bilgileri
İlçe Kuruluş Yılı Alanı km² Rakım mt. Merkeze km* Ulaşan Yollar
Akyurt 1990 369 1.027 34   -06
Altındağ 1953 123 892 3  
Ayaş Cumh.önce 1.041 955 57   -05, 06-55
Bala Cumh.önce 1.851 1.309 68   -06
Beypazarı Cumh.önce 1.697 676 99   -04, 06-84
Çamlıdere 1953 782 1.243 104   -05=>06-86
Çankaya 1936 483 881 5   ,  
Çubuk Cumh.önce 1.198 1.002 40   -07=>06-10
Elmadağ 1960 647 1.100 41 E E88/  -13
Etimesgut 1990 273 819 19   ,  
Evren 1990 222 926 174   10=>06-34
Gölbaşı 1983 1.364 1.006 22 E E90/  -07
Güdül 1957 540 738 89   -04=>06-77, 06-82
Haymana Cumh.önce 2.164 1.251 75   -04, 06-51
Kahramankazan 1987 547 889 46   -06
Kalecik Cumh.önce 1.110 718 67   -06=>06-07,  -07
Keçiören 1983 159 865 6   ,  
Kızılcahamam Cumh.önce 1.623 985 77   -05, 06-82
Mamak 1983 321 909 7   ,  
Nallıhan Cumh.önce 2.079 633 158   -03, 06-91
Polatlı 1926 3.618 866 77 E E90/  -11,   -01,   -04
Pursaklar 2008 169 1.060 17   ,  
Sincan 1983 880 798 28   ,   -05
Şereflikoçhisar Cumh.önce 2.155 972 147 E E90/  -10
Yenimahalle 1957 219 880 6   ,  
ANKARA Cumh.önce 25.632 905    

*Metropol ilçelerin merkeze uzaklıkları, kaymakamlık ile valilik arasındaki uzaklıktır.

 

Ekonomi

Ankara'nın önemli iş merkezi Söğütözü, Ankara 
 
 
Söğütözü, Ankara'nın iş kulelerinin yoğunluğu ile bilinen semti

Ankara nüfusunun dörtte üçü hizmet sektöründe çalışır ve bu sektör ilin gayrisafi hasılasında en büyük paya sahiptir. Sektörün bu kadar gelişmesinin nedeni, göçle gelen nüfusa istihdam sağlayacak kadar büyük sanayinin bulunmamasıdır.

İl, Türkiye gayrisafi millî hasılasının %9'una sahiptir. Ülkenin toplam vergi gelirlerinin %12'si, bütçe gelirlerinin %12,3'ü buradan toplanır; buna karşılık ilin ülke bütçesinden aldığı pay %6,4'tür. 2006 yılında Ankara bütçe vergi gelirlerine 16,5 milyar TL, toplam bütçe gelirlerine de 21,1 milyar TL katkıda bulunmuş, bütçeden ise 11,3 milyar TL pay almıştır. 2001 yılı itibarıyla gayrisafi yurt içi hasılasının Ankara'ya düşen kısmının %45'i ticaretten, %23'ü ulaştırma ve haberleşmeden, %14'ü devlet hizmetinden kaynaklanmaktaydı.

Pricewaterhouse Coopers’ın “Dünyada En Büyük Şehir Ekonomileri Hangileri ve Bu 2020 Yılında Nasıl Değişecek” raporuna göre dünyanın en büyük 100 kenti arasında 2005 yılında 94. olan kent, 2008'de 80. sıraya yerleşmiştir. İlin 2020 yılında dünya kentleri sıralamasında 115 milyar $ gelirle 74. sıraya yerleşmesi planlanmaktadır.

Brookings Institution ve JP Morgan'ın 2014 yılı baz alınarak oluşturulan, ekonomide yükselen kentler sıralamasında Ankara 300 şehir arasında Xiamen'in ardından 9. sırayı aldı. Ankara 2013'teki listede 38. sırada yer almaktaydı. Aynı listede Türkiye'den İzmir 2, İstanbul 3 ve Bursa 4. sırada yer almıştır.

Sanayi

Ortadoğu Sanayi ve Ticaret Merkezi

Ankara ilinde özel sektörün katma değer içindeki payı %85'in üzerindedir. İlin sanayisi genel olarak küçük ve orta boylu işletmelerden oluşmaktadır. Bunların %40'ı, savunma ve taşıt üretimi yapan büyük kuruluşların talep gösterdiği makine ve metal alanında üretim yapmaktadır, bunun ardından gıda ve tekstil sanayileri gelir. Üretim açısından en önemli sektörler, gıda (şeker, un, makarna, süt, içki), taşıt, makine (tarım araçları, taşıt, traktör), savaş, çimento ve dokumadır (yünlü dokuma, trikotaj, konfeksiyon). Ayrıca tarım ilaçları, mobilya, şekercilik ve matbaacılık da önemlidir. Savunma sanayisi, yazılım ve elektronik sektörlerinde Ankara Türkiye'de başta gelir.

Ankara Sanayi Odası'na (ASO) kayıtlı yaklaşık 3500 şirket vardır. Türkiye'nin en büyük 500 şirketinin 48'inin ASO'ya bağlı olmasıyla Ankara, 2009 yılında İstanbul'dan sonra Türkiye'nin 2. sanayi merkezi sayılmaktadır.

Ankara'da üretimin büyük kısmı Sincan, Akyurt, Çubuk ve il merkezine yakın olan İvedik ile Ortadoğu Sanayi ve Ticaret Merkezi (OSTİM) Organize Sanayi bölgelerinde gerçekleşmektedir. OSTİM, Türkiye'nin en büyük küçük ve orta boy sanayi üretim alanıdır.

2009'da Ekonomi ve Dış Politika Araştırmalar Merkezi tarafından hazırlanan bir çalışmaya göre, en rekabetçi il Ankara'dır. Ankara, "rekabetçilik" endeksini oluşturan alt endeksler arasında insani sermaye, yaratıcı sermaye ve sosyal sermaye endekslerinde ilk sırada yer almıştır. Üniversite ve öğretim üyesi sayısının yüksekliği, patent ve benzeri başvurular gibi faktörler Ankara'yı özellikle yaratıcı sermaye endeksinde Türkiye'de birinci yapmaktadır.

Tarım, hayvancılık ve ormancılık

Ankara keçisi

Ankara ili genelinde toprakların %60'ı tarım alanı olarak kullanılır ve bu oran Türkiye ortalamasının oldukça üzerindedir. En önemli tarla ürünleri buğday, arpa ve şeker pancarıdır. Diğer önemli ürünler soğan, kavun, karpuz, domates, havuç, armut, elma, vişne ve üzümdür. Tarla arazilerinin yaklaşık %24'ünde buğday, %23'ünde arpa, kalanında ise diğer ürünler yetiştirilmektedir. Polatlı, Türkiye’nin ikinci büyük "tahıl ambarı" olması dolayısıyla en aktif tahıl borsalarından birine sahiptir.

Ankara rakım ve mera özellikleri açısından, küçükbaş hayvancılığa daha elverişlidir. Hayvancılık il ekonomisinde önceleri önemli olan yerini giderek kaybetmektedir. İlde koyun (ak ve karaman cinsi) ve sığır beslenir. Tavuk yetiştiriciliği de önemli boyuttadır. Ankara keçisi olarak bilinen tiftik keçisi sayısı 1970'lerdeki sayısının onda birinin altındadır ve korunması amacıyla, günümüzde yetiştiricilerine ücret verilmektedir.

Ankara orman varlığı bakımından pek zengin değildir. Ancak, Türkiye çapında mobilyacılık, döşemecilik gibi alanları kapsayan önemli düzeyde bir ağaç işleri sektörü gelişmiştir.

Enerji

Nallıhan'da Çayırhan Termik Santrali linyit (634 MW güçlü), Esenboğa termik santrali ise fuel oil (54 MW) yakarak enerji üretir. Ayrıca, Sarıyar Barajı (160 MW), Hirfanlı Barajı (Evren) (128 MW) ve Kesikköprü Barajı (76 MW) hidrolelektrik enerji üretir.

Madencilik

Ankara, Türkiye'nin madencilik potansiyeli fazla olan illerindendir. İlin Beypazarı ve Nallıhan ilçelerinde Türkiye'nin en önemli linyit yataklarından bazıları bulunur. Ayrıca Tuz Gölü ve çevresinde tuz çıkarılır. Türkiye'de İzmir'deki Çamaltı Tuzlası'ndan sonra en fazla tuz çıkarılan yer, Tuz Gölü ve çevresidir.

İlde ayrıca, Beypazarı ve Kızılcahamam çevresinde sodacılık gelişmiştir.

 

Kültür

Müzeler

Mustafa Kemal Atatürk'ün direktifleri üzerine Mimar Arif Hikmet Koyunoğlu tarafından projelendirilen ve 1927 yılında inşa edilen Ankara Devlet Resim ve Heykel Müzesi.
Anıtkabir

Ankara ilindeki müzelerin büyük çoğunluğu Ankara şehir merkezi sınırları içerisinde kalır. İlde çeşitli kurumlarca işletilen 53 müze bulunmaktadır.

Kurtuluş Savaşı ve Cumhuriyet'in kuruluş yıllarına ait önemli eşyaları Ankara'daki müzelerde bulmak mümkündür. I. Türkiye Büyük Millet Meclisi binası'nda bulunan Kurtuluş Savaşı Müzesi, Anitkabir'deki Atatürk ve Kurtuluş Savaşı Müzesi, II. TBMM Binası'ndaki Cumhuriyet Müzesi, Devlet Mezarlığı Müzesi bu tarihî müzelerin başlıcalarıdır. Bunların yanı sıra İsmet İnönü ve Mehmet Akif Ersoy'un evleri de birer müze olmuştur. Ankara'nın başkent olmasından dolayı doğal olarak Türkiye'nin ilk belli başlı müzeleri (Etnografya Müzesi, Devlet Resim ve Heykel Müzesi gibi) Ankara'da oluşturulmuştur. Çeşitli devlet kuruluşları da başkentte bulunmaları nedeniyle müzelerini burada kurmuşlardır, Ziraat Bankası Müzesi, Türk Hava Kurumu Müzesi, Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü'nün Tabiat Tarihi Müzesi gibi. Yakın yıllarda kurulan ODTÜ Bilim ve Teknoloji Müzesi, Feza Gürsey Bilim Merkezi, Çengelhan Rahmi Koç Müzesi, Ulucanlar Cezaevi Müzesi, Altınköy Açık Hava Müzesi, Erimtan Arkeoloji ve Sanat Müzesi gibi yeni müzelerle Ankara'nın müze seçenekleri zenginleşmektedir.

1997'de "Avrupa'da Yılın Müzesi" seçilen Anadolu Medeniyetleri Müzesi, ziyaretçi sayısı bakımından Türkiye'de onuncu, Ankara'da birincidir. Müzede Paleolitik Çağ'dan günümüze Anadolu'nun arkeolojik hazineleri sergilenir.

Ankara şehri dışındaki en önemli müze, Kral Midas'ın tümülüsünün de bulunduğu Polatlı'daki Gordion Müzesi'dir. Bu müzede bölgede keşfedilmiş, Tunç Çağı ve Frigya döneminden kalma arkeolojik eserler sergilenmektedir.

 

 

Arkeolojik alanlar ve tarihî kalıntılar

I. Alaeddin Keykubad zamanında yapılan Akköprü.
Ankara'nın en önemli tarihi yapılarından Ankara Kalesi ve etrafındaki evlerde yaşayanlar.

İlde birçok arkeolojik alan vardır. Buralarda keşfedilmiş kıymetli eserler Anadolu Medeniyetleri Müzesi ve ODTÜ Bilim ve Teknoloji Müzesi'nde sergilenmekte, yapılar da ziyarete açık tutulmakta, Ahlatlıbel, Etiyokuşu, Karaoğlan ve Kocumbeli höyüklerinde taş ve bronz çağlarından yapıtlar bulunur. Hititlerden kalan çeşitli kalıntılar arasında Balıkhisar, Ballıkuyumcu, Bitik, Karaoğlan, ve Külhöyük höyükleri ve Gâvurkale taş oymaları sayılabilir. Yine Ankara Kalesi, Galatlar zamanında inşa edilmiş ve sonraki yüzyıllar boyunca çeşitli medeniyetlerce kullanılmıştır.

Başkentte Roma döneminden kalan önemli kalıntılar vardır. Roma Hamamı 3. yüzyılda Septimius Severus'un oğlu Roma İmparatoru Caracalla tarafından Sağlık Tanrısı Asklepios adına yapılmıştır. MÖ 2. yüzyılda Frigya tanrısı Men adına yapılmış olan Augustus Tapınağı zamanla yıkılmıştır. Bugün kalıntıları bulunan tapınak ise son Galatya hükümdarı Amintos'un oğlu kral Pilamenes tarafından Roma İmparatoru Caesar Divi Filius Augustus adına bir bağlılık nişanesi olarak yaptırılmıştır. Jülian Sütunu, 362 yılında Roma İmparatorluğu İmparatoru Julian'ın Ankara ziyareti onuruna dikilmiştir. Başkent dışında, Kalecik'teki Kalecik Kalesi Romalılardan kalmadır. Bir dağın içine oyulan Güdül'deki mağaralar ise ilk Hristiyanların Romalılardan saklandığı çok katlı bir yerleşim yeridir.

Ankara ilinde Selçuklular ve Osmanlılardan kalma pek çok eser vardır. Yenimahalle ilçesindeki Selçuklu yapısı Akköprü, Anadolu Selçuklu Sultanı I. Alaeddin Keykubad zamanında yaptırılmıştır. Alaaddin Camii, Ankara Kalesi içinde yer alır ve 1178 tarihlidir. Samanpazarı'nda bulunan Arslanhane (Ahi Şerafettin) Camii 13. yüzyılın başında yapılmıştır.

Osmanlı dönemine ait önemli eserler arasında 15. yüzyıldan kalma Hacı Bayram Camii, Karacabey Camii , Kurşunlu Han kervansarayı ve 16.yüzyıldan kalma Cenabi Ahmet Paşa Camii sayılabilir. Osmanlı son dönem mimari özelliklerini taşıyan Ankara Kaleiçi, Beypazarı, Ayaş, Güdül'deki tarihi evler korumaya alınmıştır.

Müzik

Zeybek oyunu

Ankara yöresinin geleneksel halk müziğinin başlıca telli çalgısı bağlama, başlıca nefesli çalgıları çeşitli düdük ve kaval tipleri, başlıca vurmalı çalgıları da davul ve defdir.

Sosyal ortama bağlı olarak çeşitli halk müziği gelenekleri vardır; Divan sazı adı verilen yaylı bir sazla çalınır, başka çalgı olmaz. "Efe başı" denen yaşlı ve iyi saz çalan kişi ortaya oturur, daha az tecrübeli olanlar onun etrafında bir halka oluştururlar. Efe başı grubu idare eder, onu ardından herkes sırayla çalardı. Divanların özelliği tasavuffi bir hava içinde çalınır, terbiye edici, ibret verici türküler söylenir, oyunlar oynanırdı. Bunun ardından Kırat, Muhabbet havaları, Zil Havaları, Oyun Havaları ve Bozlak ve Ağıtlar gelirdi. Divanların sonunda bir Cezayir havası olurdu. Bunlardan Kırat, kahraman bir atın hikâyesini işleyen türkülerdir. Bozlaklar içli ve ince duygulu şarkılardır. Aşk, ölüm, isyan, üzüntü gibi duygular, doğaçlama olarak, vezinsiz söylenir. Ağıtlar ise üzüntülü ve acılı konuları işler. Topluluğun cinsine göre Muhabbet veya Oturaklar da olurdu. Muhabbet, yaşlı kimselerin oluşturduğu içkili topluluklarda çalınırdı. Saz parçaları rasında topluğun en yaşlısı konuşur, geçmiş öyküler ve fıkralar anlatır. Oturaklar, daha çok delikanlılar ve bekâr erkekler tarafından yapılır. Para ile tutulan kadınlar içki ve meze servisi yapar, oyun havaları başlayınca kadınlar ortaya çıkıp oynarlar.

Dans

Ankara halk oyunları zeybekler ve düz oyunlar olmak üzere iki bölümde incelenir:

Zeybekler, yiğitlik ve mertlik teması üzerine kurulu oyunlardır. Sazla oynanır ve ağır bir melodisi vardır. En az iki kişi tarafından oynanır. Zeybek oyunlarında dikkat edilecek husus, oyunun vermiş olduğu karakteristik hava ve melodiye göre jest ve figürleri ayarlamaktır. Yani duruş, kasılış ve poz zeybek oyununun gösterişini ortaya koyar. Zeybek oyunlarının başlıcaları, Ankara zeybeği, mendil zeybeği, Karaşar zeybeği, Seymen zeybeği, Seymen alayı ve Yağcıoğlu zeybeğidir.

Oyun havaları eşliğinde oynanan Ankara düz oyunlarının ahengi farklı, ritmi yumuşaktır. Sazın sesi bazen hareketli, bazen duygulu, bazen de coşkuludur. Düz oyunların figürleri ayak oyunlarıyla süslenmiştir ve birbirine çok benzer. Hepsi saz eşliğinde ve grup halinde oynanır. Bu oyunların en meşhurları, misket, fidayda (hüdayda), mor koyun, yandım şeker, name gelin, sabahî, yıldız, çarşamba ve Arap oyunudur.

Mutfak

Eski Ankara evlerinde aşhane veya ayşene de denilen mutfak, evin en büyük kısmını meydana getirirdi. Mutfakta çork denilen bir ocak ve tandırın yanı sıra, iki katlı, müsandere denilen bir kiler bulunurdu. Mutfağın bir köşesine yakmak üzere odun istif edilirdi. Yemek genellikle mutfakta yere serilen sofralarda yenirdi. Mutfak eşyaları da yöreye has isimlerle adlandırılırdı. Örneğin fıçıya bodu, sofra bezine boğ, bıçağa eğri, oklavaya oklağaç, rafa terek, tepsiye tıngır denirdi.

Günümüzde çağdaş mutfaklar ve adlar yaygınlaşmakla birlikte, eski Ankara mutfağına has birçok yemek ve tatlı hâlâ yaşatılmaktadır. 2008'de yapılan bir araştırmaya göre, 93 çeşit yöresel yemek, tatlı ve içecekleri ile Ankara ili, Gaziantep ve Elâzığ'dan sonra üçüncü en zengin mutfağa sahiptir. Bunların arasında, dutmaç ve miyane gibi çorbalar; Ankara tavası, alabörtme, calla, ilişkik, sızgıç, siyel, siyer, bici, pıtpıt pilavı, mucirim köftesi, tohma, şirden dolması, papaç, yalkı, carcıran, göter, kaile, topaç, cızlama, öllüğün körü gibi yemek ve hamur işleri; karga beyni, köyter, omaç, perçem, tiltil helvası, zerdali boranası ve Beypazarı yöresine ait 80 katlı baklava gibi tatlılar ile bazlamacın, gizleme, çerpit, kartalaç, kömbe, kete, saçkıran, şerit ve yarımca gibi ekmekler sayılabilir.

Şenlikler

İle bağlı turistik kasabalarından, her yıl Beypazarı Festivali'ne ev sahipliği yapan Beypazarı.

İlde geleneksel hale getirilen birçok şenlik vardır. Bunlar içinde en önemlisi kısaca Beypazarı Festivali olarak bilinen Uluslararası Tarihi Evler, El Sanatları, Havuç ve Güveç Festivali'dir. Bu şenliğe Türkiye'den ve dünyadan birkaç kent katılır. Şenlik her yıl Ekim ayında gerçekleştirilir.

İldeki bir başka şenlik, Kızılcahamam ilçesinde düzenlenen Kültür ve Su Festivali'dir. Geleneksel hale getirilen bu şenlik, her yıl Ağustos ayında gerçekleştirilir.

Başka bir şenlik de Çubuk ilçesindeki Turşu ve Kültür Festivalidir.

Şive

Prof. Dr. Leyla Karahan'ın Anadolu Ağızlarının Sınıflandırılması adlı çalışmasına göre Türkçenin Ankara ilinde kullanılan şivesi Batı Anadolu ağızları içindedir ve Balâ, Haymana, Niğde, Şereflikoçhisar, Çubuk, Kalecik, Kırıkkale, Kızılırmak, Çorum, Yozgat, Kırşehir, Nevşehir, Kayseri, Şarkışla, Gemerek bölgelerinde konuşulan ağız ile aynı alt sınıftadır.

Turizm

 

Ankara, Türkiye dışından gelen turistlerin çok tercih ettiği bir il değildir. Türkiye'ye gelen yabancıların sadece %1,5'i (2007'de 383 bin kişi) Ankara Esenboğa Havaalanı'ndan giriş yapar. Bunların çoğu mayıs-eylül döneminde gelir ve %38'i Alman vatandaşıdır.

Ankara ilinde arkeolojik sitlere ilgi duyanlar için yabancı gezi rehberlerinde öncelikle görülmesi önerilen yer Anadolu Medeniyetleri Müzesi'dir. Başkent'in Ulus semtinde Ankara Kalesi, Anadolu Medeniyetleri Müzesi, Ankara Etnografya Müzesi, Roma harabeleri (Augustus Tapınağı ve Julian Sütunu) gibi pek çok turistik yer bulunur. Modern Türkiye'nin tarihi ile ilgilenenler için Anıtkabir ve eski TBMM binası turist kitaplarında sık önerilen yerlerdir. Başkent dışındaki başlıca turistik yerler Beypazarı'nın geleneksel evleri ve Gordion'dur.

Yurt içi turizmi bakımından, başta kültür turizmi olmak üzere, kent merkezi ve çevresinde kongre turizmi, Elmadağ çevresinde kış turizmi, Kızılcahamam, Ayaş, Çubuk ve Haymana çevresinde kaplıca turizmi ile Güdül'deki Tuluntaş Mağarası'nda mağara turizmi gerçekleştirilmektedir. Anıtkabir başta olmak üzere birçok müze ve anıt ile Beypazarı ve Kızılcahamam'daki tarihî evler yurt içi turizmine katkıda bulunmaktadır. Ayrıca Evren ilçesi, Hirfanlı Baraj Gölü kıyısında sahip olduğu sahille Ankara ve çevre illere alternatif bir su ve doğa tatili imkânı sunmaktadır.

2008'de Anıtkabir 6 milyon kişi tarafından (%7'si yabancı), Anadolu Medeniyetleri Müzesi de 290 bin kişi (%60'ı yabancı) tarafından ziyaret edilmiştir.

Ankara Kalesi'nden şehir merkezinin panoramik manzarası. Kalenin hemen altında Altındağ belediyesinin Samanpazarı semti, fotoğrafın ortasında Refik Saydam Hıfzıssıhha Merkezi, Hacettepe Hastanesi, İbn-i Sina Hastanesi ve solda Kocatepe Cami görülmektedir.
 

Spor

Futbol

2018-19 sezonu sonunda Süper Lig takımı MKE Ankaragücü, 13.olmuştur. 1. Lig takımlarından Gençlerbirliği, lig lideri olarak doğrudan Süper Lig'e yükselirken, Osmanlıspor play-off yarı finalinde elenmiştir. Keçiörengücü, 1. Lig'e çıkmıştır. 2. Lig'deki 4, 3. Lig'deki 2 takımı ligde kalmıştır. BAL'a katılan takım sayısı 4 dür.

Ziraat Türkiye Kupası'nda Keçiörengücü, Etimesgut Belediyespor, Gençlerbirliği ve MKE Ankaragücü 5.tura çıkma başarısı göstermişlerdir.

MKE Ankaragücü ve Gençlerbirliği maçlarını Eryaman Stadyumu'nda (22.000 kişilik), Osmanlıspor ise Osmanlı Stadyumu (18.029 kişilik) yapmaktadır.

Basketbol 

Ankara Arena

İl merkezi, İstanbul'da düzenlenen 1959 Avrupa Basketbol Şampiyonası'ndan sonra Türkiye'de düzenlenen ikinci Avrupa Basketbol Şampiyonası'na 2001 yılında ev sahipliği yapmıştır. Bu şampiyonada Türkiye millî basketbol takımı, Yugoslavya'nın ardından ikinci olmuştur.

Türk Telekom, üç kez Cumhurbaşkanlığı Kupasını, iki Kez Türkiye Kupasını kazanmıştır. 2010 yılında inşa edilen Ankara Arena Çok Amaçlı Basketbol Kompleksi 2010 FIBA Dünya Basketbol Şampiyonası'na ev sahipliği yapmıştır.

2018-19 Sezonu sonunda, Basketbol erkekler süper ligde Türk Telekom, lig 7.,Türkiye Kupası'nda 3.olmuştur. Kadınlarda BOTAŞ SK, lig 3.sü ve Kupa 2.si, Ormanspor lig 5.si olmuştur.

Basketbol erkekler 1. Ligde Ormanspor finale kalırken, Mamak B.Y.Mamakspor Kupa şampiyonu ve lig 6.sı olmuştur. Kadınlar 1. Ligde Çankaya Üniversitesi SK, süper lige çıkmış, ayrıca federasyon kupası 3.olmuştur. EBBL'de Başkent Yenişehir şampiyon olarak 2. Lige yükselmiştir.

EuroCup K.adınlar'da BOTAŞ SK ve Ormanspor gruplardan çıkmış, play-off 1.turunda elenmişlerdir.

Voleybol

2018-19 Sezonu sonunda voleybol erkekler süper liginde Halkbank, Lig 2. Şampiyonlar Kupası şampiyonu ve Kupa Voley 3.sü, Maliye Piyango, lig 5.si ve Şampiyonlar Kupası 2.si, Ziraat Bankası lig 8.si ve Balkan şampiyonu olmuştur. Kadınlar süper ligde Karayolları 9. olurken, Halkbank küme düşmüştür.

Voleybol kadın ve erkek 1. Liglerinde 9 takımı yer almıştır. Bunlardan TVF Spor Lisesi (E) ve Halkbank (K) küme düşerken, PTT süper lige yükselmiştir.

Voleybol kadın ve erkek 2. Liglerinde 12 takımı yer almıştır. Bunlardan Mahir Başer O.O.(E), Anadolu Voleybol (E) ve AFİDER (K) küme düşmüştür.

Kadın ve erkek 20 bölgesel lig takımından Keçiören Bld.Bağlum Spor (E) ve Karşıyaka Ankara Gençlik (K) 2. Lige çıkmıştır.

Ankara'nın voleybol takımları Avrupa kupalarında başarılı olamamışlardır.

Voleybol lig maçları, Başkent Spor Salonu (7.302), Beştepe Spor Salonu (581) yapılmaktadır.

Hentbol

2018-19 Sezonu sonunda süper lig erkeklerde Maliye Piyango SK 9., MYK Hentbol SK 11. olmuşlardır. B.B. Ankara Spor ligden çekilmiştir.

Kadınlar süper ligde Yenimahalle BSK lig 4.sü, Türkiye Kupası 3.sü, Polatlı Belediyesi lig 8.si ve Süper kupa 2.si olmuştur.

Erkekler 1. Ligde Ankara Hentbol İhtisas süper lige çıkmıştır.

2. Lig temsilcileri erkeklerde Başkent Akademi SK ve kadınlarda Gölbaşı Belediyesi 1. Lig'e çıkmışlardır.

Avrupa Kadınlar Challenge Kupasında Yenimahalle BSK , son 16 turunda elenmiştir.

Hentbol maçları, Prof.Dr.Yaşar Sevim Hentbol Spor Salonu (1000) ve THF Spor Salonu (2700) 'nda yapılmaktadır.

Diğer sporlar

Ankara Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü, il çapında çeşitli amatör spor faaliyetleri düzenler. Atletizm, jimnastik, bisiklet, buz pateni, eskrim, judo, tekvando, karate, hentbol, binicilik, güreş, bisiklet, yüzme gibi dallar için çeşitli tesisler il merkezinde mevcuttur. Elmadağ'da kayak tesisleri, diğer ilçelerde de çeşitli spor salonları ve tesisleri bulunmaktadır.

Uluslararası Yaşar Doğu Güreş Şampiyonası her yıl Ankara'da düzenlenir.

2018-19 Sezonu sonunda Futsal takımı Gazi Üniversitesi SK şampiyon olmıştur. Sezonda Buz Hokeyi kadın ve erkek süper liglerinde ikişer takım ile yer almıştır. Sutopu süper liginde ODTÜ vardır.

 

Yönetim

Kasım 2015 Türkiye genel seçimleri sonucu Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde Ankara'yı temsil eden 32 milletvekilinden 16'sı Adalet ve Kalkınma Partisi, 11'i Cumhuriyet Halk Partisi, 4'ü Milliyetçi Hareket Partisi, 1'i Halkların Demokratik Partisi ne aittir. 3 Temmuz 2014'te Yüksek Seçim Kurulu, en son nüfus verilerine dayanarak bir sonraki seçimler için Ankara'nın çıkaracağı milletvekili sayısını 32 olarak belirlemiştir. Genel seçimlerde Ankara'nın oyları iki seçim bölgesine ayrılarak sayılmaktadır.

İdari bölünüş

 
 
 
 
Ayaş
Balâ
 
Çubuk
Elmadağ
 
Gölbaşı
Kalecik
Kahraman
kazan
 
Mamak
 
 
Beypazarı
Çamlıdere
Evren
Güdül
Haymana
Kızılcahamam
Nallıhan
Polatlı
Şerefli
koçhisar
1: Etimesgut
2: Yenimahalle
3: Çankaya
4: Keçiören
5: Pursaklar
6: Akyurt
7: Sincan
8: Altındağ
Ankara'nın ilçelerini gösteren tıklanabilir harita.

Ankara'nın 25 ilçesi vardır.  2019 Türkiye yerel seçimleri sonuçlarına göre ildeki 25 ilçeden 19'u Adalet ve Kalkınma Partisi tarafından yönetilmektedir. Yine 2019 seçimlerine göre üç ilçe Cumhuriyet Halk Partisi, üç ilçede Milliyetçi Hareket Partisi tarafından yönetmektedir Ankara Büyükşehir Belediyesi ise Cumhuriyet Halk Partisi tarafından yönetilmektedir.

İdari tarih

Ankara ili, Osmanlı İmparatorluğu'nun çökmesine kadar Ankara vilayeti sınırları içindeydi. 13 Ekim 1923'te Ankara şehrinin Türkiye'nin başkenti olmasının ardından ilde nüfus hızla artmaya başlamış ve buna bağlı olarak yıllar içinde ilin idari yapısı değişime uğramıştır. Çankaya 1936 yılında Ankara Merkez ilçesinden ayrılmış ve yeni bir ilçe haline gelmiştir. 1953 yılında Altındağ ilçesi kurulmuştur. Etimesgut, 1968 yılına kadar kaza olarak kalmış, daha sonra Ankara şehrine ait bir mahalleye dönüştürülmüş, 1990 yılında ise ilçe yapılmış ve belediye teşkilatı kurulmuştur. 1983'te bir grup yeni ilçe daha oluşmuştur: Evvelden Altındağ ilçesine ait olan Keçiören, Çankaya'ya bağlı bir mahalle olan Mamak, 1923'ten beri bir kaza olan Gölbaşı ve daha evvel bir kaza olan Sincan. Bu ilçelerden Sincan, 1988'de Ankara Büyükşehir Belediyesi sınırları içine alınarak metropol ilçe konumuna getirilmiştir. Evvelden birer kasaba olan Kahramankazan (1987'de), Akyurt (1990'da) ve Pursaklar (2008'de) Ankara ilinin yeni ilçeleri olmuştur.

Bu süreç içinde Ankara iline bağlı olan bazı bölgeler de ilden kopmuştur. 1989'a kadar ile bağlı olan Kırıkkale ilçesi, 1989'da ve 3578 sayılı yasa gereğince ayrı bir il olmuştur. Ankara ili Şereflikoçhisar ilçesine bağlı bir kasaba olan Ağaçören 1989'da çevresindeki köylerle birlikte bir ilçe olup Aksaray iline bağlanmıştır.

Merkezi Yönetim

Büyükşehir illerinde Merkezi yönetim Vali, İl Müdürleri ve İl Danışma Kurulundan oluşur.

Ankara, bir ‘büyükşehir’dir. Bu özelliğine göre yönetimi belirlenmiştir. Protokolde ilk sırada yer alan Vali, merkezi yönetimi temsil eder ve Cumhurbaşkanı tarafından atanır.

Büyükşehir yapılan illerde, İl Genel Meclisi, yetki ve görevlerini Büyükşehir Belediye Meclisi'ne devretmiş ve kaldırılmıştır.

Ankara Valisi 1964-Bayburt doğumlu Vasip Şahin. 6 Kasım 2018'de Tarihinde İstanbul Valisi iken atanmıştır.

Yerel yönetim

Büyükşehir Belediyelerinde Yerel yönetim, Büyükşehir Belediye Başkanı, Büyükşehir Belediye Meclisi ve Büyükşehir Belediye Encümeni'nden oluşur.

Yerel yönetimi temsil eden Büyükşehir Belediye Başkanı, ildeki tüm seçmenlerin oy çokluğu ile seçilir. Yerel seçimlerde İlçe Belediye Başkanı ve İlçe Belediye Meclisi için de oy kullanılarak ilçelerin belediye meclisleri oluşur. İlçe Belediye meclislerinden alınan üyelerle (başkan kontenjanı, ilçe nüfusu ve parti oy oranına göre) de Büyükşehir Belediye Meclisi oluşur. Bu mecliste ilçe belediye başkanları da yer alır. Meclisin başkanı Büyükşehir Belediye Başkanı'dır. Büyükşehir belediye encümeni, belediye başkanının başkanlığında, belediye meclisinin kendi üyeleri arasından bir yıl için gizli oyla seçeceği beş üye ile biri genel sekreter, biri malî hizmetler birim amiri olmak üzere belediye başkanının her yıl birim amirleri arasından seçeceği beş üyeden oluşur.(5216 saylı kanun 16.madde)

Büyükşehir yapılan illerde, İl Genel Meclisi, yetki ve görevlerini Büyükşehir Belediye Meclisi'ne devretmiş ve kaldırılmıştır.

Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı, 1955-Beypazarı doğumlu Mansur Yavaş (CHP), 31 Mart 2019 seçimlerinde %50,93 oy oranıyla seçilmiştir.

Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi üye sayısı 147’dir (Büyükşehir Belediye Başkanı, 25 ilçe belediye başkanı ve 131 üye) Bunların 90’ı AKP, 30'u CHP, 19’u MHP ve 9'u İYİ PARTİ’dir.

İlçe merkezlerinin belediye başkanları ve bunların partileri aşağıdaki tabloda verilmiştir:

ŞehirBelediye BaşkanıPartiŞehirBelediye BaşkanıParti
Akyurt Hilal Ayık AK Parti Altındağ Asım Balcı AK Parti
Ayaş Burhan Demirbaş AK Parti Balâ Ahmet Buran AK Parti
Beypazarı Tuncer Kaplan AK Parti Çamlıdere Hazım Caner Can AK Parti
Çankaya Alper Taşdelen CHP Çubuk Baki Demirbaş AK Parti
Elmadağ Adem Barış Aşkın CHP Etimesgut Enver Demirel MHP
Evren Hüsamettin Ünsal AK Parti Gölbaşı Ramazan Şimşek MHP
Güdül Muzaffer Yalçın AK Parti Haymana Özdemir Turgut AK Parti
Kalecik Duhan Kalkan AK Parti Kahramankazan Serhat Oğuz AK Parti
Keçiören Turgut Altınok AK Parti Kızılcahamam Süleyman Acar AK Parti
Mamak Murat Köse AK Parti Nallıhan İsmail Öntaş AK Parti
Polatlı Mürsel Yıldızkaya MHP Pursaklar Ayhan Yılmaz AK Parti
Sincan Murat Ercan AK Parti Şereflikoçhisar Melih Memiş Çelik AK Parti
Yenimahalle Fethi Yaşar CHP - - -
 

Askerî yapı

Genelkurmay Karargahı

Genelkurmay Başkanlığı ve Türk Silahlı Kuvvetlerine bağlı Kara, Hava, Deniz ve İçişleri Bakanlığına bağlı Jandarma Komutanlıkları başkent Ankara'da bulunur.

Ankara il sınırları içinde üç önemli hava üssü vardır: Akıncı, Etimesgut ve Güvercinlik. Hava Kuvvetlerine bağlı olan Akıncı'da üç jet filosu, Etimesgut'ta ise hava ulaşım uçakları konuşlanmıştır. Güvercinlik üssünde başlıca helikopterler bulunur, Kara Kuvvetleri, Jandarma ve Genelkurmay'a bağlı Özel Hava Grup Komutanlığı tarafından paylaşılır. Ahlatlıbel'deki radar üssü, Türk hava sahasındaki sivil ve askerî hava trafiğini izlemekte kullanılır.

Bunun dışında Ankara'da kayda değer (tümen ve üstü) bir muharebe birliği yoktur, ancak hava ve kara kuvvetlerine ve jandarma teşkilatına bağlı çeşitli idari, lojistik ve eğitim birimleri yer alır. Bunların bazıları: Kara Kuvvetlerine bağlı Kara Harp Okulu, Muhabere Elektronik Bilgi Sistemler (MEBS) Okulu, Kara Havacılık Okulu (Güvercinlik), Zırhlı Birlikler Okulu ve Eğitim Tümen Komutanlığı (Etimesgut); ve Beytepe'de Jandarmaya bağlı Jandarma Eğitim Komutanlığı ve Jandarma Okullar Komutanlığı sayılabilir. Ayrıca ilde çeşitli askerî hastaneler vardır, bunların en önemlisi Gülhane Askerî Tıp Akademisi'dir.

 

Eğitim

Eğitim ve öğretim açısından Türkiye'nin önemli merkezlerinden biri olan Ankara'da 150'den fazla ilk ve orta dereceli okul ile halk eğitim merkezi vardır. Ayrıca yirmi üniversite ve bir harp okulu hizmet vermektedir. Bu üniversitelerde il genelinden öğrencilere eğitim verildiği gibi, il dışından ve öğrenci değişim programları ile yurt dışından gelen öğrencilere de eğitim verilmektedir.

Üniversiteler

Orta Doğu Teknik Üniversitesi kampüsünün girişinde bulunan Bilim Ağacı.

Ankara'da bulunan üniversitelerin bir bölümü Türkiye'nin, bir bölümü, Avrupa'nın ve dünyanın en önemli üniversiteleri arasında gösterilir. Ayrıca Ankara'nın 15 yaş ve üzeri nüfusunun %12,6'sı üniversite mezunu, %1,2'si yüksek lisans mezunu, %0,5'i ise doktora mezunudur.

Ankara'da eğitim veren üniversiteler şunlardır:

Devlet: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Ankara Üniversitesi, Gazi Üniversitesi, Hacettepe Üniversitesi, Orta Doğu Teknik ÜniversitesiYıldırım Beyazıt Üniversitesi Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi
Vakıf: Atılım Üniversitesi, Başkent Üniversitesi, Bilkent Üniversitesi, Çankaya Üniversitesi, TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi, Ufuk Üniversitesi, Turgut Özal Üniversitesi, Anka Teknoloji Üniversitesi, İpek Üniversitesi, TED Üniversitesi, Türk Hava Kurumu Üniversitesi, Yüksek İhtisas Üniversitesi

Türk Silahlı Kuvvetleri'ne hizmet veren eğitim kuruluşlarından Kara Harp Okulu, karacı muvazzaf subay ihtiyacını karşılar. Keçiören'deki Gülhane Askeri Tıp Akademisi, Türk Silahlı Kuvvetlerine bağlı askerî hekim yetiştiren bir tıp fakültesi ve 1600 yataklı bir eğitim hastanesinden oluşur. Gölbaşı'ndaki Polis Akademisi ise, emniyet teşkilatına eleman yetiştirmek amacıyla dört yıllık lisans eğitimi verir.

Teknoloji ve bilim

Ankara ekonomisinde sanayinin payının artmasına paralel olarak yeni teknoloji üretimi de gelişmektedir. Ankara'daki üniversiteler, teknokentler, TÜBİTAK (Ulusal Elektronik ve Kriptoloji Enstitüsü ve Savunma Sanayi Araştırma Geliştirme Enstitüsü), Türk Silahlı Kuvvetleri'nin vakıfları, Ar-Ge birimleri ve diğer kuruluşları, Ulusal Bor Araştırma Enstitüsü (BOREN), Türkiye Atom Enerjisi Kurumu çeşitli konularda araştırma yapmaktadır. Ankara ili, 2007'de yapılan 248 patent başvurusu ile, Türkiye'de İstanbul'dan (787 başvuru) sonra ikinci durumdadır.

Ankara'daki çeşitli üniversitelerin sanayi ile işbirliği için oluşturmuş olduğu 6 teknokent vardır. Bunlar üniversitelerde yapılan keşif ve icatların ticarileştirilmesi için Ar-Ge çalışmalarının yapıldığı yerlerdir. Türkiye'de 2009 yılı itibarıyla faal durumdaki 19 teknoparkın bünyesinde en çok Ar-Ge kuruluşu bulunduran ilk dördünün içinde ODTÜ Teknokent, Bilkent Cyberpark ve Hacettepe Teknokent yer almaktadır.

Ankara'dan yapılan bilimsel yayın sayısı (1981-2006 dönemi için) tüm Türkiye'den yapılan yayın sayısının %34'ü ile (64 bin yayın) Türkiye'de iller arasında birinci sıradadır. Bu yayınların yaklaşık %90'ı üniversite kaynaklıdır (Hacettepe Üniversitesi, Ankara Üniversitesi ile Orta Doğu Teknik Üniversitesi). Bilimsel yayın faaliyeti olan diğer Ankara kuruluşları TÜBİTAK, Türkiye Atom Enerjisi Kurumu, Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü, ASELSAN ve ROKETSAN'dır.

 

Altyapı

Ulaşım

Esenboğa Uluslararası Havalimanı.  
 
Ankara ulaşımında önemli yeri olan dolmuşlar

İl içinde karayolu, demiryolu ve havayolu ile ulaşım yapılmaktadır. Ayrıca başkent Ankara'da gelişmiş bir toplu taşımacılık sistemi şehir nüfusunun ulaşım ihtiyacını karşılar, toplu taşımacılık altyapısına rağmen ve belki ildeki refah seviyesinin bir göstergesi olarak, Ankara nüfus başına motorlu taşıt sayısında 100 kişiye 18 otomobil ile Türkiye'nin birinci ilidir.

İl merkezinin kuzeyinde yer alan Esenboğa Uluslararası Havalimanı havayolu ile giriş çıkışı sağlayan en önemli noktadır. Esenboğa'dan Türkiye'nin hemen her iline, ayrıca Avrupa, Amerika ve Uzak Doğu'nun çeşitli şehirlerine uçmak mümkündür.2006 yılında tamamen yenilenip kapasitesi ve işlevi çağdaşlaştırılmıştır. Havalimanını kent merkezine bağlayan yol da tamamen yenilenmiş ve yeni geçitler devreye sokulmuştur. Havayolu ile kente ulaşmanın bir başka yolu da ordunun hizmetindeki Etimesgut Askeri Havalimanıdır. Bu havalimanı sivil uçuşlara kapalı olsa da, gerektiğinde alternatif olarak kullanılmaktadır. Akıncı, Etimesgut ve Güvercinlik hava alanları, askerî amaçlarla kullanılmaktadır.

 

Ankara ili, başkente gidip gelen motorlu vasıta trafiğini kaldırabilmek üzere modern bir karayolu ağına sahiptir. Başkenti çevreleyen O-20 çevre yolu, şehirlerarası trafiğin şehir trafiğini aksatmadan geçmesini sağlar. O-20 başka otoyollara bağlanarak başkentin ilin ve ülkenin diğer kentlerine ulaşımını sağlar. Bunlardan O4 otoyolu (Avrupa E-yolları sistemine göre E89), başkenti İstanbul'a bağlar, O20 (E90) ise başkenti Adana'ya bağlar. İl içindeki diğer devlet yollarının hemen hepsi Ankara şehrine bağlıdır. Ankara şehrini diğer büyük şehirlere bağlayan karayolları arasında D200 (E90) (Bursa - Eskişehir - Ankara), D750 (E90) (Ankara - Aksaray - Adana), D200 (E88) (Ankara - Elmadağ), O-4 (E89) (Zonguldak - Aksaray - Ankara - Kızılcahamam - Gerede), D200 (E88) (Eskişehir - Sivrihisar - Ankara - Kırıkkale - Yozgat - Sivas) bulunur. İl içindeki diğer devlet yolları ise D750 (Tarsus- Pozantı - Aksaray - Ankara - Kahramankazan - Gerede), D765 (Çankırı - Kalecik - Kırıkkale), D260 (Polatlı - Haymana - Balâ), D140 (Beypazarı - Nallıhan), D695 (Polatlı - Akşehir).

İl içinde ilçeler arası ulaşımı sağlayan birçok otobüs firması hizmet vermektedir. İl merkezinde bulunan Ankara Şehirlerarası Terminal İşletmesi (AŞTİ) Avrupanın en büyük otobüs terminalleri arasında yer alır. AŞTİ'nin Ankaray ile bağlantısı vardır.

Ankara ilinden geçen iki demiryolu vardır. Bunlardan birincisi Ankara şehrini, batıda Sincan ve Polatlı üzerinden Eskişehir'e, doğuda Irmak ve Boğazköprü üzerinden Kayseri'ye bağlar. İkinci bir hat Irmak'ı Çankırı üzerinden Karabük ve Zonguldak'a bağlar. Tren yolu ile giriş çıkışta en önemli yer TCDD Ankara Garı'dır. Burası aynı zamanda ülkenin doğusu ile batısının ayrıldığı noktadır. Halihazırda ülkenin dört bir yanına ve banliyölere buradan tren seferleri düzenlenmektedir. Eskişehir üzerinden Ankara kentini İstanbul'a bağlayacak olan hızlı tren projesi'nin Ankara - Eskişehir kesimi 2009'da hizmete açılmıştır.

Kentlerde toplu taşımacılık

 

İl merkezinde kent içi ulaşımda en yoğun taşımacılık metro ile yapılmaktadır. EGO Genel Müdürlüğü tarafından işletilen Ankara metrosu günde yaklaşık 150.000 yolcu taşır. Metro ağında halihazırda Metro ve Ankaray adı altında iki ayrı taşıma sistemi çalışmaktadır. Ankaray Metroya göre daha hafif bir raylı sistemdir. Şu an inşaatı süren iki adet metro ağı vardır.

TCDD tarafından sağlanan banliyö treni hizmeti başkenti Kayaş ve Sincan kentleri ve aradaki istasyonlara bağlar.

Başkent ve çoğu ilçe merkezinde günlük ulaşımda belediye tarafından işletilen otobüsler çalışır. Ayrıca belediyenin özel sektöre ücret karşılığı verdiği özel halk otobüs hatları vardır. Halk arasında bu servisler sıkıntıya yol açsa da belediye bu hizmet anlayışından vazgeçmemektedir. Dolmuşlar hemen her kentte bulunan bir diğer toplu taşımacılık alternatifidir.

 

Sağlık

Ankara ilinde devlet, askeri, üniversite ve özel hastaneler tarafından sağlık hizmetleri verilir. İlde 2014 itibarıyla 41 tane Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı'na bağlı, 10 üniversitelere bağlı, 4 askerî, 2 resmî, 36 özel, 1 belediye hastanesi olmak üzere toplam 94 hastane ve 9 ağız ve diş sağlığı merkezi bulunmaktadır. Türkiye'de en çok üniversite hastanesi olan il Ankara'dır. En büyük hastaneler arasında Ankara Üniversitesi İbni Sina Hastanesi (2000 yataklı), Gülhane Askeri Tıp Akademisi (1600 yataklı), Hacettepe Hastanesi (1000 yataklı), Ankara Numune Hastanesi (1109 yataklı), Ankara Hastanesi (678 yataklı) sayılabilir. Dünyanın en büyük göz hastanesi Dünyagöz Ankara Hastanesi de Ankara'dadır.

Kızılcahamam, Haymana, Beypazarı, Ayaş, Güdül, Kahramankazan, Çubuk ve Çamlıderede bulunan kaplıcalar ve içmeceler termal tedavi amaçlı için kullanılır.

Su kaynakları

Hidroelektrik enerji sağlayan barajların yanı sıra, Ankara'da içme suyu ve sulama suyu sağlayan barajlar da bulunmaktadır. Bunlardan Çubuk-1 Barajı, Çubuk-2 Barajı, Bayındır Barajı, Kesikköprü Barajı ve Çamlıdere Barajı içme suyu sağlar, Asartepe Barajı sulama suyu sağlar, Kurtboğazı Barajı ise hem içme hem sulama suyu sağlar. Bu su kaynakları büyüyen şehrin ihtiyacını karşılamaya yetmediği için, 2008'de Kızılırmak'tan da başkente su getirilmeye başlanmıştır. Yeni baraj inşaat projeleri görüşülmektedir.

Yeşil alanlar, eğlence parkları, mesire yerleri

İlde kişilerin eğlenmeleri, dinlenmeleri ve doğaya yakınlaşabilmelerine olanak sağlayan kent parkları ve şehirlerin dışında bulunan, korunmaya alınmış doğal bölgeler bulunmaktadır. Bunların bir bölümü göl, gölet ve baraj gölleri etrafındaki yeşil alanlardır, bir bölümü ise yayla ve ormanlık bölgelerdir.

Önemli kentsel yeşil alanlar arasında başkentteki Atatürk Orman Çiftliği, Altınpark, Esertepe Parkı, Gençlik Parkı sayılabilir (daha çok ayrıntı için bkz. Ankara'da parklar ve yeşil alanlar). Eğlence parkı Harikalar Diyarı 1 milyon 300 bin m²'lik alanıyla Avrupa'nın en büyük kentsel parkıdır. Diğer modern eğlence alanları arasında Etimesgut'taki Göksu Parkı ve Keçiören'deki "Aqua Park" sayılabilir. Elmadağ Kayak Merkezi, kış aylarında kayak yapma olanağı sağlayan tesislere sahip olup, korunmuş tabiat alanları arasında Kızılcahamam'da Soğuksu Millî Parkı, Bâlâ'da Beynam Ormanları ve Çamkoru Tabiat Parkı bulunmaktadır. Diğer korunan alanlar arasında Nallıhan ilçesindeki Nallıhan Davutlar Kuş Cenneti, Hoşebe Mesire Yeri (Ardıç Ormanları), Anıt Ağaç (Kaba Ardıç), Yaban Koyunu Yerleştirme Sahası, Yaban Hayatı Geliştirme Sahası ve Asarlık Tepeler Tabiat Anıtı vardır.

Şehrin en büyük rekreasyon alanlarından Altınpark

İlin çeşitli yerlerindeki mesire alanları, piknik ve dinlenme olanakları sunar. Bâlâ'daki Kesikköprü barajında piknik alanları, yüzme ve kayık gezinti olanakları, Beynam Ormanlarında da piknik alanları, çocuk parkı, restoran ve benzeri olanaklar temin edilmiştir. Çubuk'taki Çubuk-2 Barajı da doğal güzellikleri ile popüler bir ziyaret yeridir. Etimesgut'taki Göksu Parkı ve Atatürk Orman Çiftliği de birer dinlenme, piknik ve gezi alanıdır, Göksu parkında çeşitli modern spor ve rekreasyon tesisleri bulunmaktadır. Gölbaşı ilçesindeki Mogan Parkı ve Gölü ile Eymir Gölü, başkente yakın bir mesire ve turizm bölgesi sayılır. Eymir Gölü'nde bisiklete binmek, yürüyüş yapmak ve oradaki restaurantlardan yararlanmak mümkündür. Kızılcahamam'daki Soğuksu Parkı bir diğer mesire parkıdır. Nallıhan'daki ardıç ormanlarında Hoşebe mesire yeri bulunmaktadır. Beypazarı Eğriova Yaylası'ndaki mesire yerinde göl ve orman manzaraları bulunur ve ziyaretçilerin doğa sporları, doğa yürüyüşleri, izcilik faaliyetleri yapması mümkündür. Çamlıdere'deki Aluçdağı mesire yeri, Aluçdağ Festivali ve yağlı güreşleri ile bilinir.

Resmen mesire yeri olarak tanımlanmamış olmakla beraber, ilin çeşitli yerlerindeki vadi ve yaylalar doğa yürüyüşleri, kamping, su olan yerlerde balıkçılık gibi faaliyetlere olanak sağlamaktadır. Kamp ve karavan etkinlikleri için Soğuksu Millî Parkı, Çubuk-Karagöl Orman İçi Dinlenme Yeri, Bayındır Barajı, Eğriova Yaylası ve Benli Yaylası uygundur.

 
 

Akyurt

 
Akyurt
İlçe
 

Türkiye'de bulunduğu yer
Ülke Türkiye
İl Ankara
Coğrafi bölge İç Anadolu Bölgesi
İdare
 • Kaymakam Osman ALTIN 
 • Belediye başkanı Hilal Ayık (AK Parti)
Yüzölçümü
 
 • Toplam 212 km² (81 mil²)
Rakım 1.050 m (3.440 ft)
Nüfus
 (2018)
 • Toplam 34,588
 • Kır
 
-
 • Şehir
 
-
Zaman dilimi UTC+03.00 (TRS)
Posta kodu 06750
İl alan kodu 0312
İl plaka kodu 06
Resmî site
Belediye
YerelNET

Akyurt, Ankara'nın ilçelerinden biridir.

Akyurt; İç Anadolu Bölgesi'nde Ankara sınırları içerisinde geniş ve düzgün bir arazi üzerinde kurulu bir ilçedir. Eski ismi Ravlı idi. İlçenin kuzeyinde Çubuk, doğusunda Kalecik, batısında Pursaklar Güneybatısında Elmadağ ilçeleri bulunmaktadır. İlçe merkezi Çankırı, Kastamonu ve Sinop'u Ankara'ya bağlayan Devlet karayolu üzerinde olup, Başkente uzaklığı 32 km dir.

Yüzölçümü 258 km kare, denizden yüksekliği ise 960 metredir. İlçenin kuzeyinde Kalecik'e bağlanan yol üzerinde Tekebeli dağı (1250 m), Güneyinde Hüseyin Gazi tepesi (1415 metre), doğusunda ise İdris dağı (1985 m) bulunmaktadır.

14. yüzyıl sonuna kadar geniş ormanlık alanlara sahip olan Akyurt, yüzyıllar boyu yapılan kıyımlar neticesinde Ankara'nın da hamamlarının yakacak ihtiyaçlarının karşılaması neticesinde ağaçlık alanlarını büyük ölçüde yitirmişti. Buna mukabil son yıllarda belediyemiz, ilçemizdeki okullar ve okullardaki öğrencilerin çabalarıyla ilçe merkezinde yeniden yeşillendirme ve ağaçlandırma çalışmalarına başlamış bu amaçla bir de Hatıra Ormanı kurularak ağaçlandırma çalışmaları ve ağaç sevgisi yaygınlaştırma çalışmaları sürmektedir.

Bölgede faaliyet gösteren 390 civarındaki sanayi kuruluşu ile yaklaşık 30 bin kişi istihdam edilmektedir. İlçe sınırları içerisinde Gazi Üniversitesi Akyurt yerleşkesi de bulunmaktadır.

 

Nüfus

YılToplamŞehirKır
1990 12.535 3.533 9.002
2000 18.907 8.069 10.838
2007 23.354 22.639 715
2008 24.986 24.312 674
2009 25.401 24.741 660
2010 26.006 25.353 653
2011 26.780 26.138 642
2012 27.201 26.572 629
2013 28.349 28.349 veri yok
2014 29.403 29.403 veri yok
2015 30.245 30.245 veri yok
2016 31.541 31.541 veri yok
2017 32.863 32.863 veri yok
2018 34.588 34.588 veri yok
2019 36.123 36.123 veri yok
2020 37.456 37.456 veri yok

Mahalleler

Akyurt'un 26 mahallesinin 6'sı merkezde bulunmaktadır. Merkez mahallelerinde 24.600 kişi (% 74,9) yaşamaktadır. En uzak mahallesi ise 25 km uzaklıktaki Elecik'tir. Merkez mahalleleri dışında nüfusu en fazla olan, 1.312 kişi ile Saracalar mahallesidir. Akyurt'un nüfusu 2017 yılında % 4,19 artmıştır.**

Akyurt ilçesinin mahallelerinin ilçeye uzaklığı, rakımı ve nüfusu

Sıra Mahalle Km* Rakım Nüfus
2016 2017 2018 2019
1 Atatürk Mah. 1,5 1.027 1.674 1.542    
2 Beyazıt Mah. 0,8 1.038 3.912 4.200    
3 Galaba Mah. 4,5 1.088 810 622    
4 Timurhan Mah. 2,0 1.010 559 514    
5 Yeşiltepe Mah. 4,9 1.201 4.378 4.583    
6 Yıldırım Mah. 1,7 1.051 11.878 13.139    
  Akyurt (Merkez)     23.211 24.600    
7 Ahmetadil Mah. 18,4 1.235 322 324    
8 Balıkhisar Mah. 8,9 960 1.042 1.012    
9 Büğdüz Mah. 3,7 994 1.169 1.121    
10 Cücük Mah. 7,1 1.090 402 405    
11 Çam Mah. 12,3 1.350 73 67    
12 Çardakbağı Mah. 9,2 1.299 114 111    
13 Çınar Mah. 8,8 1.021 266 269    
14 Elecik Mah. 25,0 1.239 448 438    
15 Güzelhisar Mah. 12,4 998 993 989    
16 Haydar Mah. 20,7 1.355 104 104    
17 Karacakaya Mah. 15,3 1.255 182 178    
18 Karacalar Mah. 7,6 1.201 182 191    
19 Karayatak Mah. 12,3 1.307 70 64    
20 Kızık Mah. 4,7 1.124 928 1.001    
21 Kozayağı Mah. 20,6 1.155 215 202    
22 Samut Mah. 10,0 1.330 123 121    
23 Saracalar Mah. 13,6 926 1.348 1.312    
24 Şeyhler Mah. 6,4 1.154 103 110    
25 Teberik Mah. 15,5 1.270 176 170    
26 Uzunlar Mah. 8,7 1.262 70 74    
  Akyurt (Kırsal)     8.330 8.263    
  Akyurt (ilçe)     31.541 32.863    

* Km,  kaymakamlığa olan uzaklıktır.

** TUİK 01 Şubat 2018 verileri

Yönetim

Belediye başkanları


YılAdParti
1994 Fedai Yağcı ANAP
1999 Fedai Yağcı ANAP
2004 Gültekin Ayantaş AK Parti
2009 Gültekin Ayantaş AK Parti
2014 Gültekin Ayantaş AK Parti
2019 Hilal Ayık

AK Parti

 

Altındağ

 
 
Altındağ
İlçe
 

Türkiye'de bulunduğu yer
 
Ülke Türkiye
İl Ankara
Coğrafi bölge İç Anadolu
İdare
 • Kaymakam Cumali Atilla
 • Belediye başkanı Asım Balcı (AK Parti)
Yüzölçümü
 
 • Toplam 174 km² (67 mil²)
Rakım 850 m (2.780 ft)
Nüfus
 (2018)
 • Toplam 370,024
 • Kır
 
-
 • Şehir
 
-
Zaman dilimi UTC+03.00 (TRS)
Posta kodu 06110
İl alan kodu 0312
İl plaka kodu 06
Resmî site
Altındağ Belediyesi
Altındağ Kaymakamlığı

Altındağ, Ankara'nın metropol ilçelerinden biridir. İlçenin nüfusu, TÜİK verilerine göre,4 Şubat 2020 tarihi itibarıyla 396.165'dir.

Tarihçe

Tarih boyunca Ankara, Altındağ bölgesinde kurulmuş ve yerleşim bölgesi haline gelmiştir. Bu yüzden Altındağ, "Eski Ankara" olarak bilinmektedir. Ankara'nın tarihi, şehir merkezi olan Altındağ'dan ibarettir. Kökleri ve geçmişi Ankara Kalesi'nin tarihiyle özdeş sayılır, tarihi paleolitik çağlara kadar uzanıyor. Ancak en aydınlatıcı bulgular Hititlerden öteye gitmiyor. MÖ 4000-1200 yıllarına denk gelen Hititler döneminde Ankara Kalesi'nin İçkale bölümünün yerleşime açık olduğu biliniyor. MÖ 547 yılındaki Pers egemenliğinden sonra, MÖ 281 yılında Galatların eline geçen Ankara, bu dönemde kale kent haline dönüşür. Ankara Kalesi'nin konumu, yapılış şekli, kullanılan taşların özellikleri Galatlar tarafından inşa edildiğini gösteriyor. Ankara, MÖ 25 yılında Roma topraklarına katılır, bulunduğu bölgenin başkenti niteliğini kazanır. 10 yılında Hacı Bayram Camii'nin bulunduğu yerde İmparator Augustus adına bir tapınak inşa edilir. Yine bu dönemde İmparator Augustus Yunan şehir devletlerini örnek alarak Ankara'yı 12 semtten oluşan serbest bir şehir haline dönüştürür. Ankara, 395 yılında Roma İmparatorluğu'nun ikiye bölünmesiyle birlikte 1073 yılına kadar Bizanslıların yönetiminde kalır. 1073'te kent Türkler’in eline geçer; 1143’te Selçuklu Sultanı I. Rükneddin Mesud, 1169'da da II. Kılıç Arslan tarafından yönetilir. İç Kale'deki Sultan Alaeddin Camii, Samanpazarı semtindeki Arslanhane Camii Selçuklu döneminden günümüze kalan önemli eserlerdir. 14. yüzyılda sık sık el değiştiren Ankara; İlhanlılar, Eretna Beyliği, Ahiler daha sonra da Osmanlılar’ın egemenliğine girer, 1402'de de ünlü Ankara Savaşı'na sahne olur. Osmanlı döneminde, önce Büyük Anadolu Eyaleti'nin merkezi, sonra da sancak merkezi olan Ankara'da sof yapımı, debbağlık ve kundura üretimi oldukça gelişir, ticaretin gelişmesiyle birlikte birçok han ve bedesten inşa edilir. Cumhuriyetin kurulmasıyla başkent olan Ankara, sahip olduğu tarihi mirasın üzerine inşa edilerek bugünkü görünümüne ulaşır. İlk yerleşim merkezi olmaya başladığı yıllardan itibaren Ankara, Altındağ bölgesinde kalesi, camileri, hanları, hamamları, evleriyle kale ve civarında kurulmuştur. Ankara ili merkez ilçesi 1953 yılında metropol ilçe haline gelmiş ve Altındağ adını almıştır. Türkiye'nin kurulduğu ilk TBMM bu ilçe sınırları içerisinde yer almaktadır.

 

 Altındağ iklimi 
AylarOcaŞubMarNisMayHazTemAğuEylEkiKasAraYıl
En yüksek sıcaklık (°C)16192530333740423532241742
Ortalama en yüksek sıcaklık (°C)14101520242728241810415
Ortalama sıcaklık (°C)0,41,96,011,215,919,923,422,918,512,96,62,310
Ortalama en düşük sıcaklık (°C)−6−5−1369121283−1−33
En düşük sıcaklık (°C)−31−31−27−11−6233−2−8−18−25−31
Ortalama yağış (mm)403136515239171518323648415
Kaynak: Worldweather.org Weatherbase.com,

Nüfus

Altındağ ilçesi 26 mahalleden oluşmaktadır.

YılToplamŞehirKır
1965 229.228 218.464 10.764
1970 348.254 335.096 13.158
1975 526.072 512.392 13.680
1980 624.313 608.689 15.624
1985 406.948 403.871 3.077
1990 422.668 417.616 5.052
2000 407.101 400.023 7.078
2007 370.735 367.471 3.264
2008 367.812 367.812 0
2009 367.340 367.340 0
2010 365.920 365.920 0
2011 365.915 365.915 0
2012 363.744 363.744 0
2013 359.597 359.597 veri yok
2014 361.259 361.259 veri yok
2015 363.687 363.687 veri yok
2016 365.842 365.842 veri yok
2017 371.366 371.366 veir yok
2018 370.024 370.024 veri yok
2019 389.510 389.510 veri yok
2020 396.165 396.165 veri yok

Mahalleler

Altındağ'ın 26 mahallesinin 21'i merkezde bulunmaktadır.En uzak mahallesi ise 24,7 km uzaklıktaki Aydıncık'tır. TÜİK verilerine göre, 31 Aralık 2019 tarihi itibarıyla Nüfusu en fazla olan mahallesi 78.926 kişi ile Karapürçek'tir.Ayrıca Altındağ İlçesi sınırları içerisinde yer alan Karapürçek Mahallesi,Türkiye'nin en büyük 10 mahallesi arasındadır.

Altındağ ilçesinin mahallelerinin ilçeye uzaklığı, rakımı ve nüfusu

Sıra Mahalle Km* Rakım Nüfus
2016[20] 2017[21] 2018 2019
1 Aktaş Mah. 3,1 918 7.377 6.785    
2 Ali Ersoy Mah. 4,9 943 7.883 9.118    
3 Altınpark Mah. 4,2 882 11.333 11.158    
4 Anafartalar Mah. 2,9 875 3.344 3.612    
5 Atıfbey Mah. 1,5 910 4.250 3.193    
6 Aydınlıkevler Mah. 2,4 878 20.469 20.453    
7 Bağlariçi Mah. 7,2 903 1.925 1.719    
8 Başpınar Mah. 8,4 1.055 11.259 10.125 11.637 14.431
9 Battalgazi Mah. 7,8 1.003 20.247 20.358    
10 Beşikkaya Mah. 9,7 1.088 31.144 33.293    
11 Çamlık Mah. 9,7 1.079 13.815 14.361    
12 Doğantepe Mah. 6,7 986 10.105 9.852    
13 Doğu Mah. 6,9 907 5.268 4.982    
14 Gülpınar Mah. 5,7 913 14.781 15.882    
15 Gültepe Mah. 4,1 911 9.420 9.313    
16 Güneşevler Mah. 4,8 884 14.591 14.743    
17 Hacettepe Mah. 3,8 888 3.547 3.622    
18 Hacı Bayram Mah. 1,4 880 2.224 2.055    
19 Kale Mah. 2,8 882 6.134 5.645    
20 Karapürçek Mah. 11,8 1.097 73.297 76.519   78.926
21 Önder Mah. 7,6 983 3.443 2.865    
22 Örnek Mah. 2,7 883 14.243 14.319    
23 Plevne Mah. 2,3 880 9.895 9.667    
24 Sakarya Mah. 3,3 906 4.949 5.326    
25 Solfasol Mah. 7,2 903 1.413 1.236    
26 Ulubey Mah. 6,0 948 7.227 5.849    
27 Yıldırım Beyazıt Mah. 1,0 869 1.467 1.243    
28 Yıldıztepe Mah. 6,3 963 8.811 9.733    
29 Ziraat Mah. 0,3 866 8.683 8.866    
30 Zübeyde Hanım Mah. 1,5 855 11.290 12.187    
  Altındağ (Merkez)     343.834 348.079 370.24 389.510
31 Aydıncık Mah. 24,7 1.198 142 132    
32 Baraj Mah. 9,7 902 4.838 5.205    
33 Feridun Çelik Mah. 10,0 1.078 5.437 6.459    
34 Gicik Mah. 19,0 1.117 228 241    
35 Karacaören Mah. 14,2 1.112 9.466 9.343    
36 Kavaklı Mah. 21,2 1.160 1.091 1.052    
37 Peçenek Mah. 17,7 1.169 600 591    
38 Tatlar Mah. 15,8 1.155 206 264    
  Altındağ (merkez dışı)     22.008 23.287    
  Altındağ (ilçe)     365.842 371.366    

* Km,  kaymakamlığa olan uzaklıktır.

** TUİK 01 Şubat 2018 verileri

Yönetim

Belediye başkanları

YılAdParti
1984 Muzaffer Atılgan ANAP
1989 Ali Rıza Koç SHP
1994 M. Ziya Kahraman RP
1999 M. Ziya Kahraman FP
2004 Veysel Tiryaki AK Parti
2009 Veysel Tiryaki AK Parti
2014 Veysel Tiryaki AK Parti[22]
2019 Asım Balcı AK Parti

Kültür ve Sanat

Altındağ ilçesi, Türkiye'nin en büyük ve en önemli birçok müzesine birden sahiptir. Anadolu Medeniyetleri Müzesi ve Ankara Etnografya Müzesi başta olmak üzere onlarca müze, birçok tarihî Anadolu medeniyetinin izlerini günümüze taşımaktadır. Ankara Devlet Resim ve Heykel Müzesi özellikle Cumhuriyet dönemi heykeltıraşları ve ressamlarına ait birçok eseri barındırmaktadır. I. TBMM binası Ankara Kurtuluş Savaşı Müzesi olarak işletilirken, II. TBMM binası, Cumhuriyet Müzesi olarak kullanılmaktadır. Tarihi Çengel Han'da bulunan Çengelhan Rahmi Koç Müzesi, dünyadaki sayılı sanayi müzelerindendir. Tarihi Hamamönü semtinde bulunan Mehmet Âkif Ersoy'un yaşadığı ve İstiklâl Marşı'nı yazdığı ev, bugün Mehmet Akif Ersoy Müze Evi'dir. Önemli anıtlar olarak Ulus'taki Zafer Anıtı bulunmkatadır. Bu yapıt, Türk Kurtuluş Savaşı kahramanlarının anısına Yeni Gün Gazetesi öncülüğünde yaptırılmıştır. Türk Hükûmetince açılan uluslararası yarışma sonucu birinci olan Avusturyalı sanatçı Heinrich Krippel'e 1925 yılında sipariş edilen heykel Viyana'da Birleşik Maden İşletmelerinde döktürülmüş, 24 Kasım 1927 tarihinde Ulus Meydanı Sümerbank Genel Müdürlük Binası önüne yerleştirilmiştir. Daha sonra meydan genişletme çalışmaları sırasında ilk yeri değiştirilerek bugünkü yerine taşınmıştır. Ulusta bulunan Hacı Bayram Camii Ankara için sembol olmuş yapılardan biridir. Yapılış tarihi 1427 yılındadır. Osmanlıdan günümüze eksilmeden bir ilgi ile gelen Hacı Bayram-ı Veli’nin manevi kişiliğinde yoğunlaşan ve neredeyse bütün Anadolu'yu kucaklayan, kendine mahsus bir aşk buraya bambaşka bir güzellik katar. Burada camiye bitişik Hacı Bayram Türbesi ve Monumentum Ancyranum yer alır. Monumentum Ancyranum MÖ 2 yüzyıl Friglerin ay tanrısı Men adına yapılmış ve sonradan yıkılmış bulunan tapınağın üzerine, Galat hükümdarı Amintos’un oğlu Kral Pylamenes tarafından Roma İmparatoru Augustus için bir bağlılık nişanesi olarak inşa ettirilmiştir. Ankara Roma Hamamını 3. yüzyılda Septimus Severus’un oğlu Roma İmparatoru Caracalla; sağlık tanrısı Asklepoin adına yaptırmıştır. 8. yüzyıldaki yangın sonunda yıkılmışsa da, onarılarak 5. yüzyılda hamam olarak kullanılabilmiştir. Jülian Sütunu 4.5m. yüksekliğindedir. Sütunu Bizans İmparatoru Julien L’apostat tarafından diktirildiği tahmin edilmektedir. Halk arasında Belkıs Minaresi olarak da bilinmektedir.

Ayrıca bakınız

Kardeş kentler

Altındağ Belediyesi’nin aşağıdaki şehirlerle kardeş şehir anlaşması vardır:

  •  Umeå, İsveç
  •  Hammamet, Tunus
  •  Visoko, Bosna-Hersek
  •  Es-Salt, Ürdün
  •  Silistre, Bulgaristan

 

Ayaş

 
Ayaş
İlçe
 

Türkiye'de bulunduğu yer
Ülke Türkiye
İl Ankara
Coğrafi bölge İç Anadolu Bölgesi
İdare
 • Kaymakam Ahmet Başbaydar 
 • Belediye başkanı Burhan Demirbaş (AK Parti)
Yüzölçümü
 
 • Toplam 1.113 km² (429 mil²)
Rakım 900 m (2.900 ft)
Nüfus
 (2018)
 • Toplam 15,540
 • Kır
 
-
 • Şehir
 
-
Zaman dilimi UTC+03.00 (TRS)
Posta kodu 06710
İl alan kodu 0312
İl plaka kodu 06
Resmî site
Belediye
YerelNET

Ayaş, Ankara'nın bir ilçesidir. Ankara'nın 55 km batısındadır. Tarıma elverişlidir, bazı çiftlikler bulunur. İçmeleri ile meşhurdur.

 

Tarih

Ayaş'ın uzun bir tarihi vardır ve Evliya Çelebi'nin eserleri ile folklor şarkılarında da ismi geçer. Ayaş, Ayvaz, Ayas, Ayaz adını çağrıştırır. Ayaş'a yerleşenler Oğuz boylarıdır ve çeşitli köy adlarının Bayat, Afşar, Peçenek, Kıpçak ve Kargın olması da bundandır. 1554'te, Ayaş Sancak merkezi ve 1864'te Ankara'nın Kaza'sı oldu. Osmanlı döneminde, eğitim olarak Ayaş ileriydi. 1900'de, 8 Medrese, 2 İptidai mektep ve 1 Rüşdiye vardı.

Nüfus

YılToplamŞehirKır
1965 16.936 3.873 13.063
1970 17.581 4.454 13.127
1975 18.325 4.575 13.750
1980 17.202 4.080 13.122
1985 21.762 6.936 14.826
1990 20.806 6.427 14.379
2000 21.239 7.839 13.400
2007 13.159 5.646 7.513
2008 13.502 9.554 3.948
2009 14.057 9.890 4.167
2010 13.291 8.479 4.812
2011 13.166 8.277 4.889
2012 13.087 8.295 4.792
2013 12.997 12.997 veri yok
2014 13.018 13.018 veri yok
2015 12.678 12.678 veri yok
2016 12.276 12.276 veri yok
2017 12.289 12.289 veri yok
2018 15.540 15.540 veri yok
2019 13.900 13.900 veri yok
2020 13.686 13.686 veri yok

Yönetim

Belediye başkanları

YılAdParti
1984 Mehmet Çelebi Er ANAP
1989 Mustafa Süzen DYP
1994 Mehmet Çelebi Er ANAP
1999 Rifat Mavioğlu DYP
2004 Ali Başkaraağaç CHP
2009 Ali Başkaraağaç CHP
2014 Bülent Taşan AK Parti
2019 Burhan Demirbaş AK Parti

Mahalleler

Ayaş'ın 33 mahallesinin 8'i merkezde bulunmaktadır. Merkez mahallelerinde 4.318 kişi   (% 35,1) yaşamaktadır. En uzak mahallesi ise 37,4 km uzaklıktaki Gençali'dir. Merkez mahalleleri dışında nüfusu en fazla olan, 1.296 kişi ile Oltan mahallesidir.  Ayaş'ın nüfusu 2017 yılında 13 kişi artmıştır.**

Ayaş ilçesinin mahallelerinin ilçeye uzaklığı, rakımı ve nüfusu

Sıra Mahalle Km* Rakım Nüfus
2016 2017 2018 2019
1 Camiatik Mah. 0,5 895 129 126    
2 Dervişimam Mah. 0,7 920 147 148    
3 Emine Tevfika Ayaşlı Mah. 2,9 794 1.021 1.042    
4 Ferahfaki Mah. 2,3 812 925 908    
5 Hacımemi Mah. 2,5 954 482 442    
6 Hacırecep Mah. 1,9 980 549 685    
7 Hacıveli Mah. 0,6 980 613 593    
8 Ömeroğlu Mah. 0,3 980 360 374    
  Ayaş (merkez)     4.226 4.318    
9 Akkaya Mah. 20,9 583 273 256    
10 Başayaş Mah. 6,4 1.108 193 188    
11 Başbereket Mah. 12,0 1.048 145 152    
12 Bayat Mah. 23,7 1.063 71 70    
13 Bayram Mah. 9,9 927 214 198    
14 Cuma Mah. 31,6 1.220 367 354    
15 Çiğdemci Mah. 21,2 969 386 382    
16 Evci Mah. 31,1 1.190 71 76    
17 Feruz Mah. 30,0 1.083 175 168    
18 Gençali Mah. 37,4 884 527 494    
19 Gökçebağ Mah. 11,8 1.107 117 106    
20 Gökler Mah. 13,6 1.121 290 256    
21 Hocasinan Mah. 9,0 745 547 513    
22 Ilıca Mah. 12,4 732 582 544    
23 İlhanköy Mah. 17,3 682 294 288    
24 Mahkeme Mah. 6,6 824 128 127    
25 Oltan Mah. 15,1 873 1.341 1.296    
26 Ortabereket Mah. 17,3 991 374 375    
27 Pınaryaka Mah. 27,9 1.125 253 244    
28 Şeyhmuhittin Mah. 6,4 1.045 646 842    
29 Tekke Mah. 18,8 958 237 215    
30 Uğurçayırı Mah. 16,3 691 128 123    
31 Ulupınar Mah. 14,9 1.106 31 29    
32 Uluyol Mah. 19,4 1.022 479 492    
33 Yağmurdede Mah. 16,6 902 181 183    
  Ayaş (kırsal)     8.050 7.971    
  Ayaş ilçe     12.276 12.289    

* Km,  kaymakamlığa olan uzaklıktır.

** TUİK 01 Şubat 2018 verileri

Turizm

Ayaş kaplıca, ılıca ve içmeceleriyle ünlüdür. İlçede 2008 yılı itibarıyla 2000 yataklı bir kaplıca tesisinin inşası başlamıştır. Ayaş'ta her yıl haziranın son haftası dut festivali yapılmaktadır. 2010 yılında yaklaşık 40 bin kişi festivale katılmıştır. Ayaş ilçesinde geniş yeşillik alanlar ve bol miktarda dut ağacı vardır. İlçe, ekonomik ve altyapısal olarak hızla gelişmektedir. Ayrıca Ayaş ilçesi domatesi ile meşhurdur.

 

 

Balâ

 
 
Balâ
İlçe

Türkiye'de bulunduğu yer
Ülke Türkiye
İl Ankara
Coğrafi bölge İç Anadolu Bölgesi
İdare
 • Kaymakam Yusuf Turhan
 • Belediye başkanı Ahmet Buran (AKP)
Yüzölçümü
 
 • Toplam 2,830 km² (1.090 mil²)
Rakım 1,310 m (4.290 ft)
Nüfus
 (2018)
 • Toplam 33,644
 • Kır
 
-
 • Şehir
 
-
Zaman dilimi UTC+03.00 (TRS)
Posta kodu 06720
İl alan kodu 0312
İl plaka kodu 06
Resmî site
www.bala.gov.tr
bala.bel.tr
YerelNET
Balâ

Balâ, Ankara'nın ilçesi. İlin güneydoğusunda olup, Ankara şehir merkezine 70 km mesafededir. Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu ve ilk Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk'ün Balâ milletvekili olmasından dolayı, Türk siyasetinde önemli bir yere sahiptir.

 

Tarihçe

1850 yılına ait Osmanlı arşiv belgelerinden, Tarihçi Prof. Dr. Tufan Gündüz araştırmalarına ve Balâ Belediyesi'nin arşivlerinden alınan bilgilere göre; Balâ halkının kökeni Türkmenistan Daşoğuz kökenli olup Erzurum Horasan - Aydın Söke'den gelmektedir.

Balâ ilçe havalisinin ve 21 köy halkının tamamı Bozulus Türkmenleri'dir. Türkmen oğuzların bayındır boyundandırlar. Bozulus Türkmenlerinin en büyük boylarından biri olan Tabanlı boy beyliğine mensupturlar. Ana unsur olan Tabanlı boyu, Balâ havalisinde kendileri ile aynı yerlerde bulunan Bozulus Türkmenlerine mensup Bozulus Bayatları olarak zikredilen; Bayat-ı Cedid Beyliği Cemaati, Bayat-ı Atik Beyliği Cemaati, Bayat-ı Şeyhli Cemaati ve Aydın Beyliği Danişmentli Cemaatini bünyesinde toplamıştır. Daha önce Erzurum Horasan ve Aydın Söke bölgesinde bulunmuşlardır. Erzurum ve Aydın ilinin yerli halkı iken göçüp gelmiş değillerdir.

1500'lerde Türkmenistan Daşoğuz'dan Türkiye'ye gelerek Erzurum Horasan dağlarında yaylak, Aydın Söke ovalarında kışlak, konargöçer Yörük hayatı yaşamışlardır. 1540 Yılında Tabanlı Boy Beyliği 4 cemaatte toplam 316 hane ve 33 mücerred vergi nüfusuna sahipti. İkinci selim döneminde ise bu miktar 595 hane ve 166 mücerrede yükselmişti. Tabanlı boyunun kalabalık bir nüfusa sahip olmasına ve bu özelliğini uzun süre devam ettirmesine rağmen Akkoyunlu Devletinin siyasi faaliyetleri içinde adına tesadüf edilmemektedir.

Balâ'lıların Erzurum Horasan dağlarında yaylak, Aydın Söke ovalarında kışlak, konargöçer Yörük hayatı yaşayan ataları, 1690 yılında Celali İsyanları sebebiyle Balâ'lıların atalarını oluşturan insanlar adı geçen yörelerden kalkıp bugünkü Balâ ilçesi sınırlarına gelmişlerdir. Balâ'yı 1690-91 yıllarında dönemin Boy Beyi "İmirzalıoğlu Şeyh Ali Mirza" kurmuştur. Bozulus Türkmenlerinin Erzurum Horasan - Aydın Söke bölgesinden celali isyanları sebebiyle Orta Anadolu'ya gelip Balâ havalisine yerleştikten sonra Bozulus Türkmenlerine mensup bazı kişiler eşkıyalık faaliyetleri içinde bulunmuş ise de bu tür faaliyetlerden Boy beyliğinin kendiside bizar olmuş, münferit hadiseler Boy beylerinin ileri gelenleri tarafından önlenmiştir. Balâ ilçesi tarih boyunca "Kasaba-i Balâ, Bozulus Sancağı, Kaza-i Yörükan, Tabanlı Kazası" olarak adlandırılmıştır.

İlçeye Balâ ismi verilirken Bozulus isminden esinlenerek verilmiştir.

Balâ havalisini yurt tutan Bozulus Türkmenleri Tabanlı Boyu'nun nüfusu 1690'lı yılların sonunda birçok şehirden fazla idi. Bu nüfus 20.000'e dayanınca bunun üzerine osmanlı devleti nüfusu azaltmak amacıyla 1699 yılında bir ferman emri vererek Balâ havalisindeki Bozulus Türkmenlerinin bir kısmını Batı anadolu'ya göndermek istedi. Ferman emri üzerine Balâ'daki Bozulus türkmenlerine mensup Aşıkoğlu, Karadalak, Çatalören köylerinin tamamını ve Üçem köyünün bir kısmını Aydın eyaletine bağlı Söke havalisine gönderdi. Göç eden bu köyler gittikleri Aydın eyaletinin Söke havalisinde yerleşik düzene geçmeyip 1820 yılında tekrar Balâ havalisine gelmişlerdir. Bu köyler Söke havalisinde bir müddet yaşadıkları için osmanlı tahrir defterine Aydın Beyliği Danişmentli cemaati olarak kayıt edilmişlerdir. Batı anadolu'ya giden bu kabileden bazı aileler geri dönmeyip Aydın eyaletinin Söke ve Koçarlı havalisine, bir kısmı ise AfyonKarahisar eyaletine bağlı Emirdağ, Bolvadin ve Sandıklı havalisine yerleşmişlerdir.

Bozulus Türkmenlerinin Balâ'da yerleştikleri köyler (Balâ ilçe merkezinin Kartaltepe mevkii, İsmetpaşa mevkii başta olmak üzere): Üçem Aşıkoğlu, Karadalak, Sırapınar, Yeniyapanşeyhli, Tol, Şehriban, Büyükbayat, Küçükbayat, Karahamzalı, Büyükboyalık, Küçükboyalık, Çatalören, Çatalçeşme, Yaylalıözü, Yöreli, Suyugüzel, Gülbağı, Hanburun, Sarıhöyük, Yeniyapançarsak Köylerini kurarak yerleşik düzene geçmişlerdir. Ayrıca bu köyler arasında birbirleriyle sıkı bir şekilde akrabalık bağları bulunmaktadır.

Balâ'nın yapılanmasını sağlayan 1860 yılındaki Boy Beyi "İmirzalıoğlu Mir Osman Bey" olmuştur.

İlçenin diğer Türk köyleri ise çevre yerleşim yerlerinden gelmişlerdir.

1800'lü yılların başında Şanlıurfa Suruç bölgesinden ağırlıklı olmak üzere erzurum, Erzincan, kars, yozgat, amasya, Ağrı, elazığ bölgelerinden İç Anadolu'ya sürgün edilen kürtler Balâ'nın o yıllarda boş olan kesikköprü barajı etrafına yerleştirilmiştir.

Son olarak 1877-1878 Osmanlı-Rus savaşında Osmanlı ordularının yenilmesi Kafkasların Rusların eline geçmesi nedeniyle Anadolu'ya göç etmek zorunda kalan bir grup "Çerkez" ilçeye gelip yerleşmeye karar vermiştir.

İlçenin 2020 Yılı Belediye tüzüğünde 21 Bozulus Türkmeni köyü, 2 Türkmen Abdal köyü, 8 Türk köyü, 1 Kazan tatar türkü köyü, 15 Kürt köyü olmak üzere toplam 47 Köyü (mahallesi) bulunmaktadır.

Balâ Köyleri: Abazlı, Afşar, Ahmetçayırı, Büyükdavdanlı, Aşağıhacıbekir, Aşıkoğlu, Aydoğan, Karadalak, Bektaşlı, Belçarsak, Beynam, Büyükbıyık, Büyükboyalık, Büyükcamili, Çatalçeşme, Çatalören, Çiğdemli, Davdanlı, Derekışla, Eğribasan, Ergin, Gülbağı, Hanburun, Karahamzalı, Keklicek(Büyükbayat), Kesikköprü, Koçyayla, Köseli, Küçükbayat, Küçükbıyık, Küçükboyalık, Küçükcamili, Sarıhüyük, Sırapınar, Sofular, Suyugüzel, Şehriban, Tatarhüyük, Tepeköy, Tol, Üçem, Yaylalıözü, Yeniköy, Yeniyapanşeyhli, Yeniyapançarsak, Yöreli, Yukarıhacıbekir

Mustafa Kemal Atatürk ve Balâ

Mustafa Kemal Atatürk 26 Aralık 1919 Cuma günü hareketle Keskinlilerin koruma ve gözetiminde İğdebeli-Köprüköy yolu ile Balâ'ya gelmiş, Üçem ve Aşıkoğlu köylerinde dinlemiş, köylülerin fikirlerini almış, vaktin geç olması ve bölgenin ormanlık olmasından dolayı Keskinli süvarilerle geceyi Beynam köyünde geçirip 27 Aralık 1919'da Dikmen sırtlarından Ankara'ya girmiştir. Cumhuriyet kurulduktan sonra milletvekilliğini Balâ'dan koymuştur.

Kültür

Yörede Türkmen/Abdal Kültürü vardır. Balâ ve Keskin türkülerini gün yüzüne çıkarıp geniş kitlelere ulaşmasını sağlayan mahalli sanatçı Hacı Taşan olmuştur. Balâ ve Keskin'deki folklorik oluşum ve Türkmen/Abdal türkülerinin anonimleşme sürecindeki farklı ve ağırlıklı yerini vurgulayan bu söz, bir bakıma birbiriyle komşu Balâ ve Keskin bu iki yörenin karekteristik özelliklerine de işaret eder. Yöre türkülerinin ağırbaşlı ve durulmuş lirizmi hemen fark edilir. Balâ orta Anadolu'nun en zengin halay bölgelerinden biri olduğu kadar halayların eşlik sazı olan davul zurnanın da en iyi icra edildiği yörelerden biridir. Balâ ve Keskin yöresi halayları ayak ve bel hareketlerine dayanır. Ağır fakat gösterişlidir. 20- 30 kadın kendi aralarında halay çekerler. Sin sin ve cirit oynanır. Eskilerde Balâ ve Keskin kökenli saz ve söz üstadları oyun ve halaylara eşlik sağlarlarmış. Yine bu topluluk düğün ve kutlamalar dışında, kahveleride ziyaret ederek Türkmen/Abdal müzik kültürünü, bozlaklar başta gelir, köy ahalisine aktarırlarmış. 

Balâ ve Keskin civarı Atayurt'tan at sırtında Anayurt'a gelirken getirdiğimiz ve gözümüz gibi koruduğumuz kültür/müzik değerlerinin en yoğun yaşandığı ve yaşatıldığı yörelerden biri Balâ. Yöreye damgasını vuran iki önemli kültürel havzadan biri Keskin ve Balâ diğeri ise saz ve söz kültünün hayatın ayrılmaz parçası olduğu önemli bir Türkmen/Abdal yerleşim yeri olan Koçyayla ve Yeniköy köyleri. Keskin ve Balâ en kadim ve geleneksel sazlarımız olan davul, zurna ve bağlamanın, daha ziyade gerçek Türk dansı olan halaylar eşliğinde icra edildiği; bu özelliği ile Osmanlı’dan günümüze değin saygınlığını koruyan bir ilçe. Bu kadim sanatı başarıyla sürdürenler ise, Balâ ve Keskin'e bağlı çevre köylere yerleşmiş ağırlıklı olarak Türkmen/Abdal aşiretine mensup ustalar. Ünlü Müzik yazarı, folklor araştırmacısı Halil Bedii Yönetken yöreyi bir halay ve bozlak merkezi olarak niteler ve bu kültürün yegane taşıyıcısı Keskin'li ve Balâ'lı Abdalların tarihi misyonlarından ve onlardan derledikleri davul zurna ezgilerinden övgüyle söz eder. Yörede kullanılan temel çalgılar aynı zamanda en eski Türk sazları olan davul, zurna ve bağlamadır. Kemanın da daha sonra yöresel enstrümanlar arasına girerek ustalar elinde adeta millîleştiğini ve çok usta keman icracıları yetiştiğini biliyoruz. Halk müziği repertuvarımız içerisinde klasik türkülere örnek teşkil eden "Kerpiç Kerpiç Üstüne, Allı Turnam, Bugün Ayın Işığı, Köprüden Geçti Gelin, Suda balık Yan Gider, Adem Olan Adem Sever, Hopbarlem" adlı halay türküleri yöreyle özdeşleşmiştir. Ankara'da Yedim Taze Meyvayı adlı uzun hava ise, yörenin en karakteristik uzun havalarından biridir.

Yöresel Yemekler

Balâ Tavası, Topalak, Hoşmerim, Katmerli Çörek, Yufka Ekmeği, Bazlama, Kömbe, Oğmaç, Mantı, Madımalak, Su Böreği, Kavurga, Kara Kabak, kabak gülü dolması, Besmet, Hedik, Erişte, Sızgıt, İncir Uyutması, Pekmez Peltesi (helvası), Etli Mercimekli Bulgur Pilavı, Ağuz, Kuymak yemekleridir.

Şive

İlçe ve köy halkı geneli Türkmen kökenli oldukları için Türkçenin Balâ'da kullanılan şivesi Türkmen Türkçesine benzerlik gösterir.

İklimi

Yazları sıcak, kışları soğuk ve kar yağışlı geçer. Yüksekliği nedeniyle kış aylarında Ankara ilinin en soğuk ilçelerindendir.

Ekonomi

Küçük atölyelerin bulunduğu Balâ'nın ekonomisi büyük ölçüde tarım,sanayi ve ticarete dayalıdır. Ayrıca ilçede buğday arpa ayçiçeği, mercimek, nohut, fasulye, şeker pancarı, kavun ve karpuz yetiştirilmektedir. Kızılırmak üzerinde kurulan Kesikköprü Barajı ilçe sınırları içerisindedir.

Nüfus

İlçenin nüfusu Adrese dayalı nüfus kayıt sistemi 2020'ye göre 25.780'dir. Bu nüfus, 14.109 erkek ve 11.671 kadından oluşmaktadır. 2.530 km² yüzölçümündeki ilçeye bağlı toplam 55 mahalle bulunmaktadır.

YılToplamŞehirKır
1965 41.415 3.646 37.769
1970 42.206 3.899 38.307
1975 44.735 4.107 40.628
1980 45.158 4.193 40.965
1985 46.940 5.477 41.463
1990 37.612 6.236 31.376
2000 39.714 6.616 33.098
2007 23.505 6.912 16.593
2008 29.239 12.345 16.894
2009 23.822 10.385 13.437
2010 19.426 8.506 10.920
2011 18.861 8.115 10.746
2012 17.397 7.542 9.855
2013 23.138 23.138 veri yok
2014 22.142 22.142 veri yok
2015 21.618 21.618 veri yok
2016 21.533 21.533 veri yok
2017 21.682 21.682 veri yok
2018 33.644 33.644 veri yok
2019 30.280 30.280 veri yok
2020 25.780 25.780 veri yok

Mahalleler

Balâ'nın 55 mahallesinin 4'ü merkezde bulunmaktadır. Merkez mahallelerinde 2.568 kişi   (% 11,8) yaşamaktadır. En uzak mahallesi ise 58,5 km uzaklıktaki Kuyular'dır. Merkez mahalleleri dışında nüfusu en fazla olan, 1.723 kişi ile Afşar mahallesidir.  Balâ'nın nüfusu 2017 yılında %0,69 artmıştır.**

Balâ ilçesinin mahallelerinin ilçeye uzaklığı, rakımı ve nüfusu

Sıra Mahalle Km* Rakım Nüfus
2016 2017 2018 2019
1 Göztepe Mah. 1,4 1.404 516 556    
2 Hamidiye Mah. 1,3 1.224 413 397    
3 İsmetpaşa Mah. 2,6 1.336 555 496    
4 Kartaltepe Mah. 3,1 1.238 1.057 1.119    
  Bala (merkez)     2.541 2.568    
5 Abazlı Mah. 10,9 1.065 792 715    
6 Afşar Mah. 17,9 1.043 2.193 1.723    
7 Ahmetçayırı Mah. 25,7 1.152 107 127    
8 Akkoyunlu Mah. 31,1 1.135 372 371    
9 Aşağıhacıbekir Mah. 27,5 811 327 276    
10 Aşıkoğlu Mah. 4,4 1.159 98 128    
11 Aydoğan Mah. 9,7 1.185 200 184    
12 Bahçekaradalak Mah. 11,0 1.060 148 198    
13 Bektaşlı Mah. 53,4 892 173 187    
14 Belçarşak Mah. 31,0 1.082 408 403    
15 Beynam Mah. 28,0 1.202 756 783    
16 Büyükbayat (Keklicek)Mah. 24,8 1.206 499 483    
17 Büyükboyalık Mah. 14,0 1.024 523 688    
18 Büyükcamili Mah. 49,9 887 484 1.098    
19 Çatalçeşme Mah. 17,0 1.103 502 553    
20 Çatalören Mah. 13,1 1.125 289 273    
21 Çiğdemli Mah. 8,9 1.113 233 218    
22 Davdanlı Mah. 28,7 1.085 243 297    
23 Derekışla Mah. 36,1 1.077 197 214    
24 Eğribasan Mah. 39,5 967 124 172    
25 Ergin Mah. 15,0 1.048 473 439    
26 Gülbağı Mah. 38,3 1.137 193 186    
27 Hanburun Mah. 27,8 1.067 53 78    
28 Karahamzalı Mah. 42,7 1.028 356 374    
29 Kerişli Mah. 18,9 947 147 152    
30 Kesikköprü Erdemli Mah. 41,0 752 84 83    
31 Kesikköprü Kızılırmak Mah. 38,2 760 750 672    
32 Kesikköprü Mah. 39,6 793 944 908    
33 Koçyayla Mah. 21,0 1.253 130 121    
34 Köseli Mah. 14,5 960 581 539    
35 Kuyular (Büyükbıyık)Mah. 58,5 929 494 482    
36 Küçükbayat Mah. 23,5 1.154 80 83    
37 Küçükbıyık Mah. 52,1 867 241 277    
38 Küçükboyalık Mah. 15,3 1.093 121 80    
39 Küçükcamili Mah. 49,8 945 265 269    
40 Sarıhüyük Mah. 39,3 921 159 167    
41 Sırapınar Mah. 17,3 930 306 419    
42 Sofular Mah. 32,1 985 548 510    
43 Suyugüzel Mah. 32,5 937 267 272    
44 Şehriban Mah. 20,1 1.097 213 192    
45 Şentepe Mah. 5,2 1.170 752 783    
46 Tatarhüyük Mah. 38,6 927 109 114    
47 Tepeköy Mah. 46,2 909 132 111    
48 Tolköy Mah. 12,2 988 519 465    
49 Üçem Mah. 11,9 1.043 593 414    
50 Yaylalıözü Mah. 23,2 920 261 208    
51 Yeniköy Mah. 15,3 1.299 354 335    
52 Yeniyapançarşak Mah. 33,2 1.090 273 261    
53 Yeniyapanşeyhli Mah. 18,2 1.010 462 497    
54 Yöreli Mah. 19,3 1.036 332 394    
55 Yukarıhacıbekir Mah. 31,4 839 132 138    
  Balâ (kırsal)     18.992 19.114    
  Balâ (ilçe)     21.533 21.682    

* Km,  kaymakamlığa olan uzaklıktır.

** TUİK 01 Şubat 2018 verileri

Yönetim

Belediye başkanları

YılAdParti
1963 Esat Bayat AP
1968 Fethi Bayat AP
1973 Hacı Şahsuvaroğlu CHP
1977 Neşet Altıntop CHP
1984 Fethi Bayat ANAP
1989 Selahattin çakır Bağımsız
1994 Neşet Altıntop SHP
1999 Selahattin Çakır MHP
2004 İbrahim Gürbüz MHP
2009 İbrahim Gürbüz MHP
2014 İbrahim Gürbüz AK Parti
2020 Ahmet Buran AK Parti

Turizm

Kızılçam ağaçlarıyla kaplı Beynam Ormanları ve Kesikköprü Barajı hem ilçenin hem de Ankara'nın önemli mesire yerlerinden biridir. Ankara Büyükşehir Belediyesi'nin

Kesikköprü mahallesinde yaz kampı bulunmaktadır.

Eğitim

İlçe merkezinde biri genel, üçü meslek olmak üzere dört lise vardır. 

 

 

Beypazarı

 
 
Beypazarı
İlçe
 

Türkiye'de bulunduğu yer
Dosya:Beypazarı Belediyesi Logo.jpg
Ülke Türkiye
İl Ankara
Coğrafi bölge İç Anadolu Bölgesi
İdare
 • Kaymakam Temel Ayca
 • Belediye başkanı Tuncer Kaplan (AK Parti)
Yüzölçümü
 
 • Toplam 1.814,36 km² (70.052 mil²)
Rakım 680 m (2.230 ft)
Nüfus
 (2018)
 • Toplam 48,274
 • Kır
 
-
 • Şehir
 
48,732
Zaman dilimi UTC+03.00 (TRS)
Posta kodu 06730
İl alan kodu 312
İl plaka kodu 06
Resmî site
http://www.beypazari.gov.tr/ http://www.beypazari.bel.tr

Beypazarı, İç Anadolu Bölgesi'nde Ankara'ya bağlı bir ilçedir. Ankara'nın 98 km. batısında, denizden ortalama 700 metre yüksekliktedir.

 

İsim kökeni

Osmanlı Devleti'nin toprak rejimi ve askeri sisteminin bel kemiğini oluşturan tımarlı sipahi merkezleri'nden birisi olan Beypazarı, yöredeki sipahi beyine ve ticari, ekonomik hayatın yoğunluğuna istinaden Beğ Bazarı diye adlandırılmıştır.

Beypazarı, Roma döneminde, İstanbul'u Ankara ve Bağdat'a bağlayan önemli büyük tarihi geçit yolları üzerinde bulunmaktaydı. Bilinen ilk adı "kaya doruğu ülkesi" anlamına gelen Lagania idi ve Bizans İmparatorluğu'nun piskoposluk merkeziydi. M.S. 491-518 yılları arasında hüküm süren Doğu Roma (Bizans) İmparatoru Anastasios'un ziyaretine atfen şehrin adı, Lagania - Anastasiopolis (Anastasios Kenti) olarak değiştirildi.

Tarihçe

 

Beypazarı toprakları pek çok eski uygarlıklara ev sahipliği yapmıştır. İlk yerleşimi işaret eden net bilgiler bulunmamakla birlikte yerleşim yeri olarak kullanılmasının eski çağlara dayandığını gösteren bulgular vardır. Bu yüzden üzerinden değişik hakimiyetler gelip geçen Beypazarı topraklarında biriken tarih farklı kültürlerin izlerini taşımaktadır. Beypazarı’nın Evliya Çelebi’nin Seyahatname’sinde değinmeden geçemediği tarihi önemi, bu farklılıklarla beslenmiştir.

Eski bir yerleşim yeri olan Beypazarı topraklarında, sırasıyla Hitit, Frig, Galat, Roma, Bizans, Anadolu Selçuklu ve Osmanlıların egemen olduğu bilinmektedir.

Selçuklular döneminde Beypazarı, İstanbul - Bağdat yolu üzerinde önemli bir ticaret merkezi olmuştur. Beypazarı, Orhan Bey'in Ankara'yı alması ile Hüdavendigâr (Bursa) Sancağı'na bağlanarak Osmanlı yönetimine geçmiştir.

Roma döneminde, "Lagania" adlı alan bu yöre bir piskoposluk merkezi haline gelmiştir. "Kaya Doruğu" anlamına gelen bu ad daha sonra o dönemlerde hüküm süren İmparator Anastasius’un (M.S. 491 - 518) bölgeye ziyaretiyle "Lagania Anastasiapolis" olarak değişmiştir. İstanbul’u Ankara’ya ve Bağdat’a bağlayan geçit yolları üzerindeki konumuyla ticari anlamda parlak dönemlerini yaşamıştır.

Beypazarı, Türklerin Anadolu’ya egemen oluşuyla Türkmen boylarının da yurdu olur.Bu boylardan en önemlisi Kayı Boyu'dur. Selçuklu Sultanlığı kendilerine yurt olarak yer göstermiş, Gazi Gündüzalp yönetiminde ilk önce Ankara civarına yerleşmişlerdir. Osmanlı Devleti'nin kurucusu olan Osman Bey'in dedesi Gazi Gündüzalp'in mezarı Beypazarı'nın Hırkatepe Köyü'ndedir.

 

Nüfus

YılToplamŞehirKır
1935 21.538 veri yok veri yok
1940 25.971 veri yok veri yok
1945 28.035 veri yok veri yok
1950 29.948 veri yok veri yok
1955 32.823 veri yok veri yok
1960 32.997 veri yok veri yok
1965 34.297 9.860 24.437
1970 36.435 12.830 23.605
1975 37.140 14.963 22.177
1980 38.568 16.971 21.597
1985 42.008 21.672 20.336
1990 45.977 26.225 19.752
2000 51.841 34.441 17.400
2007 46.884 34.496 12.388
2008 46.768 34.319 12.449
2009 46.514 35.080 11.434
2010 46.493 35.775 10.718
2011 47.018 36.334 10.684
2012 46.738 37.097 9.641
2013 47.234 47.234 veri yok
2014 47.646 47.646 veri yok
2015 47.582 47.582 veri yok
2016 50.431 50.431 veri yok
2017 48.476 48.476 veri yok
2018 48.274 48.274 veri yok
2019 48.371 48.371 veri yok
2020 48.732 48.732 veri yok

Kültür

UNESCO, 2020'de Beypazarı Tarihî Kenti'ni Dünya Mirası Geçici Listesi'ne dahil etti.

Mimari

Beypazarı, konakları ile meşhurdur. Genellikle iki ya da üç katlı olan konaklar yapılırken işlevsel ve kültürel detaylarla bezenmişlerdir. Bu evler zemin katları taş, üst katları ahşap iskelet içine ahşap veya kerpiç dolgu sistemi kullanılarak inşa edilmiş.

Bahçeli evlerin bir özelliği olan ve "çantı" olarak da bilinen "guşgana", tipik Beypazarı evlerinin en üst kısmında bulunan küçük bir bölüm. Bu bölüm inşaata yarıda kalmış hissi verse de aslında kasten o şekilde yapılandırılmıştır. Beypazarlılar, hem aileleri genişlediğinde evi büyütme ihtimalini düşünerek hem de yiyeceklerini kuruturken veya muhafaza ederken de yararlanmak amacıyla böyle bir yapı tercih etmişler. Guşganalar yazın sıcaktır; kışlık ihtiyaçlar kurutulur ve kış geldiğinde de o aylarda soğuk olan bu kısımda bozulmadan saklanır. Yarının erzakını bugünden hazır eden tedbirli Beypazarılı, sıcak kanlı olduğunu da evlerini birbirine bitişik yapmış olmasıyla açığa vuruyor.

Birbirine komşu evlerdeki kapılar, pencereler, guşganalar birbirine bakar durumda. Bu iç içe yerleşim tarzı sosyal yaşamın ve ilişkilerin samimiyetine işaret ediyor. Eğimli kesimlerde bulunan ve bahçesiz olan evlere giriş direkt olarak sokaktan yapılıyor. Küçük bahçeli evlerde ana girişle bahçe girişi sokakla bağlantılı biçimde düzenlenmiş. Büyük bahçeli evlerde önce bahçeye ardından eve ulaşılıyor. Evlerin girişlerinde; "hayat" diye adlandırılan kısımda, kıymetli eşyaları yangınlardan, yağmacılardan korumak için kullanılan demir kapılı mahzenler yer almakta. Dışarıya küçük pencerelerle açılan zemin katta bulunan taşlıkta genellikle ocak ve yalak bulunur.

Bu kat, asıl yaşam alanı olan üst katlara ilk birkaç basamağı ahşap olan merdivenlerle bağlanır. Katlar arasında ulaşımı sağlayan merdivenlerin başında mamrak denen ve depo olarak kullanılan bölümleri örten kapaklar bulunmaktadır. Yöre dilinde çardak olarak adlandırılan sofa bölümü etrafında mutfak ve tuvalet gibi alanlar vardır. Bazı evlerdeki sofa etrafında dışa dönük eyvan, sekilik gibi düzenlemeler yapıda hareketlilik yaratan çıkmalar oluşturur. Sofalar geniş ya da kemerli pencerelerle aydınlatılmıştır.

Beypazarı evlerinde yerel dilde "dinme dolap" diye adlandırılan ve katlar ve bölümler arasında yatay ve düşey servis sağlayan döner dolaplar vardır. Ev çatıları genellikle alaturka kiremitten yapılmıştır. Son zamanlarda onarım amaçlı elden geçerken kolay uygulanabilirliği ve ucuzluğu düşünülerek sac malzemeyle kaplanmış çatılar da bulunmaktadır. Bahçeli evlerde sokak yönündeki bahçe duvarlarının oldukça yüksek olması dışarıya karşı tedbiri vurguluyor.

Bahçelerin komşu evlerle neredeyse bitişik olması da halk arasındaki güven duygusunu düşündürüyor. Anadolu evlerinin genel mimari özellikleri ile birlikte gelişmiş olan konakların çamdan kapılarını aralayarak samimi, sıcak yaşantılara göz atabiliyor insan. Göz atmakla kalmayıp, içinde konaklayarak, konaklarda sunulan yöresel yemekleri tadarak bu yaşantıdan birkaç gün çalabilirsiniz.

Yöresel kültürü yansıtan değerlerin sunulması için Beypazarı Konakları’nın bazıları restoran veya pansiyona çevrilmiş. Daha küçük evler de yöresel gıda ürünlerinin satıldığı mağazalara ya da el işçiliği alanında büyük önem taşıyan Beypazarı gümüşçülerine mekan olmuşlar.

El sanatları

Yıllar boyu gümüşü, bakırı, demiri, deriyi, ipeği işleyen Beypazarı halkı bu sanatlardan geçimini sağlamaya devam ediyor. Günlük yaşamın bir parçası olarak karşımıza çıkan el emeği göz nuru ürünler yalnızca turistlere hitap etsinler diye işlenmemekte; aynı zamanda, yöre halkının ihtiyaçlarına cevap vererek bir gelir kaynağı teşkil etmekte. Beypazarı, kültürü ve geleneklerini yaşatan, kendini bu işe adamış el sanatı ustalarıyla el sanatları tezgâhları turistik ve yaşamsal anlamda büyük önem taşımaya devam ediyor.

Telkâri

Beypazarı’na Ahilik yoluyla kazandırılmış bu sanat Beypazarılılar için oldukça eski bir uğraştır. Gümüş işlemeciliğinin en gözde sanat olduğu bu ilçede gümüş madeninin bulunduğu düşünülmesin. İlçeye gümüş başka illerden geliyor ve burada usta ellerle buluşup harika aksesuarlara dönüşüyor. Gümüşün işlenip ince tel haline getirilerek şekillendirildiği bu tekniğe telkâri denir. Telkâri işçiliğiyle kemer, kolye, bilezik, küpe, iğne, başlık gibi takı ve aksesuarlar yapılıyor. Bu özgün ürünler ilçeye gelen ziyaretçilerin ilgisini oldukça çekiyor. Mardin başta olmak üzere, Türkiye'nin ve yurt dışında birçok yerde alıcısını bularak ticârî pazarı hareketlendiriyor.

Dokumacılık

İlçede bu sanattan ortaya çıkan ürünler hala kullanılıyor. Suni ipek, pamuk ipliği ve yün ipliği kullanılarak icra edilen sanat, bir aile mesleği olarak devam ettiriliyor. Dokuma tezgâhlarında kıldan kumaşlar dokunuyor ve kışın giyilecek şalvar, yelek gibi giysiler dikiliyor.

Beypazarı’nda "ipekli bürgü" yöreye özgü dokuma olduğundan oldukça büyük önem taşıyor. Bürgü, kadınların örtünmek için kullandığı bir tür örtüdür ve çok eski dönemlerden beri dokumacılığın vazgeçilmez ürünlerindendir.

Yemenicilik

Türkiye'nin Gaziantep, Şanlıurfa, Mardin, Kilis gibi şehirlerinde de devam ettirilen yemenicilik Beypazarı için oldukça önemli bir sanattır. Deriden yapılmış kısa konçlu ayakkabı olarak tarif edilebilecek yemeniler Beypazarı’nda oldukça ilgili görüyor. Renk renk boyanmış deriler, ustalarının ellerinde biçimlenip ayaklara yarıyor. Yemenilerin de telkari işi takılar gibi, hem yurt içinden hem yurt dışından alıcısı mevcut.

Bindallı - El İşlemeleri

Dokuma işi olan veya ince deriden yapılmış birtakım giysilere ya da eşyalara, iğne ile farklı renklerde, özelliklerde iplikler kullanılarak yapılan süslemeler işleme olarak adlandırılır. Beypazarı yöresinde en yaygın ve ön plandaki yöresel giysi türü olan sırma işlemeli "bindallı”lar çeşit çeşit desenle süslenir. Her genç kıza annesinden kalan bu değerli elbiseyi, "çevre" adı verilen minik örtülerin işlenmesiyle süslenmiş tülbentler tamamlar.

Dövme Bakırcılık

Beypazarı’nda yaygın olarak icra edilir. Bu sanat bakır madeninin dövülerek işlenip genellikle mutfakta kullanılan çeşitli eşyalara dönüştürülmesi işidir. İlçede en çok ilerlemiş sanat olarak görülür. Bakır ustalarının elinde çekiç ve örs ile dövülerek hayat bulan maden; tencere, tava, kazan, ibrik, güğüm ve sigaralık gibi eşyalarla halkın yaşantısındaki yerini hala korumakta.

Demircilik

Ateşin şekillendirdiği sanatla ortaya çıkan emek demircilik. Ateş ocaklarında yumuşayıp şekil alan demir; örs, çekiç, balyoz ve maşa kullanılarak çeşitli eşyalara, araçlara dönüştürülüyor.

70 yıldır uygulanan sanat, eskisi kadar olmasa da ilçede varlığını hala devam ettiriyor. Halkın günlük hayatında işlev sahibi olmayı sürdürürken, ustasına gelir kaynağı oluyor.

Semercilik

İçinde bulunduğumuz yüzyılda bu mesleğin sürdürüldüğü ender yerlerden olan Beypazarı’nda eskisi gibi yaygın olmasa da semercilik hala icra edilen bir sanat. Bir kervan yolu üzerinde bulunan Beypazarı’nda semerciliğin gelişmesi şaşırtıcı değil. Ancak zamanla ulaşım araçlarının değişmesiyle eskiye göre oldukça az ürün verilmekte. Yine de, yeni üretim ve onarım hizmeti hala halk içinden alıcısını buluyor ve ustalara gelir kaynağı oluyor.

Saraçlık

Eski dönemlerde ulaşımda yaygın olarak kullanılan at arabalarının gerekleri sonucu gelişen bu sanat, deri ve meşinden yapılma eşyalar işlenilerek icra edilir. Ustasına saraç adı verilir. At takımları, araba koşumları, eyer, semer gibi takımların deri kısımlarının tamiri ve üretimi işidir. Beypazarı'nda hâlen yaşatılmakta olan bu mesleğin Türkler için önemi büyüktür.

İnözü Vadisi

 
İnözü Vadisi'nden bir görünüm.

Vadinin derin havasına alandaki doğal bitki örtüsü ve birtakım tarihi kalıntılar eklenmiş. Beypazarı’nın kuzeyinde bulunan vadinin iki tarafı balık sırtı görünümünde yükseliyor. İnözü Çayı’nın aşındırmasıyla oluşmuş vadide kayalıklara oyulmuş çok sayıda mağara bulunuyor. Mağaraların bir bölümü çok yüksekte olduğundan ziyaret edilmeleri pek mümkün olmuyor. Bu mağaraların, o devirde yaşayanlar tarafından kullanılan, ziynet eşyalarının da muhafaza edildiği mezarlar olduğuna dair çeşitli göstergeler bulunuyor. Ancak, arkeolojik anlamda bir çalışma yapılmadığından kesin veriler elde edilememiştir. Doğal mağaralardan oluşturulmuş kullanım alanlarına işaret eden alanlar da dikkat çekmekte.

2863 Sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Yasası kapsamında, bu vadi doğal ve arkeolojik sit alanı olarak koruma altındadır. Vadide gezinirken oturup doğanın tadını çıkarabileceğiniz ve yöresel yemekleri tadabileceğiniz tesisler de bulunmakta.

Yöresel yemekler ve tatlılar

 

Yendiğinde akla sadece Beypazarı’nı getirecek lezzetler oldukça çok sayıda bu yörenin mutfağında. Bakır işçiliğinin yaygın olduğu ilçede ustaların emeğiyle ortaya çıkan bakır güğümler, tencereler, kazanlar, tavalar, ibrikler bu lezzetlerin hazırlanmasını ve sunumunu bezeyen inceliklerden.

Mamuller taş fırınlarda pişiyor ve özel yemeklerine adını veren toprak güveçler de sulu yemeklerin pişirilmesinde kullanılıyor. Yörede yetişen ürün çeşitliliğiyle doğru orantılı olarak, sebze ve meyvelerin, mevsiminde tazeleri, kışın da kuruları tüketiliyor. Beypazarı konaklarındaki özel bölümler bu kuru yiyecekleri saklarken, yöre dilinde “dinme dolap” denilen döner dolaplar mutfakla katlar arası düşey ve yatay servisi sağlayarak yöresel mutfak alışkanlığının bir parçasını yansıtıyor.

Beypazarı yöresel mutfağıyla meşhurdur. Beypazarına has şekillerde yapılan yemek ve tatlılar arasında tarhana, yaprak dolması (sarması), yalkı, bici, göce, perçem, yarımca, Beypazarı güveci, kartalaç, bazlama ekmeği, oğmaç, tohma, şerit, uruş kapaması, Beypazarı kurusu, mumbar (Beypazarı sucuğu), baklava (80 katlı yufka), ebesüt, höşmerim ve havuç lokumudur. Bu yemek ve tatlıların bir kısmı Türk Patent ve Marka Kurumu'ne kayıtlıdır.

Uluslararası Beypazarı ve Yöresi Festivali

Her yıl haziran ayının ilk haftasında "Geleneksel Tarihi Evler, El Sanatları, Havuç ve Güveç Festivali" düzenlenir. Yerli ve yabancı gruplar gösteriler düzenler, konserler verilir, yöresel yemekler ve tatlılar tanıtılır. 2006 yılındaki festivale, iki günde 110 binin üzerinde katılım gerçekleşmiştir.

Yönetim

Belediye başkanları

YılAdParti
1984 İbrahim Demir ANAP
1989 İbrahim Demir ANAP
1994 İbrahim Demir ANAP
1999 Mansur Yavaş MHP
2004 Mansur Yavaş MHP
2009 Mehmet Cengiz Özalp MHP
2014 Tuncer Kaplan AK Parti[20]
2019 Tuncer Kaplan AK Parti
  • Mehmet Cengiz Özalp, 2009 Türkiye yerel seçimleri'nde MHP'den seçildi daha sonra AK Parti'ye katıldı.

Mahalleler

Beypazarı'nın 78 mahallesinin 11'i merkezde bulunmaktadır. Merkez mahallelerinde 39.605 kişi   (% 81,7) yaşamaktadır. En uzak mahallesi ise 48,7 km uzaklıktaki Dudaş'dır. Nüfusu en fazla olan mahallesi, 15.657 kişi ile Hacıkara'dır.  Beypazarı'nın nüfusu 2017 yılında % 3,88 azalmıştır.**

Beypazarı ilçesinin mahallelerinin ilçeye uzaklığı, rakımı ve nüfusu

Sıra Mahalle Km* Rakım Nüfus
2016 2017 2018 2019
1 Ayvaşık Mah. 3,0 706 7.724 7.551    
2 Başağaç Mah. 3,9 635 5.677 6.059    
3 Beytepe Mah. 0,7 683 613 560    
4 Cumhuriyet Mah. 1,0 736 1.203 1.115    
5 Gazipaşa Mah. 1,4 690 649 584    
6 Hacıkara Mah. 1,7 658 15.813 15.657    
7 İstiklal Mah. 1,4 700 626 563    
8 Kurtuluş Mah. 1,2 665 4.882 4.829    
9 Rüstempaşa Mah. 1,8 677 637 611    
10 Yeşilağaç Mah. 0,4 663 537 484    
11 Zafer Mah. 0,5 710 1.681 1.592    
  Beypazarı (merkez)     40.042 39.605    
12 Acısu Mah. 7,4 637 70 61    
13 Adaören Mah. 22,9 776 264 199    
14 Akçakavak Mah. 13,7 566 86 77    
15 Akçalı Mah. 18,4 1.305 49 36    
16 Aşağıgüney Mah. 35,5 1.149 33 33    
17 Bağözü Mah. 10,6 811 63 57    
18 Başören Mah. 13,2 992 78 49    
19 Batça Mah. 20,0 1.365 24 21    
20 Boyalı Mah. 12,2 998 50 56    
21 Çakıloba Mah. 13,2 1.014 59 67    
22 Çantırlı Mah. 13,0 753 110 102    
23 Dağşeyhler Mah. 33,5 1.195 34 34    
24 Dereli Mah. 35,7 994 287 141    
25 Dibecik Mah. 21,0 573 148 155    
26 Dibekören Mah. 20,7 1.405 64 55    
27 Dikmen Mah. 19,9 932 209 193    
28 Doğançalı Mah. 32,0 910 39 42    
29 Doğanyurt Mah. 20,9 1.300 40 40    
30 Dudaş Mah. 48,7 642 120 114    
31 Fasıl Mah. 9,2 631 138 132    
32 Geyikpınarı Mah. 8,7 1.091 64 32    
33 Gürsöğüt Mah. 41,6 1.042 254 257    
34 Harmancık Mah. 9,0 497 92 79    
35 Haydarlar Mah. 19,9 1.491 29 31    
36 Hırkatepe Mah. 22,4 860 108 91    
37 İncepelit Mah. 14,3 664 86 86    
38 Kabaca Mah. 16,9 802 117 117    
39 Kabalar Mah. 18,6 1.241 13 18    
40 Kaplan Mah. 21,5 1.126 39 40    
41 Kapullu Mah. 39,8 999 242 173    
42 Karacaören Mah. 21,6 1.462 72 70    
43 Karaören Mah. 16,9 1.227 38 34    
44 Karaşar Mah. 30,4 1.298 678 578    
45 Kargı Mah. 45,4 959 273 73    
46 Kayabükü Mah. 18,3 489 172 172    
47 Kerbanlar Mah. 25,5 1.623 85 63    
48 Kırbaşı Mah. 33,0 898 693 659    
49 Kırşeyhler Mah. 46,1 1.043 372 285    
50 Kızılcasöğüt Mah. 11,3 671 296 282    
51 Kozağaç Mah. 23,2 1.092 44 46    
52 Kozalan Mah. 13,7 1.324 104 102    
53 Köseler Mah. 31,0 1.237 66 39    
54 Köst Mah. 22,4 1.340 103 107    
55 Kurtkovan Mah. 15,1 1.258 24 23    
56 Kuyucak Mah. 10,1 820 139 129    
57 Kuyumcutekke Mah. 6,3 845 161 161    
58 Macun Mah. 12,0 876 261 258    
59 Mahmutlar Mah. 45,8 805 246 218    
60 Mençeler Mah. 18,8 1.339 18 21    
61 Mikail Mah. 14,3 1.135 50 61    
62 Nuhhoca Mah. 30,6 1.234 25 24    
63 Oymaağaç Mah. 22,8 950 294 274    
64 Saray Mah. 34,2 1.193 228 190    
65 Sarıağıl Mah. 20,1 1.111 132 34    
66 Sekli Mah. 26,6 661 220 214    
67 Sopçaalan Mah. 6,9 849 60 52    
68 Tacettin Mah. 23,2 948 542 344    
69 Tahir Mah. 21,0 1.024 262 225    
70 Uruş Mah. 24,4 790 373 340    
71 Uşakgöl Mah. 16,8 1.260 84 79    
72 Üreğil Mah. 24,3 861 501 407    
73 Yalnızçam Mah. 43,3 1.004 114 102    
74 Yıldız Mah. 34,2 1.014 60 67    
75 Yiğerler Mah. 16,1 1.271 138 114    
76 Yoğunpelit Mah. 16,0 758 286 271    
77 Yukarıgüney Mah. 33,1 1.360 25 20    
78 Yukarıulucak Mah. 13,0 506 141 145    
  Beypazarı (kırsal)     10.389 8.871    
  Beypazarı (ilçe)     50.431 48.476    

* Km,  kaymakamlığa olan uzaklıktır.

** TUİK 01 Şubat 2018 verileri

Ulaşım

Ankara’ya 98 km. mesafede bulunan Beypazarı’na ulaşmak için karayolunu tercih edecek olanlar Ankara’dan geçiş yapabilirler. Ankara'da bulunan AŞTİ Otobüs Terminali'nden (PERON-109) saat başı, Akköprü'deki Ankamall Alışveriş Merkezi’nden de yarım saat arayla hareket eden otobüs ve minibüslerle ilçeye gidilebiliyor.

Kendi araçlarıyla ulaşmak isteyenler Ankara-İstanbul yolu üzerinde bulunan Sincan-Yenikent yol ayrımından devam edip Yenikent istikametinden Ayaş-Beypazarı yoluna çıkmalıdırlar. İstanbul'a 320 km. uzaklıkta olan ilçeye İstanbul’dan karayoluyla ulaşmak da çok zor değil. TEM Otoyolu üzerinden ilerleyip Adapazarı'nda Akyazı çıkışından girdikten sonra karşınıza çıkacak Ankara tabelalarının yardımıyla Beypazarı'na ulaşmak oldukça kolay. Karayolu yapısı düzgün ve seyahate elverişli.Ankara'dan Beypazarı'na kadar olan yol duble yol olarak hizmete açılmış durumda.

Beypazarı’na daha uzak illerden uçakla seyahat ederek gelmek isteyen ziyaretçiler Ankara Esenboğa Hava Alanı’ndan karayoluyla devam ederek ilçeye ulaşabilirler. Demir yolu tercih edenler de yine Ankara’dan karayoluna aktarma yaparak devam edebilirler.

 

Çamlıdere

 
Çamlıdere
İlçe
 

Türkiye'de bulunduğu yer
Ülke Türkiye
İl Ankara
Coğrafi bölge Karadeniz Bölgesi
İdare
 • Kaymakam Metin Demirel
 • Belediye başkanı Hazım Caner Can (AK Parti)
Yüzölçümü
 
 • Toplam 632 km² (244 mil²)
Rakım 1.175 m (3.854 ft)
Nüfus
 (2018)
 • Toplam 15,148
 • Kır
 
-
 • Şehir
 
-
Zaman dilimi UTC+03.00 (TRS)
Posta kodu 06740
İl alan kodu 0312
İl plaka kodu 06
Resmî site
Belediye

Çamlıdere, Ankara'nın bir ilçesidir. Ankara'nın kuzeybatısında yer almakta, doğu ve güneyden Kızılcahamam, kuzeyden Gerede, batıdan Güdül ve Beypazarı ilçeleri ile çevrilidir.

Ankara şehir merkezine uzaklığı 99 km'dir.

İlçe 1953 yılına kadar Kızılcahamam İlçesine bağlı bucak olarak kalmış, 02.12.1953 tarihinde 6191 sayılı kanunla ilçe statüsünü kazanmıştır.

Çamlıdere İlçesinin tarihçesi hakkında kesin bir bilgiye dayanan herhangi bir kaynak mevcut değil ise de, ilçede Selçuklu dönemine ait Peçenek Beldesinde bir Camii bulunmakta, Peçenek, Ozmuş, Yahşihan, Dağkuzören gibi bazı köy isimleri de Selçuklu beylerinin isimlerini taşımakta ve yer yer Selçuklu Dönemine ait kalıntılara rastlanılmaktadır. Bunun yanı sıra Bizans Dönemine ait mezar ve yerleşim yerleri gibi kalıntılara da rastlanmaktadır.

Ayrıca Çamlıdere ilçe merkezine Muhammed'in manevi evladı Ömer bin Hattab'ın dördüncü soyundan gelen Şeyh Ali Semerkandi'ye ait türbe bulunmaktadır. 2014 - 2015 yıllarında kapsamlı bir restorasyondan geçen türbe yurdumuzun her bölgesinden gelen vatandaşlarımız tarafından yoğun bir şekilde ziyaret edilmektedir. Türbenin de içinde yer aldığı yeni inşa edilen bu büyük ziyaret alanında çay bahçeleri, çocuk oyun alanları, çeşmeler, yöresel ürünlerin satıldığı dükkanlar, müze, kütüphane ve simit fırını da yer almaktadır. Önceki yıllarda ücretli olan otopark ise genişletilerek ücretsiz hale getirilmiştir.

İlçede her yıl genelde Temmuz ayı içerisinde Doğa Festivali yapılmaktadır. Bu doğa festivalinde bazı eğlenceler düzenlenmektedir. Bunlar Aluçdağı Yağlı Güreşleri, müzik şöleni, sinsin oyunlarıdır. Geleneksel “Çamlıdere Aluç Dağı Festivali”nde Şeyh Ali Semerkandi’yi anma gününün de yer aldığı etkinlikler düzenlenmektedir.

Çamkoru orman kampı ve mesire alanı ile Benli Yaylası ilçe sınırları içinde bulunmaktadır.

2015 yılında ilçe halkının ve belediyenin ortak çabalarıyla hayata geçirilen Çamlıdere Kültür Evi ve Müzesi ziyarete açılmıştır. Kültür Evi ve Müzesi, geçmişi 100 yıldan eski bir Çamlıdere evinin restore edilmesiyle oluşturulmuştur. İlçenin tarihini, kültürünü, gelenek ve göreneklerini yansıtacak eşyalar ve objelerle sınırlı tutulmayan müzede; Çamlıdere insanının geleneksel yaşantısını, el sanatlarını, mutfağını, eski dükkanlarını, kaybolan ve unutulup giden geçmişe dair ne varsa hepsini yeniden hatırlatan, ziyaretçilerini ilçenin geçmişinde bir yolculuğa çıkaran bölümler ve canlandırmalar yer almaktadır.

2016 yılı üçüncü çeyreğinde Çamlıdere Kültür Evi ve Müzesi'ne 200 metre mesafede Çamlıdere Doğa ve Hayvan Müzesi ziyarete açıldı. Çamlıdere'ye özgü endemik bitki türlerinin ve yörede yaşamını devam ettiren hayvanların tanıtıldığı müze haftanın 7 günü ziyaret edilebilmektedir.

 

Nüfus

İlçeye bağlı 48 mahalleden oluşmaktadır.

YılToplamŞehirKır
1965 19.596 3.132 16.464
1970 18.982 3.759 15.223
1975 19.444 4.386 15.058
1980 18.521 5.089 13.432
1985 18.341 6.702 11.639
1990 19.365 10.075 9.290
2000 15.339 6.303 9.036
2007 9.329 4.681 4.648
2008 9.862 4.589 5.273
2009 8.293 3.747 4.546
2010 7.297 2.994 4.303
2011 6.993 2.840 4.153
2012 6.739 2.764 3.975
2013 7.181 7.181 veri yok
2014 6.781 6.781 veri yok
2015 6.479 6.479 veri yok
2016 6.483 6.483 veri yok
2017 7.389 7.389 veri yok
2018 15.148 15.148 veri yok
2019 9.825 9.825 veri yok
2020 8.883 8.883 veri yok

Mahalleler

Çamlıdere'nin 55 mahallesinin 8'i merkezde bulunmaktadır. Merkez mahallelerinde 2.719 kişi   (% 36,8) yaşamaktadır. En uzak mahallesi ise 58,3 km uzaklıktaki Çukurören'dir. Merkez mahalleleri dışında nüfusu en fazla olan, 379 kişi ile Buğralar mahallesidir.  Çamlıdere'nin nüfusu 2017 yılında % 14 artmıştır.**

Çamlıdere ilçesinin mahallelerinin ilçeye uzaklığı, rakımı ve nüfusu

Sıra Mahalle Km* Rakım Nüfus
2016 2017 2018 2019
1 Beyler Mah. 0,2 1.239 685 702    
2 Kayabaşı Mah. 1,0 1.302 418 438    
3 Körler Mah. 0,4 1.228 319 317    
4 Meşeler Mah. 3,4 1.242 42 44    
5 Orta Mah. 1,0 1.240 52 52    
6 Ömerağa Mah. 0,8 1.248 489 507    
7 Yahyalar Mah. 0,6 1.251 175 185    
8 Yayalar Mah. 0,5 1.242 455 474    
  Çamlıdere (merkez)     2.635 2.719    
9 Ahatlar Mah. 7,7 1.215 63 63    
10 Akkaya Mah. 33,6 1.126 57 69    
11 Alakoç Mah. 16,6 1.689 73 68    
12 Atça Mah. 8,5 1.208 108 110    
13 Avdan Mah. 10,2 1.370 102 104    
14 Avşarlar Mah. 5,2 1.219 46 42    
15 Bardakçılar Mah. 7,6 1.299 44 56    
16 Bayındır Mah. 24,3 1.063 93 94    
17 Beşbeyler Mah. 6,7 1.197 207 223    
18 Buğralar Mah. 14,2 1.041 103 379    
19 Bükeler Mah. 15,5 1.083 96 91    
20 Çamköy Mah. 7,5 1.234 65 99    
21 Çukurören Mah. 58,3 1.076 156 186    
22 Dağkuzören Mah. 29,9 1.495 136 154    
23 Doğancı Mah. 15,6 1.175 22 21    
24 Doğanlar Mah. 14,3 1.201 198 341    
25 Doymuş Mah. 14,7 1.076 35 93    
26 Dörtkonak Mah. 16,1 1.210 276 298    
27 Eldelek Mah. 11,9 1.187 80 79    
28 Elmalı Mah. 14,1 1.424 161 165    
29 Elören Mah. 13,4 1.717 47 45    
30 Elvanlar Mah. 14,7 1.080 86 87    
31 Gümele Mah. 28,3 1.043 50 67    
32 Güney Mah. 34,0 1.253 78 84    
33 İnceöz Mah. 20,2 1.042 38 51    
34 Kuşçular Mah. 8,8 1.393 66 78    
35 Kuyubaşı Mah. 11,8 1.324 24 30    
36 Muzrupağacın Mah. 7,0 1.098 159 177    
37 Müsellim Mah. 11,8 1.335 68 73    
38 Osmansin Mah. 24,5 1.256 273 295    
39 Örenköy Mah. 6,6 1.299 21 40    
40 Özmüş Mah. 24,6 1.363 58 56    
41 Peçenek Mah. 23,9 1.014 101 112    
42 Pelitçik Mah. 9,5 1.073 116 121    
43 Sarıkavak Mah. 16,6 1.187 167 212    
44 Tatlak Mah. 11,2 1.021 89 94    
45 Yahşihan Mah. 12,9 1.077 32 30    
46 Yediören Mah. 27,1 962 60 80    
47 Yılanlı Mah. 29,1 1.123 95 102    
48 Yoncatepe Mah. 21,4 1.002 99 101    
  Çamlıdere (kırsal)     3.848 4.670    
  Çamlıdere (ilçe)     6.483 7.389    

* Km,  kaymakamlığa olan uzaklıktır.

** TUİK 01 Şubat 2018 verileri

Yönetim

Belediye başkanları


YılAdParti
1984 Ahmet Hamdi Gürel ANAP
1989 Yusuf İset SHP
1994 Ahmet Hamdi Gürel CHP
1999 Ahmet Hamdi Gürel CHP
2004 Hazım Caner Can AK Parti
2009 Hazım Caner Can AK Parti
2014 Hazım Caner Can AK Parti
2019 Hazım Caner Can AK Parti

 

 

Çankaya

 
Çankaya
İlçe
Kızılay Meydanı

Ankara
Ülke Türkiye
İl Ankara
Coğrafi bölge İç Anadolu Bölgesi
Coğrafi bölüm Yukarı Sakarya
İdare
 • Kaymakam Aydın Ergün
 • Belediye başkanı Alper Taşdelen (CHP)
Yüzölçümü
 
 • Toplam 1,157 km² (446 mil²)
Rakım 1,000 m (3.000 ft)
Nüfus
 (2018)
 • Toplam 920,890
 • Kır
 
-
 • Şehir
 
-
Zaman dilimi UTC+03.00 (TRS)
Posta kodu 06650
İl alan kodu 0312
İl plaka kodu 06
Resmî site
cankaya.bel.tr
Çankaya

Çankaya, Türkiye Cumhuriyeti'nin İç Anadolu Bölgesi'nde, Ankara iline bağlı bir ilçe. Ankara ilinin orta kesiminde bulunan ilçe, Ankara'nın başkent olması ile birlikte Türkiye'nin yönetim merkezi durumuna gelmiştir. Çankaya, yerleşik nüfusu 925.828 kişi itibarıyla Ankara'nın ikinci, Türkiye'nin nüfus bakımından dördüncü en büyük ilçesi konumundadır. Türkiye'nin en kalabalık ilçelerinden biri olarak pek çok ilden nüfusu daha fazladır. Gün içinde nüfusu iki milyona kadar çıkabilmektedir. 102 lise ve 13 üniversitesi ile ilçe önemli bir eğitim kentidir.

 

Tarihçe

Çankaya sırasıyla Hatti, Hititler, Frigyalılar Lidyalılar, Pers İmparatorluğu, Makedonya Krallığı, Galatlar, Roma İmparatorluğu, Doğu Roma İmparatorluğu, Büyük Selçuklu İmparatorluğu, Anadolu Selçuklu Devleti, Ahiler ve Osmanlı İmparatorluğu dönemlerini yaşamıştır. 19. yüzyılda önemini kaybeden yerleşim, 20. yüzyılın başlarında Bağdat Demiryolu'nun yapılması, daha sonra Mustafa Kemal Atatürk'ün Kurtuluş Savaşı'nı buradan yönetmesi ile gelişti. Ankara'nın 13 Ekim 1923 tarihinde yeni kurulan Türkiye Cumhuriyeti'nin başkenti olmasının ardından gelişen Çankaya, 15 Haziran 1936 tarihinde 3012 Nolu Kanun ile ilçe statüsüne erişmiştir. Ayrıca, bu tarihte Elmadağ ve Gölbaşı bucakları Çankaya ilçesine bağlanmıştır. 1960 yılında bucak teşkilatının kaldırılmasıyla Kayaş, Cebeci, Bahçelievler ve Dikmen bucakları bu statülerini kaybetmiştir. 30 Kasım 1983 tarihinde Çankaya sınırlarına dahil olan Gölbaşı ve Mamak ilçe statüsüne kavuşarak Çankaya'dan ayrılmıştır.

 

Mahalleler

Çankaya'nın 124 mahallesinin 99'u merkezde bulunmaktadır. Merkez mahallelerinde 710.283 kişi   (% 77) yaşamaktadır. En uzak mahallesi ise 57,3 km uzaklıktaki Akarlar'dır. İlçede nüfusu en fazla olan, 30.111 kişi ile Birlik mahallesidir.  Çankaya'nın nüfusu 2017 yılında % 0,31 artmıştır.**

Çankaya ilçesinin mahallelerinin ilçeye uzaklığı, rakımı ve nüfusu

Sıra Mahalle Km* Rakım(m) Nüfus
2016 2017 2018 2019
1 100. Yıl 3,1 948 5.775 5.681    
2 50. Yıl 7,7 986 933 707    
3 Akpınar 9,2 1143 12.387 12.454    
4 Anıttepe 3,3 872 4.822 4.945    
5 Arka Topraklık 3,7 886 2.554 2.592    
6 Aşağı İmrahor 6,6 927 193 200    
7 Aşağı Öveçler 4,6 981 8.402 8.239    
8 Aşıkpaşa 5,2 933 8.413 8.596    
9 Ata 6,8 948 12.128 12.061    
10 Aydınlar 5,6 964 6.253 6.132    
11 Ayrancı 2,8 916 18.382 17.847    
12 Aziziye 4,3 931 11.583 11.520    
13 Bademlidere 5,3 933 1.886 1.935    
14 Bağcılar 5,1 933 2.557 2.591    
15 Bahçelievler 4,0 895 11.615 11.412    
16 Balgat 3,9 899 3.445 3.649    
17 Barbaros 3,2 916 6.017 5.994    
18 Bayraktar 4,4 938 4.640 4.565    
19 Birlik 5,7 947 30.251 30.111    
20 Boztepe 5,1 933 1.910 1.736    
21 Büyükesat 5,4 943 8.495 8.582    
22 Cebeci 3,7 873 4.949 4.960    
23 Cevizlidere 6,3 933 13.348 13.335    
24 Cumhuriyet 0,8 871 89 92    
25 Çamlıtepe 2,5 876 6.594 6.408    
26 Çankaya 3,2 923 8.074 8.196    
27 Çiğdem 7,4 940 14.572 14.594    
28 Çukurambar 6,2 915 13.405 13.283    
29 Devlet 4,7 903 7.039 9.622    
30 Dilekler 3,6 867 894 740    
31 Doğuş 2,6 910 2.983 2.912    
32 Ehlibeyt 5,6 918 3.021 2.976    
33 Emek 5,2 890 23.816 23.606    
34 Ertuğrulgazi 3,8 873 7.011 6.874    
35 Erzurum 3,6 867 3.130 2.933    
36 Esatoğlu 1,8 889 3.651 3.547    
37 Eti 4,2 882 1.783 1.814    
38 Fakülteler 3,1 865 6.363 6.195    
39 Fidanlık 2,3 874 1.201 1.158    
40 Gaziosmanpaşa 3,0 916 3.846 3.778    
41 Gökkuşağı 7,1 952 8.520 8.471    
42 Göktürk 3,1 904 3.971 3.809    
43 Güvenevler 2,8 914 9.904 9.731    
44 Güzeltepe 5,0 938 6.225 6.143    
45 Harbiye 4,0 933 21.753 21.108    
46 Hilal 6,7 1.003 6.743 6.600    
47 Huzur 6,9 974 17.125 17.052    
48 İleri 2,8 882 4.568 4.364    
49 İlkadım 4,6 934 14.004 13.733    
50 İlkbahar 7,4 1188 5.520 6.563    
51 İlker 7,5 994 3.393 3.356    
52 İncesu 2,4 882 3.447 3.380    
53 İşçi Blokları 6,8 926 18.277 18.039    
54 Karapınar 8,0 982 9.216 9.307    
55 Kavaklıdere 1,9 891 6.912 6.675    
56 Kazım Özalp 5,2 938 5.231 5.222    
57 Keklikpınarı 7,9 981 14.034 14.034    
58 Kırkkonaklar 6,2 945 17.279 17.332    
59 Kızılay 0,3 880 1.675 1.356    
60 Kızılırmak 5,0 907 6.577 6.494    
61 Kocatepe 0,9 879 679 631    
62 Korkutreis 3,4 889 1.296 932    
63 Küçükesat 2,5 912 2.831 2.770    
64 Kültür 2,2 879 4.317 4.024    
65 Malazgirt 6,2 986 5.755 5.928    
66 Maltepe 3,2 892 9.538 9.302    
67 Mebusevleri 3,5 891 4.459 4.455    
68 Meşrutiyet 0,7 877 872 867    
69 Metin Akkuş 6,6 976 3.090 3.003    
70 Metin Oktay 3,7 911 4.803 4.801    
71 Mimar Sinan 3,4 896 3.345 3.313    
72 Muhsin Ertuğrul 2,9 918 3.456 3.338    
73 Murat 3,9 939 3.755 3.609    
74 Mustafa Kemal 7,9 889 7.664 7.235    
75 Mürsel Uluç 7,3 1.021 18.073 18.003    
76 Naci Çakır 5,4 943 10.128 10.061    
77 Namık Kemal 0,4 880 146 111    
78 Nasuh Akar 4,4 919 3.812 3.804    
79 Oğuzlar 4,7 910 7.322 7.316    
80 Osman Temiz 5,8 964 10.432 10.196    
81 Ön Cebeci 2,4 880 4.871 4.767    
82 Öveçler 4,7 956 9.070 9.022    
83 Remzi Oğuz Arık 2,0 896 5.607 5.525    
84 Sağlık 2,3 873 681 703    
85 Sancak 6,4 994 11.223 11.119    
86 Seyranbağları 2,5 899 6.938 6.928    
87 Sokullu Mehmet Paşa 4,5 952 9.477 9.131    
88 Söğütözü 6,3 918 5.679 5.800    
89 Şehit Cengiz Karaca 6,1 957 8.073 8.013    
90 Şehit Cevdet Özdemir 5,2 947 9.014 8.763    
91 Tınaztepe 2,4 891 5.893 5.694    
92 Topraklık 3,1 872 1.711 1.708    
93 Umut 3,6 921 8.053 7.963    
94 Yıldızevler 5,7 956 12.679 12.560    
95 Yukarı Bahçelievler 3,0 895 16.573 16.500    
96 Yukarı Dikmen 8,8 1.054 9.051 8.777    
97 Yukarı Öveçler 6,0 931 4.312 3.987    
98 Yücetepe 1,4 887 5.429 5.681    
99 Zafertepe 3,3 903 2.721 2.602    
  Çankaya (Merkez)     715.612 710.283    
100 Ahlatlıbel 18,0 1.175 3.459 7.840    
101 Akarlar 57,3 1.114 45 41    
102 Alacaatlı 22,1 963 20.787 25.603    
103 Aşağı Dikmen 10,2 1.131 11.610 11.147    
104 Beytepe 14,6 960 5.904 9.368    
105 Çavuşlu 49,5 1.258 290 269    
106 Çayyolu 18,0 884 5.431 5.392    
107 Dodurga 27,2 1.052 8.963 9.163    
108 Evciler 35,9 1.210 199 184    
109 Karahasanlı 51,7 1.201 286 277    
110 Karataş 14,5 1.144 767 738    
111 Konutkent 18,6 874 7.826 8.191    
112 Koru 16,3 970 14.879 14.805    
113 Kömürcü 31,9 1.155 111 112    
114 Mutlukent 15,1 977 18.020 18.420    
115 Oran 20,1 1.178 12.129 12.166    
116 Orta İmrahor 9,5 1.005 293 273    
117 Prof. Dr. Ahmet Taner Kışlalı 17,3 890 19.529 19.421    
118 Tohumlar 39,5 1.323 156 167    
119 Ümit 15,3 873 13.691 13.751    
120 Üniversiteler 11,9 896 29.610 27.903    
121 Yakupabdal 19,7 937 5.066 4.839    
122 Yaşamkent 20,6 907 23.571 20.796    
123 Yayla 57,4 1.417 214 206    
124 Yeşilkent 9,2 1.068 671 644    
  Çankaya (Merkez dışında)     203.507 211.716    
  Çankaya (ilçe)     919.119 921.999    

* Km,  kaymakamlığa olan uzaklıktır.

** TÜİK 01 Şubat 2018 verileri

Semtler

  • Ahlatlıbel
  • Anıttepe
  • Ayrancı
  • Bahçelievler
  • Balgat
  • Bilkent
  • Cebeci
  • Çayyolu
  • Demirtepe
  • Dikmen
  • Gaziosmanpaşa
  • Kavaklıdere
  • Kırkkonaklar
  • Kızılay
  • Küçükesat
  • Maltepe
  • Öveçler
  • Seyranbağları
  • Sıhhiye
  • Söğütözü
  • Topraklık
  • Ümitköy
  • Yıldız

 

 Ankara iklimi 
AylarOcaŞubMarNisMayHazTemAğuEylEkiKasAraYıl
En yüksek sıcaklık (°C)16192530333740423532241742
Ortalama en yüksek sıcaklık (°C)14101520242728241810415
Ortalama sıcaklık (°C)0,41,96,011,215,919,923,422,918,512,96,62,310
Ortalama en düşük sıcaklık (°C)−6−5−1369121283−1−33
En düşük sıcaklık (°C)−31−31−27−11−6233−2−8−18−25−31
Ortalama yağış (mm)403136515239171518323648415
Kaynak: Worldweather.org Weatherbase.com,

Nüfus

 
 

Ankara ilinin en yüksek ikinci nüfusuna sahip ilçesi olan Çankaya'nın nüfusu 2020 sayımlarına göre 925.828 kişidir.İlçe ayrıca Türkiye'nin de nüfus bakımından en büyük dördüncü ilçesi konumundadır. 2000 nüfus sayımında 769.331 olan nüfus 21 yılda yaklaşık 156.497 kişi artmıştır. Bir milyona yaklaşan nüfusun 445.235'i erkek; 480.593'ü kadındır. Nüfusun tamamı kentte yaşar.

YılToplamŞehirKır
1965 496.953 470.454 26.499
1970 683.210 653.290 29.920
1975 927.809 895.005 32.804
1980 968.668 921.882 46.786
1985 667.351 665.128 2.223
1990 714.330 712.304 2.026
2000 769.331 758.490 10.841
2007 792.189 792.189 0
2008 785.330 785.330 0
2009 794.288 794.288 0
2010 797.109 797.109 0
2011 813.339 813.339 0
2012 832.075 832.075 0
2013 914.501 914.501 veri yok
2014 913.715 913.715 veri yok
2015 922.536 922.536 veri yok
2016 919.119 919.119 veri yok
2017 921.999 921.999 veri yok
2018 920.890 920.890 veri yok
2019 944.609 944.609 veri yok
2020 925.828 925.828 veri yok

Eğitim

Yüksek nüfusu nedeniyle birçok ilköğretim okulu ve liseye sahip olan Çankaya genel olarak bir öğrenci kenti görünümündedir. İlçede yüzden fazla ilköğretim kurumunun yanında onlarca lise bulunmaktadır.

Üniversiteler

Çankaya'daki on adet üniversitede yüz bini aşan öğrenci yüksek öğrenim görmektedir. Türkiye'nin önemli üniversitelerinden birçoğu ile birlikte vakıf üniversiteleri ilçede yer almaktadır. Dünya'nın en iyi bin üniversitesi listesinde, Türkiye'den dereceye giren iki üniversiteden biri Çankaya'dadır. Kentte birçok üniversitenin yanı sıra, üniversite hastaneleri, fakülteler gibi üniversite alt kuruluşları bulunmaktadır. Çankaya'daki üniversitelere sadece Ankara'dan değil, Türkiye'nin dört köşesinden ve ülke dışından öğrenciler gelmektedir. Çankaya'daki üniversiteler şunlardır:

Devlet: Ankara Üniversitesi, Gazi Üniversitesi, Hacettepe Üniversitesi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi
Vakıf: Bilkent Üniversitesi, Çankaya Üniversitesi, TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi, Ufuk Üniversitesi, TED Üniversitesi
Askeri: Kara Harp Okulu

Kültür

Müzeler

 
Pembe Köşk

Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk'ün mozolesinin bulunduğu Anıtkabir, Atatürk'e ait eşyaların da sergilendiği bir müze olarak ilçe sınırları içerisinde yer alır. İsmet İnönü Evi, Türkiye Cumhuriyeti 2. Cumhurbaşkanı İsmet İnönü’nün 1925’ten 1973’te ölümüne kadar 48 yıl yaşamış olduğu yer olarak, müze biçiminde varlığını sürdürmektedir. Orta Doğu Teknik Üniversitesi içerisinde yer alan ODTÜ Bilim ve Teknoloji Müzesi'nin kuruluş amacı; MÖ 7000 yılından beri Anadolu'da gelişen teknolojinin tarihini belgelemek ve günümüz teknolojisini sergilemektir. Türkiye Büyük Millet Meclisi yerleşkesinde yer alan Atatürk ve Meclis Müzesinde, 1920 ve 30'lardan kalma, Meclis, İnkılaplar ve Atatürk ile ilgili çeşitli belge ve fotoğraflar teşhir edilmektedir. Beşevler'de yer alan Atatürk Eğitim Müzesinde, Türk Eğitim Tarihi ile ilgili belge, eşya, kitap teşhir salonları, kütüphane ve Başöğretmen Atatürk arşivi bulunmaktadır. MTA Tabiat Tarihi Müzesinde, Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü'nün kuruluşundan bugüne kadar yapılmış jeolojik çalışmalar sırasında bulunan mineraller, taş örnekleri, fosiller sergilenmektedir. TRT Müzesinde, 1981 yılında eski radyo malzemeleri toplanarak sergilenmektedir. Jandarma'nın tarihini ve bugününü her yönüyle tanıtmak ve korumak amacıyla kurulan Jandarma Müzesi, Jandarma Eğitim Komutanlığı içerisinde yer almaktadır.[55] İlçede ayrıca Gazi Üniversitesi bünyesinde Gazi Üniversitesi Resim Heykel Müzesi ve Gazi Üniversitesi Somut Olmayan Kültürel Miras Müzesi, Ankara Üniversitesi bünyesinde Oyuncak Müzesi bulunur.

Şenlikler

İlçe, Ankara'da gerçekleştirilen kültürel organizasyonların merkezi konumundadır. Bu faaliyetlerin birçoğu geleneksel hale gelmiştir. Çankaya'daki sinema alanındaki önemli organizasyonlardan biri Ankara Uluslararası Film Festivali'dir. 1998 yılından beri düzenlenen festival, belgesel, uzun film ve kısa film yarışmaları barındırır. Yaklaşık 17 dalda ödül dağıtılır.

Tiyatro alanındaki önemli bir şenlik, Toplumsal Araştırmalar Kültür ve Sanat İçin Vakıf tarafından 1996 yılından beri gerçekleştirilen Uluslararası Ankara Tiyatro Festivali'dir.

 
Kore'de Savaşan Türkler Anıtı

Bunların haricinde Çankaya'da 1983'ten beri Ankara Uluslararası Müzik Festivali ve 1996'dan beri de Ankara Caz Festivali gerçekleştirilir.

Anıtlar

Çankaya'da irili ufaklı birçok tarihî ya da modern anıt bulunmaktadır. Bunların en önemlilerinden biri Kızılay Meydanı'ndaki, Emniyet Anıtı olarak da bilinen Güvenpark Anıtı'dır. Anıt, 1935 yılında Prof. C. Hozlmeister ve Prof. J. Thorak'a yaptırılarak Türk Polis Teşkilatı'na hediye edilmiştir. Projesi Prof. C. Hozlmeister tarafından çizilen anıtın kabartma ve heykelleri Prof. J. Thorak ve Anton Hanak tarafından yapılmıştır. Özellikle Kızılay çevresindeki Sakarya ve Yüksel Caddelerinde birçok heykel bulunmaktadır. Bunların başlıcaları Taşankara ve Barış Heykeli'dir. Heykeltıraş Burhan Alkar tarafından 1979'da taştan yapılan Barış Heykeli, Sakarya Caddesi yaya bölgesinde bulunmaktadır. Genç bir kız ile erkeğin birlikte uçurdukları güvercin, özgürlük ve barışı simgelemektedir. Bu heykel gibi Taşankara da Danimarkalı heykeltıraş Jørgen Haugen Sørensen tarafından 1992 yılında yapılmış ve Sakarya Caddesi yaya bölgesine konmuştur.

4.30 metre yüksekliğindeki mermer Mimar Sinan Anıtı ise Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi'nin önünde bulunmaktadır. Eserde Mimar Sinan kendine özgü kıyafetleriyle ayakta dururken resmedilmiştir. Bu anıt 1956 yılında heykeltıraş Hüseyin Anka Özkan'a yaptırılmıştır.

Modern yapı ve yapıtlar

Çankaya'da 80'li yıllardan itibaren inşa edilen önemli eserler arasında, sadece ilçenin değil Ankara'nın da simgesi olan Atakule, Kocatepe Camii ve Hitit Güneş Kursu Anıtı sayılabilir. Atakule İş Merkezi, Ankara'nın başkent oluşunun 66. yıldönümü nedeniyle 13 Ekim 1989'da açılmıştır. Ankara'nın ilk, Türkiye'de açılan ikinci alışveriş merkezi olan Atakule, 125 m yüksekliğe ve kulenin tepesinde döner restorana sahiptir.

Kocatepe semtindeki Kocatepe Camii'nin yapımına 1967 yılında başlanmış ve 1987 yılında bitirilmiştir. 88 m uzunluğunda dört minaresi vardır.

Çankaya Köşkü

1924 - 2014 yılları arası Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanları'nın ikamet etmiş olduğu köşktür. 2014 yılından itibaren Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanları'nın resmî konutunun Cumhurbaşkanlığı Külliyesi olmasıyla Çankaya Köşkü artık Türkiye Cumhuriyeti Başbakanları tarafından kullanılmaktadır. Çankaya Köşkü, Ankara'nın merkezi olan Kızılay Meydanı'nın yaklaşık 5 kilometre güneyindedir ve rakımı 1,071 metredir.

Ankara'nın yüksek bir tepesinde yer alan köşk, Kasabyan adlı bir Ermeni tüccar tarafından 1800'lü yılların son çeyreğinde bir bağevi olarak yaptırıldı. Sonrasında kentin zengin ailelerinden Bulgurzadeler'in eline geçti. Ankara Müftüsü Rıfat Efendi'nin gayretleriyle halk arasında 4500 lira toplanıp, Bulgurzade Tevfik Efendi'den satın alınan köşk, Mustafa Kemal Atatürk'e hediye edildi.

Mustafa Kemal Atatürk, 1921 yılında buraya yerleşmiştir. 1924 yılında Mimar Vedat Bey ve Mimar Arif Hikmet Bey'in yapmış olduğu ilavelerle köşk bugünkü halini almıştır.

Altyapı

Ulaşım

 
Ankara Kent Metro Ağı Haritası

İlçe Ankara'nın merkezinde bulunmaktadır. İlçe içi ulaşımı kolaylaştıran 4 adet faal, 2 adet de inşaat halinde olan metro vardır. Metro güzergâhları Dikimevi - Söğütözü, M1 Kızılay - Batıkent, M2 Kızılay - Koru , M3 Batıkent - Törekent,M4 Gar - Gazino, M5 Gar - Esenboğa Havalimanı hatları üzerinde konumlanmıştır. Bu metrolar Çankaya'yı, Yenimahalle, Altındağ, Etimesgut, Sincan, Keçiören, Pursaklar, Çubuk ilçelerine bağlar. Yapımına 1992 yılında başlanan Ankaray metrosundan Ankara Şehirlerarası Otobüs Terminali'ne direkt geçiş vardır. Sincan-Kayaş Banliyö Tren Hattı'nın ilçe üzerinden geçen istasyonları mevcuttur. İlçeye havayolu ile ulaşım, 28 km mesafede bulunan, Çankaya'nın kuzeydoğusundaki Esenboğa Uluslararası Havalimanı ile mümkündür.

Yönetim

İdari bölünme

1936 yılında Ankara'nın merkez ilçesi olan Çankaya, 1983 yılında Çankaya, Altındağ, Yenimahalle, Mamak ve Keçiören olmak üzere beş ilçeye bölünmüştür. 1960 yılında Elmadağ, Çankaya'dan ayrılarak ilçe olmuştur. 1983 yılında ise Çankaya'dan Mamak ve Gölbaşı ayrılarak iki yeni ilçe kurulmuştur. 1984 yılında Ankara Büyükşehir Belediyesi kurulmuş, Çankaya da bu belediyeye bağlı bir metropol olmuştur. İlçe bir belediye başkanlığına ve bir kaymakamlığa bağlıdır. İlçede 124 tane mahalle vardır.

Kaymakamlar

#AdBaşlama TarihiBitiş Tarihi#AdBaşlama TarihiBitiş Tarihi
1 Haluk Nihat Pepeyi 28 Şubat 1936 6 Haziran 1938 2 Daniş Yurdakul 6 Ocak 1938 10 Kasım 1941
3 Necmettin Ergün 1 Aralık 1941 2 Nisan 1942 4 Cemal Dinç 27 Ağustos 1942 3 Kasım 1943
5 Cemal Gönenç 6 Ocak 1944 8 Şubat 1947 6 Ekrem Güvenç 13 Şubat 1947 10 Mayıs 1949
7 Asım Sağıroğlu 11 Mayıs 1949 15 Kasım 1951 8 İbrahim Öztürk 5 Mayıs 1954 1 Aralık 1955
9 M. Kemal Yılmaz 20 Ocak 1956 28 Mayıs 1960 10 Selahattin Özaltan 8 Mayıs 1960 25 Ekim 1961
11 Faruk Cemal Vefkioğlu 20 Kasım 1961 27 Ocak 1965 12 S. Zeki Köseoğlu 12 Ağustos 1965 30 Kasım 1968
13 Ömer Haliloğlu 13 Kasım 1968 6 Ekim 1971 14 Tacettin Özünçer 6 Ekim 1971 29 Eylül 1977
15 Agah Büyüksağış 12 Aralık 1977 15 Şubat 1978 16 Fevzi Baysan 19 Haziran 1978 7 Aralık 1979
17 İ. Cahit Ertan 18 Şubat 1980 11 Nisan 1984 18 N. Kemal Eren 17 Eylül 1984 15 Eylül 1988
19 Çetin Yücel 15 Eylül 1988 3 Eylül 1992 20 T. Fikret Saygılı 3 Eylül 1992 21 Mart 1994
21 A. Namık Tekin 8 Haziran 1994 19 Eylül 1996 22 E. Selçuk Botsalı 19 Eylül 1996 17 Ekim 2001
23 M. Yıldırım Kadıoğlu 17 Ekim 2001 6 Kasım 2006 24 M. Hulusi Arat 7 Kasım 2006 18 Eylül 2011  
25 Mehmet Ali Yıldırım 18 Eylül 2011 8 Ekim 2014 26 Aydın Ergün 8 Ekim 2014 [74]

İlçe 1936 yılında ilçe statüsüne kavuştuğundan beri 26 tane kaymakam görev başına gelmiştir. İlk kaymakam H. Nihat Pepeyi 1936 ile 1938 yılları arasında görev yapmıştır. İlçede şu ana dek hiç kadın kaymakam olmamıştır. İlçenin şu anki kaymakamı Mehmet Ali Yıldırım'dan sonra 2014'te göreve başlayan Aydın Ergün'dür.

Belediye başkanları

YılAdParti
1984 Erdoğan Yavuzlar ANAP
1989 M. Doğan Taşdelen SHP
1994 M. Doğan Taşdelen SHP
1999 Haydar Yılmaz CHP
2004 Muzaffer Eryılmaz CHP
2009 Bülent Tanık CHP
2014 Alper Taşdelen CHP
2019 Alper Taşdelen CHP

Çankaya Belediye Başkanlığı, 1963 yılından itibaren on iki seçimden dokuzunu CHP ya da SHP kazanmıştır. Geriye kalan üç yönetimin ikisi bağımsız, biri Anavatan Partisi'ne mensuptur. Belediye başkanlığını son yapılan seçimler sonucunda CHP'li Alper Taşdelen kazanmıştır.

Kardeş kentler

Kardeş kentler:

  •  Berlin, Almanya
  •  Sidney, Avustralya
  •  Havana, Küba
  •  Köln, Almanya
  •  Girne, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti
  •  Bangui, Orta Afrika Cumhuriyeti
  •  Ulan Batur, Moğolistan
  •  Guangzhou, Çin
  •  Üsküp, Makedonya

Ön protokol imzalayanlar:

  •  Toronto, Kanada
  •  Atina, Yunanistan
  •  Kiev, Ukrayna
  •  Seul, Güney Kore
  •  Ramallah, Filistin

 

 

Çubuk, Ankara

 
 
Çubuk
İlçe

Türkiye'de bulunduğu yer
Ülke Türkiye
İl Ankara
Coğrafi bölge İç Anadolu Bölgesi
İdare
 • Kaymakam İbrahim Çenet
 • Belediye başkanı Baki Demirbaş (AK Parti)
Yüzölçümü
 
 • Toplam 1.361,60 km² (52.570 mil²)
Rakım 960 m (3.140 ft)
Nüfus
 (2018)
 • Toplam 89,046
 • Kır
 
-
 • Şehir
 
-
Zaman dilimi UTC+03.00 (TRS)
Posta kodu 06760
İl alan kodu 0312
İl plaka kodu 06
Resmî site
http://www.cubuk.gov.tr

Çubuk, Ankara'nın bir ilçesidir. Ankara il merkezine 35 km uzaklıktadır. Osmanlı Devleti'nde Fetret Devrini başlatan Ankara Savaşı Çubuk Ovası'nda gerçekleşmiştir. Türkiye'nin ikinci en büyük uluslararası havaalanı olan Esenboğa Uluslararası Havalimanı ilçe sınırları içerisinde yer alır.

 

Köken bilimi

Çubuk ve civarı Anadolu'nun Türkler tarafından fethi sırasında ilk ele geçen yerlerdendir. Bu bölgeyi, Selçuklu komutanlarından Çubuk Bey ele geçirmiştir. Çubuk adının buradan gelmiş olabileceği konusunda görüşler bulunmaktadır. Çubuk'un ilk adının Çubukabad (Çubuk'un abat ettiği yer) olması da bu görüşü desteklemektedir. Çubuk ilçesine bağlı olan Kışlacık, eski adı Ahurlar olan Yeşilkent, Yaylak, Okçular ve Çatköy köyleri de 1402 Ankara Savaşı sırasında Yıldırım Bayezid tarafından kullanılan yerler olup, kullanılış şekline göre adlandırılmıştır: Kışlacık; karargâh olarak, Yaylak; hayvan otlakları, Ahurlar; ahırların bulunduğu yer, Okçular ve Çatköy köyleri de vadiden gelecek olan düşmana karşı Osmanlı ordusu okçularının yerleştirildiği yerlerdir.

İlçenin tamamı Oğuz Boyu'nun Yazır, Kızık, Karkın, Peçenek, Çavuldur, Eymür, Büğdüz ya da Yıva kollarından gelme Türkmen'lerdir.

Buna örnek olarak köy adları örnek olarak gösterilebilir. Köy adlarının büyük bir kısmı 24 Oğuz Boyu'nun adlarından biri veya varyasyonlarıdır: Kızık, Çavundur, Büğdüz, Kargın gibi.

Tarihçe

Çubuk, ovaya ve içinden geçen çaya adını veren bir yerleşim merkezidir. Türklerin Anadolu'ya hâkim oldukları dönemde kurulan yerleşim yeri, Ankara'nın kuzeydoğusunda Karadeniz Bölgesi'nin geçiş kuşağında yer alır. Adını kurulduğu yerin yeşil olmasından almıştır. Çubuk, Ankara Savaşı ile birlikte tarihî önem kazanmıştır. İlçeyi oluşturan köylerin büyük bir kısmı Timur ile Osmanlı Devleti arasında yapılan Ankara Savaşı'nda yenilen veya yenen ordulardan geri kalanlar tarafından kurulmuştur.

İlk ve Orta Çağ'dan itibaren Kral ve İpek yolu güzergâhında bulunan ilçe toprakları, tarihî gelişim sürecinde, ister yerleşme, ister ekonomik faaliyetleri ile bazen hızlanan, bazen yavaşlayan dönemleri yaşayarak günümüze gelmiştir. Orta Anadolu bölgesinin geçiş kuşağında bulunan ilçe, Çubuk Ovası ve Çubuk Çayı'nın suladığı topraklar, dünden bugüne yerleşmenin yoğunlaştığı tarım alanlarıdır. Ankara’nın fethedilmesinden sonra kurulduğu tahmin edilen ilçe yerleşim alanı, tarih içinde Hattiler, Hititler, Frigyalılar, Romalılar, Bizanslılar, Selçuklular ve Osmanlı hâkimiyetinde kalmıştır. Bıraktıkları tarihî kalıntı ve izler; bu uygarlıkların kültür ve uygarlığını günümüze ulaştırmıştır.

 
Esenboğa Uluslararası Havalimanı

Çubuk ve çevresinde ilk yerleşen Türk boyları genellikle harabe ve yüksek yerleri seçerek yeni iskân merkezleri kurmuşlardır. Bu nedenle bölgede Roma ve Bizans dönemi izlerine rastlanır. Çubuk'ta Balıkhisar mahallesindeki kalıntılar, Camili ve Çatköy'deki kale ve kalıntıları, Güldarpı mahallesinde yapılan kazılarda bulunan mermer aslan heykeli ve Yakup Derviş mahallesindeki mezar kalıntıları Roma ve Bizans dönemine ait kalıntılardır. Ayrıca Siyemi Sultan Türbesi, Kutuören Köyü Camii, Melikşah Köyü Taş Hamamı, Mahmutoğlan Köyü Camii ve Çubuk Karşıyaka Camii tarihî eserlerdendir.

 
Çubuk Durhasan mahallesindeki aslan heykeli.
 
Melikşah Köyü Taş Hamam 15.yüzyılda Timur tarafından yaptırılmıştır.

Türklerin bölgeye yerleşmelerinin, Ankara'nın fethinden sonra gerçekleştiği kabul edilmektedir. Bölgeye gelen Türkler askerlerinin yanında ailelerini, gelenek, göreneklerini, inançlarını ve yol boyunca kazandıkları maddi, manevi kültür değerlerini de yanında getirmişlerdir.

 
Mahmutoğlan Köyü Camii yapılışı 15.yüzyıl

İlçede bulunan Sele Mahalleninde türbesi olan Şah Kalender Veli, bir derviş olup, Horasan'dan gelen yörüklerdendir. İlçenin Cumhuriyet Mahallesi'nde (Çubuk Lisesi yanında) daha önce bulunan ve şimdi yerinde iskân edilen binaların bulunduğu Gül Baba türbesi (Zaviye) de döneme ait izler arasında yer alır.

Horasan'dan gelen erenler, Ankara ve çevresinin Türkleşmesinde öncü olmuşlardır. İlçe ve Ankara çevresi 1354 yılında Osmanlı Devleti hâkimiyetine katılmıştır. Osmanlı kaynaklarında Çubuk Bazarı, Çubukabad aslında yerleşim yeri olarak geçer. Abad: mamur, şen ve bayındır anlamına gelir. Evliya Çelebi 17. yüzyılda doğudan batıya doğru yaptığı seferi anlatırken; Çubuk Ovası'nı 10 gün boyunca gezdiğini ve burasının 150 akçelik kaza, 7 nahiye ve 70 mahalleden oluştuğunu belirtmektedir. Evliya Çelebi seyahatnamesinden anlaşılacağı üzere ilçenin 1648 yılında bir yerleşim yeri olduğu açıktır.

1873-1882-1883-1891-1893-1900-1902 ve 1907 yılları Ankara Vilayet Salnamelerine göre; Çubuk 1873-1903 yılları arasında Ankara Vilayeti'nin Ankara Sancağına bağlı bir kazadır. 1903 yılı itibarı ile Çubukabad 88 mahallesi ile Ankara Vilayeti'ne bağlı nahiyeye dönüştürülmüştür. 1907-1910 tarihleri arası Ankara merkez kazasına bağlı bir nahiyedir. 21 Ekim 1920’de TBMM başkanı Mustafa Kemal Paşa ve bakanlar kurulu imzasıyla tekrar kazaya dönüştürülen Çubuk’ta bulunan Ravlı (Akyurt) ve Sirkeli köyleri nahiye yapılmıştır. 1990 yılında Akyurt Çubuk'tan ayrılarak ilçeye dönüştürülmüş, 2005 yılında alınan kararla da Ankara Büyükşehir Belediyesi sınırları içerisinde yer almaya başlamıştır.

Mustafa Kemal Atatürk 1933 yılında; Melikşah Köyü'nde yer alan açık havuz şeklindeki Melikşah hamamını, 16.06.1935 tarihinde başbakan İsmet İnönü, Ali Çetinkaya, Cumhurbaşkanlığı Muhafız Alayı Komutanı binbaşı İsmail Hakkı Tekçe ile yaptığı gezide ziyaret ederek ilçeyi onurlandırmış ve halkın sıcak sevgisi ile karşılanmıştır. Çarşı merkezinde üzeri kapalı tutulan su kuyusu yanında hatıra fotoğrafı çektiren Atatürk ve maiyetindeki heyet ile birlikte şimdiki belediye binasının bulunduğu çay bahçesinde istirahat etmiş, halk ile sohbet ederek daha sonra Kışlacık Köyü ve Karagöl’ü ziyaret etmişlerdir. Aydos dağı yaylasında küçükbaş hayvancılığı geliştirmek amacıyla Mustafa Kemal Atatürk’ün emri ile yaylaya mandıra yapılmıştır. Mustafa Kemal Atatürk “Tarih, bir milletin kanını, hakkını ve varlığını hiçbir zaman inkâr edemez” diyerek tarihin önemini vurgulamıştır.

Ekonomi

İlçe ekonomisinin temeli tarım ve hayvancılığa dayalıdır. 'Esenboğa hava limanına koku salıyor' gerekçesi ile hayvancılıkta duraklama olmuştur. OSB adı altında 10 yıldır sürdürülen Organize Hayvancılık Tesislerinde çalışmalar yavaş da olsa devam etmektedir. Son yirmi yıldır Turşuculuk sektör haline gelmiştir. Dünyaca ünlü çubuk turşularının üretim merkezi konumundadır. Her yıl eylül ayının ilk haftasında çubuk uluslararası turşu ve kültür festivali düzenlenmektedir. Nüfusun büyük kısmı artık tarım yerine çevre fabrikalarda özellikle Akyurt'ta çalışanlar, Ankara'nın değişik ilçelerinde memuriyet ve işçi olarak çalışmaktadır. Emekliler için ucuz ve sakin bir yerleşim yeridir.

Eğitim

1896 yılında Çubuk Rüştiye Mektebi'nin açılışı yapılmıştır. 1900 yılında Çubukabad İbtidai Mektebi inşa edilmiştir. Ankara vilayet salnamelerine göre Çubuk Kasabasında 7 mektep vardır. Yıldırım Beyazıt Üniversitesi ilçe sınırları içerisinde yer almaktadır.

Kültür

İlçede her yıl geleneksel olarak Çubuk Turşu ve Kültür Festivali, Aşure ve Birlik Günü, Akkuzulu Domates Şenliği festivalleri düzenlenir.

Çubukta Çubuk Halk Kütüphanesi, Çubuk Şehir Müzesi, Çubuk Devlet Hastanesi, Halil Şıvgın Çubuk Devlet Hastanesi, Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Türk Dünyası ve Komşuları Müzesi vardır. Yeşil Çubuk Parkı, Doktorlar Parkı, Adnan Menderes Parkı çubuğun büyük parklarıdır. Çubuğun mesire yerleri Akbayır Köyü Ormanı , Alveren mahallesi yaylası, Hacılar mahallesi şelalesi, Yıldırım evci yaylası, Meşeli yaylası, Yıldırımelören yaylası, Aydos yaylası, Ay kayasıdır. Ayrıca Karagöl, Kayapınarı göleti, Kızılca göleti ve Kavşakkaya Barajı piknik ve dinlenme yerleri bulunmaktadır.

Nüfus

Çubuk ilçesi Ankara'nın nüfus bakımından 25 ilçesi arasında büyüklük olarak 11. sıradadır. İlçe 7 merkez mahalle olmak üzere, toplam 84 mahalleden oluşmaktadır. Merkez mahalleler hariç diğer 77 mahallenin tamamı Türkmen'dir. Sirkeli beldesi Pursaklar'ın ilçe olmasından dolayı Pursaklar ilçesine bağlanmıştır.

YılToplamŞehirKır
1927 25.973 1.400 24.573
1935 30.549 1.674 28.875
1940 32.318 1.972 30.346
1945 33.984 2.545 31.440
1950 37.375 3.143 34.252
1955 43.629 6.013 37.616
1960 44.759 5.949 38.810
1965 47.601 8.857 38.744
1970 49.539 10.857 38.682
1975 53.114 13.793 39.321
1980 54.616 16.510 38.106
1985 57.716 18.203 39.513
1990 51.964 22.935 29.029
2000 75.119 46.605 28.514
2007 83.826 66.303 17.523
2008 80.123 74.507 5.616
2009 81.270 75.937 5.333
2010 81.747 76.716 5.031
2011 82.156 77.258 4.898
2012 82.614 77.958 4.656
2013 83.449 83.449 veri yok
2014 84.636 84.636 veri yok
2015 86.055 86.055 veri yok
2016 87.603 87.603 veri yok
2017 90.063 90.063 veri yok
2018 89.046 89.046 veri yok
2019 90.764 90.764 veri yok
2020 91.142 91.142 veri yok

Mahalleler

Çubuk'un 84 mahallesinin 8'i merkezde bulunmaktadır. Merkez mahallelerinde 73.008 kişi   (% 80,5) yaşamaktadır. En uzak mahallesi ise 39,4 km uzaklıktaki Yıldırımaydoğan'dır. İlçede nüfusu en fazla olan, 19.785 kişi ile Yıldırım Beyazıt mahallesidir.  Çubuk'un nüfusu 2017 yılında % 2,81 artmıştır.

Çubuk ilçesinin mahallelerinin ilçeye uzaklığı, rakımı ve nüfusu

Sıra Mahalle Km* Rakım Nüfus
2016[25] 2017[24] 2018 2019
1 Aşağıçavundur Mah. 3,9   1.696 1.641    
2 Atatürk Mah. 3,7   9.968 9.737    
3 Barbaros Mah. 1,5   7.243 7.138    
4 Cumhuriyet Mah. 2,1   16.393 17.064    
5 Fatih Mah. 5,1   633 576    
6 Muhsin Yazıcıoğlu Mah. 5,9   1.441 1.413    
7 Yavuzselim Mah. 2,6   15.012 15.734    
8 Yıldırım Beyazıt Mah. 1,7   18.082 19.785    
  Çubuk (Merkez)   1.002 70.468 73.088    
9 Ağılcık Mah. 4,9 1.068 412 408    
10 Akbayır Mah. 15,3 1.021 106 97    
11 Akkuzulu Mah. 10,0 1.094 2.821 2.844    
12 Aşağıemirler Mah. 24,4 1.054 132 126    
13 Aşağıobruk Mah. 11,7 1.298 48 48    
14 Avcıova Mah. 29,3 1.543 40 28    
15 Camili Mah. 19,8 1.044 127 131    
16 Çatokcular Mah. 27,5 1.306 133 127    
17 Çitköy Mah. 16,1 1.166 67 62    
18 Dağkalafat Mah. 20,3 1.282 89 87    
19 Dalyasan Mah. 25,1 1.172 39 42    
20 Dedeler Mah. 16,6 1.186 40 48    
21 Demirci Mah. 29,8 968 111 114    
22 Dumlupınar Mah. 18,6 958 1.154 1.140    
23 Durhasan Mah. 17,7 1.181 140 142    
24 Eğriekin Mah. 7,5 1.213 76 80    
25 Esenboğa Merkez Mah. 13,0 945 1.292 1.266    
26 Eskiçöte Mah. 19,6 1.165 133 125    
27 Gökçedere Mah. 4,3 1.094 238 265    
28 Güldarpı Mah. 9,8 953 730 682    
29 Gümüşyayla Mah. 15,7 1.335 119 111    
30 Hacılar Mah. 21,7 1.275 78 80    
31 İkipınar Mah. 21,8 1.039 190 193    
32 İmamhüseyin Mah. 16,0 1.303 78 75    
33 Kapaklı Mah. 13,3 1.204 185 172    
34 Karaağaç Mah. 5,6 1.094 50 43    
35 Karaçam Mah. 33,0 1.490 29 50    
36 Karadana Mah. 14,2 1.039 137 136    
37 Karaman Mah. 9,7 1.250 31 28    
38 Karataş Mah. 22,8 1.096 66 72    
39 Kargın Mah. 4,3 1.125 192 180    
40 Kavaklı Mah. 18,0 1.106 88 84    
41 Kışlacık Mah. 23,2 1.274 218 215    
42 Kızılca Mah. 21,2 990 415 403    
43 Kızılören Mah. 31,1 1.484 46 45    
44 Kızılöz Mah. 7,3 1.171 49 58    
45 Kösrelik Mah. 32,1 1.184 123 133    
46 Kuruçay Mah. 20,0 1.231 318 314    
47 Kutuören Mah. 12,3 1.115 188 171    
48 Kuyumcu Mah. 17,2 1.309 56 62    
49 Küçükali Mah. 18,5 1.225 86 82    
50 Mahmutoğlan Mah. 15,8 1.371 128 125    
51 Melikşah Mah. 18,2 1.027 615 676    
52 Meşeli Mah. 30,8 924 110 112    
53 Mutlu Mah. 9,2 1.097 99 95    
54 Nusratlar Mah. 29,7 1.383 85 82    
55 Okçular Mah. 20,2 1.230 53 54    
56 Ovacık Mah. 11,0 1.328 144 141    
57 Oyumiğde Mah. 25,3 918 104 120    
58 Ömercik Mah. 6,4 1.041 84 79    
59 Özlüce Mah. 18,9 1.216 78 77    
60 Saraycık Mah. 14,2 1.331 42 38    
61 Sarıkoz Mah. 13,2 1.226 62 63    
62 Sarısu Mah. 30,6 1.011 120 116    
63 Sele Mah. 16,4 1.150 21 18    
64 Sığırlıhacı Mah. 8,6 1.135 146 135    
65 Susuz Mah. 15,3 1.324 120 167    
66 Sünlü Mah. 7,6 970 631 581    
67 Tahtayazı Mah. 8,5 1.218 392 404    
68 Taşpınar Mah. 9,5 1.009 517 465    
69 Tuğla Mah. 12,7 1.362 45 53    
70 Uluağaç Mah. 36,6 1.588 63 62    
71 Yakuphasan Mah. 22,9 960 114 108    
72 Yaylak Mah. 24,8 1.378 38 40    
73 Yazır Mah. 11,6 1.003 293 271    
74 Yazlıca Mah. 15,4 1.227 17 19    
75 Yenice Mah. 15,8 942 1.101 1.059    
76 Yeşilkent Mah. 27,2 1.258 99 96    
77 Yıldırımaydoğan Mah. 39,4 1.509 67 66    
78 Yıldırımelören Mah. 35,6 1.498 180 170    
79 Yıldırımevci Mah. 31,7 1.410 66 61    
80 Yılmazköy Mah. 18,2 1.017 109 106    
81 Yiğitli Mah. 14,3 1.027 96 93    
82 Yukarı Çavundur Mah. 19,0 1.236 503 517    
83 Yukarıemirler Mah. 11,2 1.179 94 106    
84 Yukarıobruk Mah. 9,2 1.296 29 31    
  Çubuk (Kırsal)     17.135 16.975    
  Çubuk (ilçe)     87.603 90.063    

* Km,  kaymakamlığa olan uzaklıktır.

Yönetim

1902 yılında ilçe olan Çubuk, 1907 yılında bucak yapılmıştır. 21 Ekim 1920 tarihinde yeniden ilçe olmuştur. 27 Temmuz 2004 tarih ve 5216 sayılı yasa ile Ankara'nın metropol ilçesi olmuştur.

Belediye başkanlar

Partiler

YılAdParti
1984 Veli Neşeli ANAP
1989 Ali Yurt DYP
1994 Süleyman Haksever RP
1999 Mustafa Gökmen MHP
2004 Adem Tuğluca AK Parti
2009 Lokman Özden AK Parti
2014 Tuncay Acehan AK Parti
2019 Baki Demirbaş AK Parti

1902-1984 arası belediye başkanları

Çubuk Belediye Başkanları

 

                Belediye Başkanı                    Göreve Başlama        Görevden Ayrılma    
İzzet Efendi 1902 1906
Abdullah Efendi 1907 1910
Kocabaş Sadık Bal 1921 1924
Paşanın Mehmet Öker 1925 1926
Hamdi Gedikoğlu 1926 1930
Paşanın Hüseyin Öker 1931 1932
Hamdi Gedikoğlu 1933 1936
Mehmet Kocabaş 1936 1937
Osman Yılmaz 1938 1939
Hamdi Gedikoğlu 1939 1944
Zekeriye Tüzün 1944 1946
Ahmet Yılmaz 1946 1948
Muharrem Utlu 1948 1950
Ömer Öker 1950 1951
Faik Saygıdeğer 1951 1952
İzzet Korman 1952 1956
Mustafa Gedikoğlu 1956 1960
Nami Günal 1960 1960
Muzaffer Heper 1960 1960
Azmi Berker 1960 1961
Vahit R. Heper 1961 1963
Osman Balcıoğlu 1963 1973
Yaşar Demir 1973 1973
Rıfat Gedikoğlu 1973 1977
Ali Yurt 1977 1980
Ferit Ünal 1980 1981
Selehattin Ozan 1981 1982
İbrahim Turanlı 1982 1983
Veli Ercan 1983 1984

Mahalleleri

  • Abadan
  • Ağılcık
  • Akbayır
  • Akkuzulu
  • Aşağıçavundur
  • Aşağıemirler
  • Aşağıobruk
  • Avcıova
  • Camili
  • Çatköy
  • Çitköy
  • Dağkalfat
  • Dalyasan
  • Dedeler
  • Demirci
  • Dumlupınar
  • Durhasan
  • Eğriekin
  • Esenboğa
  • Eskiçöte
  • Gökçedere
  • Güldarbı
  • Gümüşyayla
  • Hacılar
  • İkipınar
  • İmamhüseyin
  • Kapaklı
  • Karaağaç
  • Karaçam
  • Karadana
  • Karaköy
  • Karaman
  • Karataş
  • Kargın
  • Karşıyaka
  • Kavaklı
  • Kışlacık
  • Kızılca
  • Kızılören
  • Kızılöz
  • Kösrelik
  • Kösrelikkızığı
  • Küçükali
  • Kuruçay
  • Kutuören
  • Kuyumcuköy
  • Mahmutoğlan
  • Melikşah
  • Meşeli
  • Mutlu
  • Nusratlar
  • Okçular
  • Ömercik
  • Ovacık
  • Oyumiğde
  • Özlüce
  • Saraycık
  • Sarıkoz
  • Sarısu
  • Sele
  • Sığırlıhacı
  • Sirkeli
  • Sünlü
  • Susuz
  • Tahtayazı
  • Taşpınar
  • Tuğlaköy
  • Uluağaç
  • Yakuphasan
  • Yaylak
  • Yazır
  • Yazlıca
  • Yenice
  • Yeşilkent
  • Yiğitli
  • Yıldırımaydoğan
  • Yıldırımelören
  • Yıldırımevci
  • Yılmazköy
  • Yukarıçavundur
  • Yukarıemirler
  • Yukarıobruk
  • Yuva

Kardeş Şehirler

Çubuk Sabinov (Slovakya) ve Maglaj (Bosna-Hersek) ile kardeş şehirdir.

Spor

1959 yılında kurulan Çubukspor 1959 ve daha yeni kurulan Çubukspor ilçeyi futbol liglerinde temsil etmektedir.

Ulaşım

Çubuk ilçe merkezi Ankara il merkezine 39 km Pursaklar ilçe merkezine 27 km Akyurt ilçe merkezine 15 km. Şabanözü ilçe merkezine 46 km. mesafededir. Ankara-Esenboğa Havalimanı Kavşağı arası 4 gidiş 4 geliş, (20 km) Havalimanı Kavşağı ile ilçe merkezi arası 3 gidiş 3 geliş (19 km) bölünmüş yoldur. Hava ulaşımı (Esenboğa Uluslararası Havalimanı) mevcut olan ilçede demiryolu ve deniz ulaşımı yoktur. Ankara - Çubuk arası EGO seferleri yanı sıra Özel Halk otobüsü seferleri mevcuttur. Ayrıca şehir içi dolmuş seferleri vardır.

1892 yılında Çubuk kazasından Ankara'ya 3000 metre şose yolu yapılmıştır. Yol üzerinde 3 köprü inşa edilmiştir.

 

 

Elmadağ, Ankara

 
 
Elmadağ
İlçe

Türkiye'de bulunduğu yer
Ülke Türkiye
İdare
 • Kaymakam Alper Tanrısever
 • Belediye başkanı Adem Barış Aşkın (CHP)
Yüzölçümü
 
 • Toplam 569 km² (219 mil²)
Rakım 1.135 m (3.723 ft)
Nüfus
 (2018)
 • Toplam 45,349
 • Kır
 
-
 • Şehir
 
45,122
Zaman dilimi UTC+03.00 (TRS)
Posta kodu 06780
İl alan kodu 0312
İl plaka kodu 06
Resmî site
Belediye
YerelNET

Elmadağ, Ankara'nın ilçelerinden biridir.

 

 

Tarihçe ve tarihî eserler

İlçemizin kuruluş tarihinin nereye kadar uzandığı kesin olarak bilinmemektedir. İlçemizin yakınında Sungur yakınlarında bulunan heykel, küp, çanak, çömlek gibi kalıntılar incelendiğinde buranın çok eski dönemlerde yerleşmelere sahne olduğu anlaşılmaktadır. Bunlardan Hygeia (Sağlık Tanrısının Kızı Roma Dönemi) ve Asklepios (Sağlık Tanrısı Roma Dönemi) heykelleri Roma Dönemine, Yenipınar Mahallesi'ndeki Aşağı Cami Osmanlı Dönemine ait kalıntılardır.

İlçemizin yerleşmesine ait ilk belgeleri yaklaşık 400 yıl önce düzenlenen Ankara Şer'iye Mahkemesi sicillerinde görüyoruz. Yozgat Köyü adı ile anılan Elmadağ, bu dönemde Ankara'ya bağlı bir yerleşim yeri idi. Bu kayıtlardan Elmadağ' da kervanların konakladıkları bir Derbent Köyü olduğu belirtilmektedir. İlk yerleşme bugünkü Yenipınar ve Yenidoğan Mahallelerinde olmuştur.

1785-1809 yılları arasında Ankara Sancağı, 13 kazadan meydana geliyordu. Bunlardan Kasaba-i Bala ve Çukurcak Nahiyesine bağlı Yozgat Köyü (Asi Yozgat) görülmektedir. 1902 Yılında Ankara Vilayeti Salhanesi'nde Ankara İlinin 5 Sancak ve 21 Kazadan oluştuğu belirtilmektedir. Asi Yozgat, bu sancaklardan biri olan Ankara merkez sancağına bağlı Bala Kazasına ait bir mahalledir. Kurtuluş Savaşına her şeyi ile katılan Elmadağlılar Atatürk Ankara'ya geldiğinde O' nu karşılayan Seymen Alayı' nın içerisinde de varlıklarını göstermişlerdir.

Yapılan arkeolojik araştırmalardan elde edilen prehistorik eserler, Elmadağ ve çevresinin çok eski medeniyetlere sahne olduğunu göstermektedir.. Bu araştırmalara göre MÖ 547'ye kadar Frigler ve Lidyalılar, MÖ 84'e kadar Persler ve değişik kavimlerin varlıklarını sürdürdüğü yöre bu tarihten sonra Roma İmparatorluğunun eline geçmiştir. l07l Malazgirt savaşından sonra Anadolu’ya yerleşmeye başlayan Türkler l073’ten sonra yörede etkin olmuşlardır. Anadolu’ya yapılan Moğol saldırılarından da nasibini alan yöre Moğol İmparatoru Boycu Noyan komutasındaki Moğol ordusu tarafından yakılıp yıkılmıştır.

İlçe merkezinde hâlen devam eden tandır ekmeği yapımı Selçuklulardan günümüze kadar devam ettiği sanılmaktadır. Yine kökü Selçuklulara kadar uzanan halıcılık, el dokuması, kilim, heybe ve çantalar kültürümüzün zenginliklerini günümüze kadar getirmiştir.

Nüfus

YılToplamŞehirKır
1965 20.526 9.000 11.526
1970 23.852 11.196 12.656
1975 25.893 12.666 13.227
1980 30.354 15.111 15.243
1985 32.967 17.019 15.948
1990 38.032 19.490 18.542
2000 43.374 22.518 20.856
2007 48.013 27.060 20.953
2008 42.511 41.238 1.273
2009 42.503 41.286 1.217
2010 43.311 42.099 1.212
2011 44.140 42.952 1.188
2012 43.856 42.674 1.182
2013 43.873 43.873 veri yok
2014 43.666 43.666 veri yok
2015 43.776 43.776 veri yok
2016 44.166 44.166 veri yok
2017 45.513 45.513 veri yok
2018 45.349 45.349 veri yok
2019 45.557 45.557 veri yok
2020 45.122 45.122 veri yok

Mahalleler

Elmadağ'ın 30 mahallesinin 10'u merkezde bulunmaktadır. Merkez mahallelerinde 24.522 kişi   (% 54) yaşamaktadır. En uzak mahallesi ise 29,3 km uzaklıktaki Süleymanlı'dır. İlçede nüfusu en fazla olan, 6.826 kişi ile Hasanoğlan Bahçelievler mahallesidir.  Elmadağ'ın'un nüfusu 2017 yılında % 3,05 artmıştır.

Elmadağ ilçesinin mahallelerinin ilçeye uzaklığı, rakımı ve nüfusu

Sıra Mahalle Km* Rakım Nüfus
    2018 2019
1 Gümüşpala Mah. 1,0   2.712 2.786    
2 İsmetpaşa Mah. 0,4   3.876 4.216    
3 Kurtuluş Mah. 1,0   4.282 4.164    
4 Tatlıca Mah. 1,4   4.542 4.518    
5 Yenice Mah. 0,8   1.814 1.717    
6 Yenidoğan Mah. 2,4   893 781    
7 Yenimahalle Mah. 3,7   637 618    
8 Yenipınar Mah. 0,8   1.442 1.446    
9 Kemalpaşa Mah. 3,6   3.660 3.709    
10 Üçevler Mah. 3,0   664 635    
  Elmadağ (Merkez)   1.180 24.522 24.590    
11 Akçaali Mah. 19,7 1.386 266 275    
12 Aşağıkamışlı Mah. 23,8 980 214 192    
13 Deliler Mah. 21,9 917 214 222    
14 Ediğe Mah. 13,4 976 91 83    
15 Hasanoğlan Bahçelievler Mah. 12,1 1.165 6.398 6.826    
16 Hasanoğlan Fatih Mah. 12,3 1.165 1.441 1.461    
17 Hasanoğlan Havuzbaşı Mah. 12,0 1.165 2.029 1.940    
18 İstasyon Mah. 12,4 1.160 1.231 2.318    
19 Karacahasan Mah. 13,3 1.012 269 251    
20 Kayadibi Mah. 12,0 800 444 432    
21 Kuşçuali Mah. 15,6 932 164 167    
22 Lalabel Mah. 6,9 1.182 1.519 1.493    
23 Muzaffer Ekşi Mah. 12,7 1.192 1.624 1.527    
24 Seyitcemali Mah. 9,3 1.190 1.130 1.201    
25 Süleymanlı Mah. 29,3 918 202 219    
26 Şehitlik Mah. 13,9 1.185 937 907    
27 Taburlar Mah. 24,9 950 178 164    
28 Tekke Mah. 28,2 1.359 123 126    
29 Yeşildere Fatih Mah. 9,3 1.188 1.126 1.078    
30 Yukarıkamışlı Mah. 25,6 1.092 44 41    
  Elmadağ (merkez dışı)     19.644 20.923    
  Elmadağ (ilçe)     44.166 45.513    

Km,  kaymakamlığa olan uzaklıktır.

Yönetim

Belediye başkanları

YılAdParti
1984 Şevket Kurusakız Bağımsız
1989 Ömer Ağa Kurt SHP
1994 Ömer Ağa Kurt SHP
1999 Zeki Yağdıran MHP
2004 Ömer Ağa Kurt CHP
2009 Gazi Şahin AK Parti
2014 Gazi Şahin AK Parti[20]
2019 Adem Barış Aşkın CHP

 

İdari durum

573 km² lik bir alan üzerinde kurulmuş olan ilçemiz; güneyinde Bala, kuzeyinde Akyurt ve Kalecik, batısında Mamak ve Altindag ilçeleri, doğusunda ise Kırıkkale ili ile çevrili bulunmaktadır. Kuruluş tarihi kesin belli olmamakla birlikte ilk olarak eski Yozgat adıyla köy olarak kurulmuştur. 24.4.1928 tarihinde küçük Yozgat adi ile bucak olmuş 02.11.1936 tarihinde Belediye kurulmuş 01.04.1960 tarihinde de ilçe olmuştur.İlçemiz 23 Temmuz 2004 tarih ve 25531 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununa ile metropol ilçe statüsünü almıştır.

Ekonomi

İlçemizde M.K.E. Kurumuna bağlı olarak faaliyet göstermekte olan barut ve roket fabrikaları yanında Roketsan roket fabrikası, Orica Nitro patlayıcı madde fabrikası, Bastaş ile yan kurulusu Tam-Tas, Yibitas çimento fabrikası,ÇimSA Ankara çimento fabrikası, Yataş, Öz Petek Bal fabrikası gibi özel şirketlerle 30’u askın kireç ocakları mevcuttur. Lalahan’da Hayvan Araştırma Enstitüsüne bağlı çiftlikler ve Çay-Kur Çay Paketleme fabrikası gibi Kamu İktisadi Teşekkülleri mevcuttur. Bu kurumlar nüfusun büyük bölümünü istihdam etmektedirler. İlçemiz Ankara-Samsun karayolu üzerinde bulunması nedeniyle sanayi yönünden gelişmeye müsaittir. İlçe arazisinin tarımsal açıdan verimsiz olması faal nüfusu genellikle işçilik ve memurluğa yöneltmiştir.Çalışan kesim içinde işçiler çoğunluktadır. İlçede 7000’i aşkın konut bulunmaktadır. İlçe Merkez ve beldelerde konut yapımında kooperatifleşme oranında artış görülmektedir.

Eğitim ve kültür

İlçemizde eğitim halkında katkısıyla 1938 yılında yapılan Küçük Yozgat İlkokulu ile Ortaöğretim 1940 yılında yapılan Ata barut Ortaokulu ve l969 yılında yapılan Elmadağ Lisesi ile başlamıştır. Bugünkü Hasanoğlan Atatürk Anadolu Öğretmen Lisesi, Hasanoğlan Öğretmen Lisesi Köy Enstitüsü olarak kurulmuş ve l941-l942 yıllarında ilk mezunlarını vermiştir. 1976-1977 öğretim yılında açılan Kız Meslek Lisesi ve 1978-1979 öğretim yılında açılan Endüstri Meslek Lisesi Millî Eğitim Bakanlığının 30.12.2002 tarih ve 2002/97 şayili genelgesi ile M.E.B.Erkek Teknik Eğitim Genel Müdürlüğüne bağlı olarak tek Müdürlük altında birleşerek METEM (Mesleki ve Teknik Eğitim Merkezi) ‘ne dönüştürülmüştür.- Lisenin bünyesinde torna-tesviye, elektrik, kimya, mobilya ve ağaç isleri, bilgisayar, nakıs, dikiş, hazır giyim, çocuk gelişimi bölümleri bulunmaktadır. Ayrıca 1990 yılında kurulmuş olan sağlık meslek lisesi sağlık memuru, ilk yardım teknisyenliği bölümlerinde Ankara ve diğer birçok illerimizden gelen öğrencilerin eğitimine katkıda bulunmaktadır. 2007 itibarıyla Ankrara üniversitesi meslek yüksek okulu ilçede eğitim öğretim vermeye başlamıştır. İlçemizde okuma-yazma oranı % 99 dur. Tüm ilkokullar “Sekiz Yıllık Kesintisiz Eğitim” kapsamına alınarak İlköğretim okuluna dönüştürülmüştür. İlçemizde taşımalı eğitim uygulaması yapılmakta ve bu kapsamda 224 öğrenci bulunmaktadır.İlçemizde 6 lisede 201 öğretmen, 2809 öğrenci, 19 ilköğretim okulunda 341 öğretmen, 6327 öğrenci eğitim ve öğretime devam edilmektedir.İlçemizde l962yılından bu yana faaliyet gösteren Halk Eğitim Merkezi hâlen kilim, nakıs, bilgisayar, el sanatları, kalorifer ateşleyiciliği, bağlama, satranç, anne çocuk sağlığı, hazır giyim, halk oyunları, makine tamir, Türk sanat müziği, kaynakçılık ve asçılık kursları verilmektedir.

İlçede Halk Kütüphanesi 1961 yılında hizmete başlamış olup hâlen 1 sorumlu memur, 1 memur, 1 hizmetli, 2 geçici görevli hizmetli, 3 geçici işçi ile hizmet vermektedir.

 

 

Etimesgut

 
 
Etimesgut
İlçe
 

Türkiye'de bulunduğu yer
 
Ülke Türkiye
İl Ankara
Coğrafi bölge İç Anadolu Bölgesi
İdare
 • Kaymakam İzzettin Sevgili
 • Belediye başkanı Enver Demirel (MHP)
Yüzölçümü
 
 • Toplam 49 km² (18 mil²)
Rakım 1.100 m (3.600 ft)
Nüfus
 (2018)
 • Toplam 570,727
 • Kır
 
-
 • Şehir
 
595,305
Zaman dilimi UTC+03.00 (TRS)
Posta kodu 06790
İl alan kodu 0312
İl plaka kodu 06
Resmî site
etimesgut.gov.tr

Etimesgut, Ankara'nın metropol ilçelerinden biridir. TÜİK 2020 verilerine göre nüfusu 595.305'dir.

 

Tarihçe

Eryaman'da bulunan Susuz Göleti (daha sonra ismi çevre düzenlemesi ile birlikte Göksu olarak değiştirilmiştir) kıyılarında yapılan teraslama çalışmaları sırasında gün yüzüne çıkarılan oymataş el aletlerinin de gösterdiği gibi Etimesgut, yaklaşık 40.000 yıldır insanlar tarafından yerleşim alanı olarak kullanılmaktadır.

1991 yılında ortaya ortaya çıkartılan arkeolojik bulgular, Etimesgut'un en eski kalıcı insan yerleşimine ait kalıntılardır. Eryaman'da yapılan alt yapı çalışmaları sırasında MÖ 4000 ile 3800 yılları arasında avcılık dönemine ait Göksu Göleti'nin eski kıyısında yerleşik bir mahallenin izlerine rastlanmıştır. Bu kalıntılar önemli arkeolojik değere sahip olan birçok tahtadan oyma kayık, topraktan çanak çömlek, ok ve yaylar, kemik ve taştan aletlerdi.

Arkeolojik araştırmalar sonucunda bulunan eserlerden, belde yerleşiminin MÖ 2000 yıllarına kadar indiği anlaşılmaktadır. Beldede bulunan “Frigya Aslanı” yörenin ilk defa MÖ 7. yüzyılda Frigyalılar tarafından mesken olarak kurulduğunu gösteren bir kanıt teşkil etmektedir.

İlçenin tarihi Ankara’ya yakınlığından dolayı “Ankara Tarihi” ile çok büyük ölçüde aynı özellikleri gösterir. Ankara ve çevresinin Lidya, Pers, Galat, Roma ve Bizans İmparatorluklarının toprakları içinde yer aldığı; Türk hakimiyetinin Malazgirt Meydan Muharebesi'nden sonra gerçekleştiği, 1073’te Türklerin; 1308'de İlhanlıların; bir sürede Ertena valileri ve ahileri tarafından idare edildiği; 1402'den sonra Moğolların egemenliği altında kaldığı; 1833'te Mısır Valisi Mehmet Ali Paşa'nın bu yöreleri ele geçirdiği tarihi belgelerden anlaşılmaktadır. 1902 yılında Ankara 5 sancak ve 21 kazası olan bir merkez sancağıydı. Belde Zir (Yenikent) kazasına bağlı olarak kalmıştır. İlk çağlarda beldenin ismi “Amaksis”, “Etimesgut'a adını veren Ahi Mes'ud, Ahi Elvan gibi Türk büyüklerinden, Ahi Elvan’ın Türbesi Elvanköy’de Elvanköy Camii avlusunda bulunmaktadır. (kaynak: T.C. Ankara Valiliği sitesi)” ve daha sonra da “Etimesgut” olarak değişikliğe uğramıştır.

Belde, 20 Mayıs 1990 gün ve 20525 sayılı Resmî Gazete'de yayınlanan 3644 Sayılı kanunla Yenimahalle'den ayrılarak ilçe yapılmış, hemen ardından 19 Ağustos 1990 tarihinde yapılan Belediye Başkanlığı seçimi ile Belediye Teşkilatı kurulmuştur. Etimesgut'un sınırları 6360 sayılı yasayla Yenimahalle'den alınan Aşağıyurtçu, Yukarıyurtçu, Ballıkuyumcu, Fevziye ve Şehitali mahalleleriyle genişlemiştir.

Atatürk; Etimesgut’a özel bir ilgi göstermiştir. Zaman zaman Etimesgut’u ziyaret eder, at gezintileri sırasında halkla sohbet ederek, zirai mahsul hakkında bilgi almıştır. Hâlen Halk Sağlığı Laboratuvarı olarak kullanılmakta olan bina içinde, kendisine tahsis edilmiş olan odada istirahat ve özel çalışmalarını sürdürmüştü.

Etimesgut bucak iken devlet hastanesi, PTT, hamam, şadırvanlı çarşı ve sekiz memur lojmanı gibi hizmet birimleri Atatürk zamanında yaptırılmıştır.

 

Nüfus

YılToplamŞehirKır
1990 70.800 69.960 840
2000 171.293 169.615 1.678
2007 289.601 289.601 0
2008 313.770 313.770 0
2009 347.267 347.267 0
2010 386.879 386.879 0
2011 414.739 414.739 0
2012 425.947 425.947 0
2013 469.626 469.626 veri yok
2014 501.351 501.351 veri yok
2015 527.959 527.959 veri yok
2016 542.752 542.752 veri yok
2017 566.500 566.500 veri yok
2018 570.727 570.727 veri yok
2019 587.052 587.052 veri yok
2020 595.395 595.395 veri yok

Bağlıca, Eryaman, Elvankent, Emirler, Güzelkent, Yapracık ve Elvan Mahallesi olarak adlandırılan toplu konut bölgelerinde modern şehircilik anlayışına uygun planlı bir yapılaşma söz konusudur.

Ankara'da yer alan Çankaya, Altındağ, Yenimahalle, Mamak, Keçiören gibi diğer ilçelerde mevcut imar planlarına göre imara açılabilecek sahaların sınırına gelinmiş olması ve arsa maliyetlerinin yüksek olması gibi nedenler bölgeye yerleşimin artmasını sağlamıştır. Toplu konut yapılaşma arayışlarında Etimesgut’u yüksek seviyede bir cazibe merkezi haline getirmiştir.

Çok daha ucuz fiyatlarla Arsa Ofisi tarafından sağlanan arsalar üzerinde, çok sayıdaki konut kooperatifleri ve Başbakanlık Toplu Konut İdaresi tarafından Altay, Elvan, Eryaman gibi mahallelerde büyük sayılarda konut yapılaşmasına gidilmiştir. Bu gelişme, Ankara içinden eski kiracı konumundaki aileleri Etimesgut’a çekerken, Ankara dışından da nüfus çeken sonuçlar yaratmıştır.

Mahalleler

Etimesgut'un 33 mahallesinin 27'si merkezde bulunmaktadır. Merkez mahallelerinde 532.875 kişi   (% 94) yaşamaktadır. En uzak mahallesi ise 32,2 km uzaklıktaki Fevziye'dir. İlçede nüfusu en fazla olan, 43.621 kişi ile Eryaman mahallesidir.  Etimesgut'un nüfusu 2017 yılında % 4,38 artmıştır.

Etimesgut ilçesinin mahallelerinin ilçeye uzaklığı, rakımı ve nüfusu

Sıra Mahalle Km* Rakım Nüfus

 

 
1 30 Ağustos Mah. 1,6   24.952 24.894    
2 Ahi Mesut Mah. 4,3   25.665 28.503    
3 Alsancak Mah. 2,5   27.260 27.959    
4 Altay Mah. 5,8   12.699 12.751    
5 Atakent Mah. 7,8   18.466 18.336    
6 Ayyıldız Mah. 6,8   15.285 15.722    
7 Bağlıca Mah. 5,9   20.290 25.403    
8 Bahçekapı Mah. 9,2   6.298 5.727    
9 Elvan Mah. 4,8   25.824 26.015    
10 Erler Mah. 6,2   9.106 11.472    
11 Eryaman Mah. 8,6   43.045 43.621    
12 Etiler Mah. 3,2   8.305 8.228    
13 Fatih Sultan Mah. 9,2   3.246 3.351    
14 Göksu Mah. 8,3   19.805 21.302    
15 Güzelkent Mah. 10,3   15.715 15.805    
16 İstasyon Mah. 0,8   25.217 25.671    
17 Kazım Karabekir Mah. 2,1   19.113 19.091    
18 Oğuzlar Mah. 7,7   16.452 16.246    
19 Piyade Mah. 4,2   31.803 32.364    
20 Süvari Mah. 3,8   35.791 36.272    
21 Şehit Osman Avcı Mah. 5,2   16.241 19.078    
22 Şeker Mah. 3,3   8.012 8.952    
23 Şeyh Şamil Mah. 9,2   18.857 18.892    
24 Topçu Mah. 6,6   30.801 31.063    
25 Tunahan Mah. 9,0   21.123 21.088    
26 Yavuz Selim Mah. 12,4   10.861 11.114    
27 Yeşilova Mah. 8,3   3.705 3.955    
  Etimesgut (merkez)   819 513.937 532.875    
28 Aşağıyurtçu Mah. 27,6 1.030 4.217 4.415    
29 Balıkuyumcu Mah. 29,4 920 479 483    
30 Fevziye Mah. 32,2 1.212 349 331    
31 Şehitali Mah. 25,3 1.050 473 490    
32 Yapracık Mah. 13,2 1.150 1.439 5.050    
33 Yukarıyurtçu Mah. 23,3 1.026 21.858 22.856    
  Etimesgut (merkez dışı)     28.815 33.625    
  Etimesgut (ilçe)     542.752 566.500

570.727

587.052

* Km,  kaymakamlığa olan uzaklıktır.

Yönetim

Belediye başkanları

 
Etimesgut Belediye Başkanlık binası.
YılAdParti
1990* Ramazan Tosun ANAP
1994 Yalçın Beyaz RP
1999 Enver Demirel MHP
2004 S. Kemal Yılmaz AK Parti
2009 Enver Demirel MHP
2014 Enver Demirel MHP[14]
2019 Enver Demirel MHP
  • 1990 yılında Etimesgut'un Yenimahalle'den ayrılmasıyla Ramazan Tosun ara seçimlerde belediye başkanı seçilmiştir.

İdari yapı

Etimesgut Cumhuriyetin ilanını takiben 1924-1925 yıllarında Bulgaristan’dan gelen göçmen Türkler için Atatürk’ün emri ile 50 hanelik örnek bir köy olarak tahsis ve iskan edilmiş, 1928 yılında imar edilerek nahiye statüsüne dönüştürülmüştür.

1968 yılına kadar nahiye olarak kalmış, bu tarihten sonra Yenimahalle İlçesine bağlı mahalleye dönüştürülmüş olup, nihayet 20 Mayıs 1990 gün ve 20525 sayılı Resmî Gazete'de yayınlanan 3644 Sayılı Kanunla Etimesgut İlçe yapılmış, hemen ardından 19 Ağustos 1990 tarihinde yapılan Belediye Başkanlığı seçimi ile Belediye Teşkilatı kurulmuştur. 17.07.1990 tarihinde ilk Kaymakam ataması yapılarak, İlçe Mülki İdare teşkilat ve hizmeti tesis edilmiştir.

Kültür ve turizm

Başbakanlık Eryaman Toplu Konutları, Askeri Kampüsler Alanı, Elvankent, Güzelkent, Şeker Fabrikası Kampüsü ve TRT Kampüsü bir yaşam alanı oluşturmaktadır. Bu kampüsler otelkent konumunda olup, gündüzleri büyük oranda boş, geceleri dolan yerleşim alanlarıdır.

İlçe sakinlerinin kültürel etkinliklere katılmalarına imkân sağlayacak sinema, kültür ve kongre merkezi,konser alanı olarak Türk beyleri kent meydanı vardır. Yarı olimpik yüzme havuzu ve bir stadyum ilçede yer alır.

Başlıca yer alan alışveriş merkezleri Optimum AVM, Dolphin AVM, Galaxy AVM, Göksu AVM, Ankor AVM, Evsa AVM, Metromall AVM, Gimsa Park AVM, Arasta AVM, Arte Mercado AVM'dir.

Altyapı durumu

Etimesgut tarihi İpek Yolu üzerinde kurulmuştur. Bugün de Ankara - İstanbul demiryolu, Ankara - Ayaş ve Ankara İstanbul karayolu Etimesgut’tan geçmektedir. Ayrıca Ankara - Eskişehir karayolu ilçenin güney sınırını teşkil etmektedir. Ankara otobanı çevre yolunun büyük bir bölümü Etimesgut sınırları içerisindedir. Etimesgut’a karayolu ile aşağıdaki noktalardan girilir. Eskişehir yolu Zırhlı Birlikler kavşağından, İstanbul Yolu Şaşmaz Kavşağından, Ayaş Yolu Şeker Fabrikası önü ve çevre yolu bağlantı girişinden, Sincan yönünden ise iki ilçenin ortak istasyon caddesi girişinden yapılabilir. Otobüs ve dolmuş seferler Eskişehir Yolu ve İstanbul Yolu olmak üzere iki güzergâh üzerinden yapılır. Ayrıca Etimesgut’u doğu - batı yönünde bir baştan bir başa aşıp giden banliyö trenlerinin de Etimesgut ulaşımına önemli bir katkısı vardır. Şaşmaz oto sanayi sitesi, Nakliyeciler sitesi, Yeşilçam küçük sanayi sitesi, Askeri havaalanı, Türkkuşu tesisleri ve kara havacılık tesisleri de ilçe sınırları içerisindedir. Etimesgut’ta bir PTT müdürlüğü ve buna bağlı ilçenin muhtelif mahallelerinde PTT şubeleri, Elvankent’te Telekom’a ait büyük bir telefon santrali vardır.

 

Evren, Ankara

 
 

Koordinatlar: 39°01′K 33°48′D (Harita)

Evren
İlçe

Türkiye'de bulunduğu yer
Ülke Türkiye
İl Ankara
Coğrafi bölge İç Anadolu Bölgesi
İdare
 • Kaymakam Aziz Kayabaşı 
 • Belediye başkanı Hüsamettin Ünsal (AK Parti)
Yüzölçümü
 
 • Toplam 179,74 km² (6.939 mil²)
Rakım 900 m (2.900 ft)
Nüfus
 (2018)
 • Toplam 3,606
 • Kır
 
-
 • Şehir
 
-
Zaman dilimi UTC+03.00 (TRS)
Posta kodu 06770
İl alan kodu 0312
İl plaka kodu 06
Resmî site
Belediye

Evren Ankara ilinin bir ilçesidir.

 

Tarih

Anadolu uygarlıklarının her dönemin yaşandığı Evren, Anadolu’nun en eski yerleşim merkezlerinden birisidir. Hititler, Frigler, Persler, Romalılar, Selçuklular, Karahanoğulları ve Osmanlılar bu bölgede tarih boyunca çeşitli yerleşim yerleri oluşturmuşlardır.

Kültür Bakanlığının ilçe ve çevresinde yaptırmış olduğu araştırmalar sonucu M.Ö. 2400 yıllarına kadar Tunç Çağı, Demir Çağı ve Roma dönemine ait eserlerin varlığı saptanmıştır. Ayrıca baraj sularının kıyısında yapılan kazılarda tufan dönemine ait olabileceği belirtilen 10 milyon yıllık fosil kalıntıları bulunmuş ve halen çalışmalar aralıklarla devam etmektedir.

Selçuklu ve Osmanlılar döneminde Türklerin yerleşim bölgesi olan Evren üzerinde aynı zamanda tarihi İpek Yolu geçmektedir.

Şu an ilçede yaşayan halkın genelinin Türkmen boylarından olduğu bir araştırmaya göre de "Derbent"* oldukları sanılmaktadır.

1963 yılına kadar köy statüsünde olup Çıkınağıl adı ile anılan ilçe, 1957 yılında önceki kuruluş yeri Hirfanlı Baraj Gölü suları altında kalması nedeni ile şu anki mevkisine taşınmıştır. 1963 yılında Şereflikoçhisar ilçesine bağlı olarak belde olmuş, 1982 yılında ise adı Evren olarak değiştirilmiştir. 1990 yılında çıkarılan 3644 sayılı kanun ile adı "Evren" kalmak kaydı ile ilçe statüsüne dönüştürülerek 02.08.1991 tarihinde de ilk kaymakamı atanmıştır.

İlçe bağlısı olarak merkez hariç olmak üzere ilçe merkezine bağlı; 9 köy ve 5 mahalleden oluşmaktadır. İlçe Belediye Başkanı 2009 mahallî idareler seçimlerinde ülke genelinde partisinin oy oranını rekor oranda artıran ve en yüksek artış oranını yakalayarak seçilen Belediye Başkanı Nedim Keskin'dir. Her dönem tartışılan ve Askeri darbe sonrası Çıkınağıl adı Evren olarak değiştirilen ilçede Çıkınağıl ismine olan istek her zaman dile getirilmektedir.

  • Derbent: Sınır üzerinde bulunan küçük kale, dağ üzerindeki geçitlerde ve boğazlarda bulunan karakol. Ayrıca iki dağ arasındaki geçit ve boğaz anlamına da gelir.

Nüfus

YılToplamŞehirKır
1990 6.928 3.810 3.118
2000 6.167 4.363 1.804
2007 4.027 2.844 1.183
2008 4.513 2.980 1.533
2009 3.822 2.494 1.328
2010 3.343 2.175 1.168
2011 3.227 2.016 1.211
2012 3.011 1.885 1.126
2013 2.995 2.995 veri yok
2014 2.901 2.901 veri yok
201 2.847 2.847 veri yok
2016 2.784 2.784 veri yok
2017 2.753 2.753 veri yok
2018 3.606 3.606 veri yok
2019 3.097 3.097 veri yok
2020 3.045 3.045 veri yok

Mahalleler

Evren'in 13 mahallesinin 4'ü merkezde bulunmaktadır. Merkez mahallelerinde 1.721 kişi   (% 62,5) yaşamaktadır. En uzak mahallesi ise 23,5 km uzaklıktaki İnebeyli'dir. İlçede nüfusu en fazla olan, 496 kişi ile Yeni mahallesidir.  Evren'in nüfusu 2017 yılında 31 kişi azalmıştır.

Evren ilçesinin mahallelerinin ilçeye uzaklığı, rakımı ve nüfusu

Sıra Mahalle Km* Rakım Nüfus
2016 2017 2018 2019
1 Esentepe Mah. 0,6   437 445    
2 Modern Mah. 2,4   486 484    
3 Şerafettin Yılmaz Mah. 2,6   301 296    
4 Yeni Mah. 0,5   499 496    
  Evren (merkez)   911 1.723 1.721    
5 Altınbaşak Mah. 16,2 1.012 182 184    
6 Cebirli Mah. 22,8 972 167 173    
7 Çatalpınar Mah. 4,2 1.010 194 185    
8 Demirayak Mah. 14,4 1.051 51 47    
9 Eskitorunobası Mah. 14,4 1.298 28 25    
10 İbrahimbeyli Mah. 11,4 1.224 116 119    
11 İnebeyli Mah. 23,5 945 81 74    
12 Solakuşağı Mah. 12,5 990 108 103    
13 Yusufuşağı Mah. 20,3 981 134 122    
  Evren (kırsal)     1.061 1.032    
  Evren (ilçe)     2.784 2.753    

* Km,  kaymakamlığa olan uzaklıktır.

Yönetim

Belediye başkanları

YılAdParti
1994 İbrahim Eren DYP
1999 Mithat Keskin MHP
2004 Dursun Çekim AK Parti
2009 Nedim Keskin MHP
2014 Abdülkadir Demirci AK Parti[15]
2019 Hüsamettin Ünsal AK Parti

 

Gölbaşı, Ankara

 
 
Gölbaşı
İlçe

Türkiye'de bulunduğu yer
Ülke Türkiye
İl Ankara
Coğrafi bölge İç Anadolu Bölgesi
İdare
 • Kaymakam Tülay Baydar Bilgihan
 • Belediye başkanı Ramazan Şimşek (MHP)
Yüzölçümü
 
 • Toplam 740 km² (280 mil²)
Rakım 974 m (3.195 ft)
Nüfus
 (2018)
 • Toplam 134,378
 • Kır
 
-
 • Şehir
 
140,649
Zaman dilimi UTC+03.00 (TRS)
Posta kodu 06830
İl alan kodu 0312
İl plaka kodu 06
Resmî site
Belediye
YerelNET

Gölbaşı, Ankara'nın metropol ilçelerinden biridir.

 

Tarihçe

Gölbaşı ve çevresinin özellikle Tunç Devrinde yerleşim alanı olmaya başladığı, Hititler, Frigler, Persler, Romalılar, Bizanslılar, Anadolu Selçuklu ve Osmanlılar döneminde de bu özelliğini devam ettirdiği Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğünce Gölbaşı çevresinin çeşitli bölgelerinde yapılan kazı çalışmaları, inceleme ve araştırmalar sonucu ortaya çıkmıştır.

Gölbaşı’nın ilçe olması ise çok eskilere dayanmaz.Gölbaşı daha önce Örencik Köyüne bağlı Gölhanı adı ile anılan bir mahalle iken 1923 yılında, buraya Oğulbey Köyündeki Bucak Müdürlüğü ile Jandarma Karakolunun taşınması ile Gölbaşı Nahiyesi adını aldı. 1936 yılında ise ilçe olan Çankaya’ya bağlandı. 1955 yılında E-5 Devlet Karayolunun bu bölgeden geçmesi ile Gölbaşı’nın nüfus artışı ve gelişmesi hızlandı. 1965 yılında da Gölbaşı Belediye teşkilatı kuruldu. 29.11.1983 gün ve 2963 sayılı Kanun ile de Gölbaşı ilçe oldu. 22.10.1990 tarih ve 90/1117 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile 2872 sayılı Çevre Kanununun 9 uncu maddesine dayanılarak “Gölbaşı İlçesi Özel Çevre Koruma Bölgesi” olarak ilan edildi. 1991 yılında da Gölbaşı Belediyesi Büyükşehir Belediyesi sınırları içine alındı.

Bugün Gölbaşı ilçesi Ankara Büyükşehir Belediyesi sınırları içerisinde, 122.288 nüfusu ve 1300 km²'lik yüzölçümüyle devamlı gelişen ve büyüyen bir ilçe konumundadır.

 

Nüfus

YılToplamŞehirKır
1985 31.671 18.262 13.409
1990 43.522 25.123 18.399
2000 62.602 35.308 27.294
2007 73.670 63.232 10.438
2008 85.499 82.968 2.531
2009 88.480 86.749 1.731
2010 95.109 93.852 1.257
2011 105.006 103.627 1.379
2012 110.643 109.261 1.382
2013 115.924 115.924 veri yok
2014 118.346 118.346 veri yok
2015 122.288 122.288 veri yok
2016 123.681 123.681 veri yok
2017 130.363 130.363 veri yok
2018 134.378 134.378 veri yok
2019 138.944 138.944 veri yok
2020 140.649 140.649 veri yok

Mahalleler

Gölbaşı'nın 54 mahallesinin 11'i merkezde bulunmaktadır. Merkez mahallelerinde 108,600 kişi   (% 83,3) yaşamaktadır. En uzak mahallesi ise 65,4 km uzaklıktaki Çeltek'dir. İlçede nüfusu en fazla olan, 24.803 kişi ile Eymir mahallesidir.  Gölbaşı'nın'un nüfusu 2017 yılında % 5,4 artmıştır.

Gölbaşı ilçesinin mahallelerinin ilçeye uzaklığı, rakımı ve nüfusu

Sıra Mahalle Km* Rakım Nüfus
2016 2017 2018 2019
1 Bahçelievler Mah.     17.713 22.065 22.549 24.267
2 Eymir Mah.     24.368 24.803    
3 Gaziosmanpaşa Mah.     8.163 8.105    
4 Hacıhasan Mah.     490 518    
5 Hacılar Mah.     1.572 1.951    
6 İncek Mah.     4.363 4.662    
7 Karşıyaka Mah.     11.787 12.324    
8 Kızılcaşar Mah.     4.113 4.268    
9 Örencik Mah.     1.040 1.097    
10 Seğmenler Mah.     17.743 18.362    
11 Şafak Mah.     10.935 10.445    
  Gölbaşı (merkez)   1.000 102.287 108.600    
12 Ahiboz Mah. 23,4 1.111 289 253    
13 Akörençarşak Mah. 58,3 1.185 253 242    
14 Altunçanak Mah. 63,2 1.095 69 62    
15 Bağiçi Mah. 35,1 1.091 302 292    
16 Ballıkpınar Mah. 14,3 1.039 883 899    
17 Bezirhane Mah. 37,6 1.074 593 570    
18 Boyalık Mah. 44,1 1.234 338 342    
19 Çayırlı Mah. 34,9 1.201 199 190    
20 Çeltek Mah. 65,4 1.071 59 61    
21 Çimşit Mah. 44,4 1.169 245 271    
22 Dikilitaş Mah. 38,9 1.059 436 411    
23 Emirler Mah. 38,4 1.200 477 559    
24 Gökçehüyük Mah. 18,1 1.081 988 986    
25 Gölbek Mah. 60,2 1.074 206 231    
26 Günalan Mah. 27,5 1.208 178 159    
27 Hacımuratlı Mah. 19,5 1.069 217 212    
28 Halaçlı Mah. 25,1 1.215 274 290    
29 İkizce Mah. 29,3 1.120 298 302    
30 Karaali Merkez Mah. 34,9 1.188 286 273    
31 Karaali Yazlık Mah. 34,4 1.186 271 298    
32 Karacaören Mah. 54,3 1.086 204 235    
33 Karagedik Aydın Mah. 25,8 1.025 1.361 1.311    
34 Karagedik Ercan Mah. 25,6 1.025 1.167 1.149    
35 Karaoğlan Mah. 6,7 1.075 746 695    
36 Kırıklı Mah. 33,5 1.128 104 97    
37 Koparan Mah. 18,2 1.136 322 331    
38 Mahmatlı Mah. 30,8 1.082 268 271    
39 Mahmatlıbahçe Mah. 32,6 1.099 98 97    
40 Oğulbey Mah. 12,4 1.102 1.388 1.463    
41 Oyaca Akarsu Mah. 40,6 1.230 935 955    
42 Oyaca Yeşilçam Mah. 39,0 1.228 778 759    
43 Selametli Şehit Emrah Mah. 38,3 1.223 870 844    
44 Soğulcak Mah. 32,3 1.140 163 153    
45 Subaşı Mah. 36,2 1.117 258 248    
46 Taşpınar Mah. 11,5 1.160 1.257 1.510    
47 Tepeyurt Mah. 31,0 1.088 199 187    
48 Topaklı Mah. 28,1 1.093 501 488    
49 Tulumtaş Mah. 19,6 1.240 1.582 1.690    
50 Velihimmetli Mah. 22,8 1.136 482 521    
51 Yağlıpınar Mah. 17,1 1.054 312 318    
52 Yavrucuk Mah. 14,6 1.011 361 338    
53 Yaylabağ Mah. 9,6 1.153 437 444    
54 Yurtbeyi Mah. 8,0 1.148 740 756    
  Gölbaşı (kırsal)     21.394 21.763    
  Gölbaşı (ilçe)     123.681 130.363    

* Km,  kaymakamlığa olan uzaklıktır.

Yönetim

Belediye başkanları

YılAdParti
1984 Mümtaz Sarıtaş ANAP
1989 Erdal Eren SHP
1994 Erdal Eren SHP
1999 Cevdet Kara MHP
2004 A. Nasır Haşlak AK Parti
2009 Yakup Odabaşı MHP
2014 Fatih Duruay AK Parti[17]
2019 Ramazan Şimşek MHP

 

 

Güdül

 
Güdül
İlçe
 

Türkiye'de bulunduğu yer
Ülke Türkiye
İl Ankara
Coğrafi bölge İç Anadolu Bölgesi
İdare
 • Kaymakam İsmail Özkan[1]
 • Belediye başkanı Muzaffer Yalçın (AK Parti)
Yüzölçümü
 
 • Toplam 383 km² (147 mil²)
Rakım 1.100 m (3.600 ft)
Nüfus
 (2018)
 • Toplam 10,074
 • Kır
 
-
 • Şehir
 
8,438
Zaman dilimi UTC+03.00 (TRS)
Posta kodu 06840
İl alan kodu 0312
İl plaka kodu 06
Resmî site
Belediye

Güdül, Ankara ilinin kuzey batısında yer alan bir ilçesidir. Güdül ilçesi, 31 mahalleden oluşmuştur.

 

Tarihçe

Yapılan araştırma ve incelemelerde Güdül çevresinde tarih öncesi çağlardan beri yerleşildiği anlaşılmıştır.İlçe yakınından geçen Kirmir Çayı boyunca kayalara oyulmuş mağaraların Etiler'e (M.Ö. 2000) ait olduğu sanılmaktadır. Daha sonra Frigler (M.Ö. 8. yy) bu yörede hakimiyet sürmüşlerdir.

İn-Önü denilen bu mevkideki mağaralarda haç işaretlerine rastlanmış, Romalılarca Hıristiyanlığın yayılması sırasında buraların mesken edildiği anlaşılmıştır. Daha sonra Bizanslıların yaşadıkları sanılmaktadır.

1071 tarihli Malazgirt Zaferi ile Anadolu'nun kapıları Türklere açılmış, Güdül ve çevresi Anadolu Selçukluları'nın idaresine geçmiştir. İlçe, Anadolu Selçuklu hükümdarlarından I. Mesut'un eniştesi ve Ankara Emiri olan Şehabüldevle Güdül Bey tarafından şimdiki yerinde, tahminen 850 yıl evvel kurulmuş olup, Orta Asya'dan Anadolu'ya ilerleyen 24 Oğuz boylarından birçoğu, bölgeye hakim olmuşlardır. Bu boylardan en önemlisi Kınık,Kayı ve Afşar boylarıdır. Güdül'ün Afşar ve Kayı adlarında iki mahallesi vardır. 1 Eylül 1957 yılına kadar Ayaş ilçesine bağlı bir nahiye iken aynı yıl 7030 sayılı Kanun ile ilçe olmuştur.

 

Nüfus

YılToplamŞehirKır
1965 18.314 4.385 13.929
1970 18.153 4.459 13.694
1975 18.919 4.746 14.173
1980 15.688 3.353 12.335
1985 19.460 6.008 13.452
1990 18.698 5.504 13.194
2000 20.938 5.806 15.132
2007 10.676 3.155 7.521
2008 10.075 3.116 6.959
2009 9.393 2.792 6.601
2010 8.971 2.623 6.348
2011 8.891 2.623 6.268
2012 8.656 2.591 6.065
2013 8.921 8.921 veri yok
2014 8.626 8.626 veri yok
2015 8.392 8.392 veri yok
2016 8.282 8.282 veri yok
2017 8.050 8.050 veri yok
2018 10.074 10.074 veri yok
2019 8.892 8.892 veri yok
2020 8.438 8.438 veri yok

Mahalleler

Güdül'ün 31 mahallesinin 5'i merkezde bulunmaktadır. Merkez mahallelerinde 2.588 kişi   (% 32,15) yaşamaktadır. En uzak mahallesi ise 22 km uzaklıktaki Güneyce'dir. İlçede nüfusu en fazla olan, 955 kişi ile yine Güneyce mahallesidir.  Güdül'ün'un nüfusu 2017 yılında % 2,8 azalmıştır.**

Güdül ilçesinin mahallelerinin ilçeye uzaklığı, rakımı ve nüfusu
Sıra Mahalle Km* Rakım Nüfus
2016 2017 2018 2019
1 Aşağı Mah.     282 288    
2 Emirler Mah.     400 354    
3 Kamanlar Mah.     104 136    
4 Yeni Mah.     826 818    
5 Yukarı Mah.     1.071 992    
  Güdül (merkez)   735 2.683 2.588    
6 Adalıkuzu Mah. 6,8 833 114 118    
7 Afşar Mah. 9,5 1.047 50 47    
8 Akbaş Mah. 7,6 925 102 98    
9 Akçakese Mah. 18,5 1.111 225 211    
10 Boyalı Mah. 10,4 1.075 223 220    
11 Çağa Mah. 18,0 836 568 540    
12 Çukurören Mah. 15,1 1.023 164 165    
13 Garipçe Mah. 4,4 864 294 325    
14 Güneyce Mah. 22,0 636 988 955    
15 Güzel Mah. 14,1 907 104 96    
16 Hacılar Mah. 3,4 921 73 70    
17 Kadıobası Mah. 14,4 867 76 75    
18 Karacaören Mah. 9,6 885 475 458    
19 Kavaközü Mah. 9,2 740 183 178    
20 Kayı Mah. 10,8 921 91 91    
21 Kırkkavak Mah. 18,1 1.085 122 116    
22 Meyvabükü Mah. 16,1 835 38 46    
23 Özçaltı Mah. 18,5 781 33 29    
24 Özköy Mah. 13,1 787 72 70    
25 Salihler Mah. 13,5 942 298 282    
26 Sapanlı Mah. 3,9 913 54 68    
27 Sorgun Mah. 19,9 1.250 399 382    
28 Tahtacıörencik Mah. 14,4 928 214 207    
29 Taşören Mah. 11,0 802 72 67    
30 Yelli Mah. 10,3 996 153 146    
31 Yeşilöz Mah. 7,4 712 414 402    
  Güdül (kırsal)     5.599 5.462    
  Güdül (ilçe)     8.282 8.050    

* Km,  kaymakamlığa olan uzaklıktır.

** TUİK 01 Şubat 2018 verileri

Yönetim

Belediye başkanları

YılAdParti
1984 Şükrü Mert ANAP
1989 Hüseyin Erdoğan ANAP
1994 Hüseyin Erdoğan ANAP
1999 Cemil Sezer MHP
2004 Hüseyin Erdoğan AK Parti
2009 Hüseyin Erdoğan AK Parti
2014 Hava Yıldırım AK Parti[18]
2019 Muzaffer Yalçın AK Parti

Turizm

İlçenin kuzeyinde ve Sorgun Köyü yöresinde bulunan orman alanı ile bu alan içerisinde yer alan gölet doğal zenginliklerdendir. Kirmir Çayı Vadisi'nde kayalara oyulmuş İn-önü mağaraları, Çağa Kasabası'nda bulunan Roma Tümülüsü, Kavaközü Köyü'nde bulunan Samutbali Türbesi ve Tekke mevkisinde Kasım Baba Türbesi ilçenin kültürel zenginlikleri arasındadır. Ayrıca Kamanlar Köyü'nde Şehit Tolga Akpınar Parkı görülmeye değer yerlerindendir. Merkezdeki 20 adet leblebi imalathanesinden Türkiye’nin her yerine leblebi gönderilmektedir.

 

Haymana

 
 
Haymana
İlçe
 

Türkiye'de bulunduğu yer
Ülke Türkiye
İl Ankara
Coğrafi bölge İç Anadolu Bölgesi
İdare
 • Kaymakam

Muhammed Gürbüz

[1]
 • Belediye başkanı Özdemir Turgut (AK Parti) 
Yüzölçümü
 
 • Toplam 2.983 km² (1.151 mil²)
Rakım 1,259 m (4.130 ft)
Nüfus
 (2018)
 • Toplam 45,931
 • Kır
 
-
 • Şehir
 
-
Zaman dilimi UTC+03.00 (TRS)
Posta kodu 06860
İl alan kodu 0312
İl plaka kodu 06
Resmî site
Belediye

Haymana, Ankara'da bir ilçedir. Geçmişte Hitit, Frigya, Pers, Galat, Roma-Bizans hâkimiyeti altına girmiş bir yerleşim yeridir. İlçe nüfusunu Türkler ve 17. ila 19. yüzyıllarda buraya iskân edilen Türkmenler ve Kürt aşiretleri oluşturmaktadır.

 

Etimoloji

Hayme Hatun (Hayme Ana), Süleyman Şah'ın vefatının ardından aşiretin başına geçerek Anadolu topraklarını yurt edinmiştir. Zaman içinde Selçuklu Sultanı Alaaddin Keykubat aşireti Ankara civarında Karacadağ eteklerine yerleştirir. Bu Karacadağ eteklerine daha sonra kendisinin adı verilir ve bu ad zaman içerisinde, 'e' harfinin düşmesiyle "Haymana" olur.

Başka bir iddiaya göre ise 'Haymana' isminin Farsçada "çadır" anlamına gelen "hayme" adından geldiği ve Haymane bölgedeki bütün konar-göçerleri belirtmek amacıyla verilmiş isim olduğu, Osmanlı döneminde ilçenin bugün bulunduğu yerde “Ulu” (büyük) ve “Kiçi” (küçük) adlarıyla iki ayrı Haymane bulunduğu, bu kazaların birleşmesiyle yerleşim “iki Haymane” anlamına gelen “Haymaneteyn” olarak anılmaya başlandığıdır."

Tarihçe

Haymana ve yöresi paleolitik çağlara uzanan bir geçmişe sahiptir. İlçenin değişik yörelerinde, özellikle Gavurkale Harabeleri’nde bulunan tarihî kalıntılar ve yapılan kazılarda çıkartılan eserlerin incelenmesiyle ilçe topraklarının Hititler, Frigyalılar, Persler, Galatlar, Romalılar ve Bizanslıların idaresinde kaldığı görülmektedir. MÖ 2000'lerde bölgeye Hititler egemen olmuş, MÖ 1200 yılında Anadolu’ya yapılan kavimler göçüyle Hititler yıkılmış ve Haymana ve çevresi de Frigler’in egemenliğine geçmiştir. Frigler’in Kimmerler tarafından yıkılmasından sonra Pers ve Makedon Krallığı egemenliğinde kalan yerleşim MÖ 3. yüzyıl civarlarında Galatlar’ın denetimine geçti. Romalılar Galatlar’ı yenmesine rağmen yönetimi Galatlı prenslere bırakarak yöreyi denetim altında tuttular. MÖ 25’te Augustus döneminde Ankara ile birlikte Haymana’da kesin olarak Roma egemenliğine alındı. 8. yüzyılda Ankara’yla birlikte Haymana’da Arap akınlarına uğradı. Haymana ovasında yapılan savaşta Arap orduları Bizans kuvvetlerini yenilgiye uğrattı. Bizanslılar’ın Anadolu’ya yeniden hâkim olmasıyla Haymana ve çevresi 1073 yılına kadar Bizans yönetiminde kaldı. Bu tarihte Türkler’in ele geçen bölge 1101 yılında Haçlı kuvvetlerince ele geçirildi. Haçlı seferleri ve sonrasında Bizans egemenliğinde bulunan yerleşim 1127 yılında yeniden Türkler’in denetimine geçti. Danişmendliler’in yerleştiği Haymana 1143 yılında Sultan I. Mesud döneminde Selçuklu denetimine girdi. Kösedağ Savaşı sonrasında 1304 yılında Ankara ile birlikte Haymana’da bir süre İlhanlılar’ın yönetimine geçmiş, Anadolu Selçuklular’ın da zayıflamasıyla kimi beylikler bağımsız hareket etmeye başlamıştır. 1354 yılında Orhan Gazi’nin oğlu Süleyman Paşa tarafından Ankara ile birlikte Osmanlı topraklarına katılan Haymana, 1402 yılında gerçekleşen Ankara Savaşı’na kadar Osmanlı yönetiminde kalmıştır. Yavuz Sultan Selim tarafından 1521 yılında yeniden Osmanlı topraklarına katıldı. Çaldıran Muharebesi’nden sonra Şeyhbızın aşireti Haymana topraklarına yerleştirildi.

16. yüzyıl Osmanlı kaynaklarında Haymana, Ankara sancağı içerisinde yer alan konar-göçer yurdu olarak anılmaktadır. 1523 tahririnde Haymana ovasında Karaman vilayetinden, Kırşehir, Dulkadirli, Adana, Bayburt, Germiyan, Bağdat ve şark vilayetlerinden gelen cemaatler görülmektedir. Celali isyanları devrinde Ankara’da olduğu gibi Haymana’da da nüfusta azalmalar meydana gelmiştir. 1859’da Ankara’yı ziyaret eden A.D. Mordtmann, bu tarihte Haymana’ya Kırım’dan gelen Tatar, Çerkes ve Kazakların yerleştirildiği belirtilmiştir. 18. ve 19. yüzyıllarda Haymana, Ankara sancağının onüç kazasından biri olarak kayıtlara geçmiştir.

1880’lerde Haymana kazasının merkezi günümüz Polatlı ilçesine bağlı Sivri köyüdü. Rivayetlere göre Sivri köyündeki Hükûmet Konağı’nın yanmasından sonra ilçe merkezi günümüzdeki yerine taşındı. Başka ve yaygın olan rivayete göre 1862 yılında Sivri köyündeki yangından sonra çeşitli köylere taşınan ilçe merkezi son olarak 1880 ya da 1888 yılında Hacı Göken Ağa’nın çiftliğinde bulunan, civar köy ve kasabaların kaplıcası olarak kullanılan ve “Yaban Hamam” olarak bilinen yerde kuruldu. Hükûmet Konağı’nın 1882 yılında tamamlanması nedeniyle yerleşimin kuruluş tarihi 1880 olarak kabul edilmektedir. O dönemde az sayıda Rum ve Ermeni’nin de yaşadığı Haymana’nın ilk belediye başkanı Rum kökenli Topal Petro’dur.

1881 yılında yapılan ilk nüfus sayımına göre Haymana kazasının nüfusu 23.328 Müslüman, 23 Rum ve 5 Ermeni olmak üzere 23.356 kişi olup, 1907 tarihli Ankara Vilayet Salnamesinde ilçe nüfusu 33.725 Müslüman, 153 Gayrimüslim olmak üzere 33.878 kişi olarak belirtilmiştir.

 

Nüfus

Haymana, 78 mahalleden oluşmaktadır. Haymana dışa göç veren bir ilçemizdir. Bunun sebebi geçim şartlarının zorlaşması ve insanların cazibe merkezi hâline gelen Ankara'da yaşamak istemesidir.

YılToplamŞehirKır
1965 48.908 5.396 43.512
1970 51.256 5.739 45.517
1975 53.275 6.123 47.152
1980 56.171 6.945 49.226
1985 60.823 8.339 52.484
1990 55.527 9.144 46.383
2000 54.087 11.313 42.774
2007 39.310 9.464 29.846
2008 40.537 9.922 30.615
2009 34.912 9.368 25.544
2010 33.886 9.091 24.795
2011 32.705 8.782 23.923
2012 31.058 8.970 22.088
2013 42.566 42.566 veri yok
2014 31.176 31.176 veri yok
2015 28.355 28.355 veri yok
2016 28.127 28.127 veri yok
2017 27.277 27.277 veri yok
2018 45.931 45.931 veri yok
2019 30.930 30.930 veri yok
2020 28.922 28.922 veri yok

Mahalleler

Haymana'nın 78 mahallesinin 6'sı merkezde bulunmaktadır. Merkez mahallelerinde 9.912 kişi   (% 36,34) yaşamaktadır. En uzak mahallesi ise 66 km uzaklıktaki Alahacılı'dır. İlçede nüfusu en fazla olan, 842 kişi ile yine Kerpiç mahallesidir.  Haymana'nın nüfusu 2017 yılında % 3,2 azalmıştır.**

Haymana ilçesinin mahallelerinin ilçeye uzaklığı, rakımı ve nüfusu
Sıra Mahalle Km* Rakım Nüfus
2016 2017 2018 2019
1 Çaldağ Mah.     947 905   808
2 Kayabaşı Mah.     900 868   807
3 Medrese Mah.     1.052 996   911
4 Seyran Mah.     2.249 2.320   2.395
5 Sindiren Mah.     2.038 1.964   2.463
6 Yeni Mah.     2.860 2.859   2.870
  Haymana (merkez)   1.250 10.046 9.912   10.254
7 Ahırlıkuyu Mah. 17,3 1.130 59 65   78
8 Alaçık Mah. (Aktepe) 24,7 1.166 111 103   126
9 Alahacılı Mah. 65,9 1.034 387 359   369
10 Altıpınar Mah. 43,7 1.067 581 629   661
11 Ataköy Mah. 32,1 1.071 664 602   734
12 Bahçecik Mah. 29,0 1.046 252 249   348
13 Balçıkhisar Mah. 39,7 1.088 675 550   931
14 Baltalıin Mah. (Pınarbaşı) 39,8 1.082 150 122   201
15 Boğazkaya Mah. 59,0 925 73 73   81
16 Bostanhüyük Mah. 40,7 1.075 177 188   232
17 Bumsuz Mah. 46,1 1.152 619 597   684
18 Büyükkonak Mah. 40,7 966 124 116   105
19 Büyükyağcı Mah. 48,0 1.029 184 186   223
20 Cihanşah Mah. 48,5 1.034 260 247   283
21 Cingirli Mah. 17,2 1.290 24 22   20
22 Culuk Mah. 24,5 1.163 398 399    
23 Çalış Mah. 26,9 1.158 432 412    
24 Çatak Mah. 64,2 1.062 338 332    
25 Çayraz Mah. 9,8 1.127 156 156    
26 Çeltikli Mah. 39,5 1.145 260 238    
27 Demirözü Mah. 30,7 963 387 369    
28 Dereköy Mah. 25,1 1.130 168 161    
29 Deveci Mah. 35,5 1.097 212 222    
30 Devecipınarı Mah. 44,9 1.150 28 27    
31 Durupınar Mah. 28,0 1.066 228 185    
32 Durutlar Mah. 17,0 937 117 108    
33 Emirler Mah. 56,8 983 689 651    
34 Esen Mah. 14,3 1.055 127 116    
35 Eskikışla Mah. 21,7 1.093 119 130    
36 Evci Mah. 10,6 1.168 116 116   110
37 Evliyafakı Mah. 26,9 1.023 249 236    
38 Gedik Mah. 7,0 1.152 110 116    
39 Gültepe Mah. (Gedikli) 24,4 1.106 423 408    
40 Güzelcekale Mah. 33,6 1.171 146 130    
41 İncirli Mah. 26,1 1.173 94 81    
42 Kadıköy Mah. (Yeşilyurt) 6,0 1.030 324 414   346
43 Karahoca Mah. 8,7 1.245 256 234   240
44 Karaömerli Mah. 19,8 1.043 157 147   197
45 Karapınar Mah. 22,9 1.199 214 218   269
46 Karasüleymanlı Mah. 20,3 1.158 238 211   285
47 Katrancı Mah. 29,2 1.078 338 317   349
48 Kavak Mah. 29,2 1.010 288 268   342
49 Kerpiç Mah. 60,0 1.017 875 842   797
50 Kesikkavak Mah. 5,0 1.142 40 37   59
51 Kızılkoyunlu Mah. 17,0 1.133 233 233   282
52 Kirazoğlu Mah. 33,3 961 176 172   239
53 Kutluhan Mah. 49,3 1.146 236 267   264
54 Küçükkonak Mah. 46,4 1.026 47 36   44
55 Küçükyağcı Mah. 49,2 986 74 58   59
56 Saatli Mah. 62,2 1.008 131 121   164
57 Sarıdeğirmen Mah. 11,4 946 207 194   247
58 Sarıgöl Mah. 16,0 988 268 262   328
59 Sazağası Mah. 46,5 1.055 96 103   171
60 Serinyayla Mah. 45,6 1.126 187 170   201
61 Sırçasaray Mah. 46,0 907 195 198   201
62 Sinanlı Mah. 46,6 1.094 761 726   759
63 Soğulca Mah. 19,1 930 141 129   163
64 Söğüttepe Mah. 11,6 1.093 57 57   94
65 Şerefligökgöz Mah. 25,2 1.141 269 260   279
66 Tabaklı Mah. 15,2 1.106 62 74   163
67 Tepeköy Mah. 58,0 998 333 333   309
68 Toyçayırı Mah. 60,4 950 228 212   221
69 Türkhüyük Mah. 16,3 906 50 51   50
70 Türkşerefli Mah. 25,4 925 206 196   228
71 Yamak Mah. 17,0 1.119 174 151   216
72 Yaprakbayırı Mah. 44,7 1.090 342 308   312
73 Yaylabeyi Mah. 17,9 909 87 90   98
74 Yeniköy Mah. 10,5 1.235 220 217   269
75 Yergömü Mah. 50,6 1.057 127 133   241
76 Yeşilköy Mah. 51,9 1.049 330 294   404
77 Yukarısebil Mah. 48,9 1.060 353 337   370
78 Yurtbeyli Mah. 40,4 1.143 624 594   762
  Haymana (kırsal)     18.081 17.365   20.676
  Haymana (ilçe)     28.127 27.277   30.930

* Km,  kaymakamlığa olan uzaklıktır.

** TUİK 01 Şubat 2018 verileri

Yönetim

Belediye başkanları

YılAdParti
1984 Mustafa Namal ANAP
1989 Mustafa Namal DYP
1994 Bünyamin Adacı ANAP
1999 Mustafa Namal FP
2004 Bünyamin Adacı DYP
2009 Hacı Aysu AK Parti
2014 Özdemir Turgut DP[24]
2019 Özdemir Turgut AK Parti
  • Özdemir Turgut, 2014 Türkiye yerel seçimleri'nde DP'den seçildi sonra istifa ederek bağımsız oldu daha sonra AK Parti'ye katıldı.  

 

Kahramankazan

 
 
Kahramankazan
İlçe
 

Türkiye'de bulunduğu yer
Ülke Türkiye
İl Ankara
Coğrafi bölge İç Anadolu Bölgesi
İdare
 • Kaymakam Engin Aksakal [1]
 • Belediye başkanı Serhat Oğuz (AK Parti)[2]
Yüzölçümü
 
 • Toplam 560 km² (210 mil²)
Rakım 780 m (2.550 ft)
Nüfus
 (2018)
 • Toplam 53,522
 • Kır
 
-
 • Şehir
 
-
Zaman dilimi UTC+03.00 (TRS)
Posta kodu 06980
İl alan kodu 0312
İl plaka kodu 06
Resmî site
Kahramankazan Belediyesi

Kahramankazan, eski adıyla Kazan, Ankara'nın bir ilçesidir.

 

Adının kaynağı

Osmanlı ordularının 1402 yılında meydana gelen Ankara Savaşı sırasında ağırlıklarını burada bırakması sonucunda geride kalan kazanlar nedeniyle Kazan ismini almıştır. Osmanlı Devleti savaş boyunca Kazan'ı aşevi olarak kullanmıştır. 15 Temmuz askerî darbe girişiminde ilçe olarak gösterdiği kahramanlıklar, ilçede o gecede 9 kişinin hayatını kaybetmesi ve darbecilere karşı Kazan halkının direnmesi dolayısıyla ilçenin ismi 25 Ekim 2016 tarihinde kabul edilen kanunla "Kahramankazan" olarak değiştirildi.

Tarihçe

Bölgede yapılan kazılarda ortaya çıkan eserlere bakıldığında Kahramankazan'ın tarihi oldukça eskiye dayanmaktadır. Mürted (Akıncı) Ovası tarih öncesi devirlerden beri yerleşmelere sahne olmuştur. Ovada yer alan Bitik Köyü'nde yapılmış olan kazılarda Bakır Çağı'na kadar inen yerleşme katlarına rastlanmıştır. 1942 yılında yapılan Bitik Köyü kazısında 9 tane yerleşim katı ortaya çıkartılmıştır. Bunlardan en alttaki Bakır Çağı'na aittir. Bunun üzerinde Hitit, Frig ve Klasik Döneme ait yerleşim katları tespit edilmiştir. Yine yörede bulunan Sancar Köyü'nde Bakır Çağı'ndan Klasik Döneme kadar yerleşmeler olduğuna dair ipuçları veren çanak çömlekler toplanmıştır. 1933 yılında yapılan Karalar kazısında bir Klasik Dönem (Manegerdos) yerleşmesi ortaya çıkartılmıştır. Bitik Köyü ve Karalar dışında, araştırma alanında birçok höyüğün bulunması, yörenin çok eski dönemlerden günümüze yoğun bir yerleşmeye sahne olduğunu kanıtlamaktadır.

İdari yapı

Kahramankazan'da Jandarma Komutanlığı 1928 yılında Karalar,1930 yılında Bitik,1934 yılında Yazıbeyli köyünde iken 1961 yılında Kahramankazan'da görev yapmaya başlamıştır.

Kahramankazan ilçesinin kurulduğu bölge, bir yerleşim yeri olarak eski çağlardan günümüze kadar varlığını sürdürmüştür. Şu anda Kahramankazan, Ankara'nın 24 ilçesinden biri olarak idari yapı içerisinde yer almaktadır. Kahramankazan'ın 1987 yılında ilçe statüsüne kavuşması ciddi bir değişim ve gelişimi de beraberinde getirmiştir. Öyle ki, Kahramankazan'da yaşanan bu hızlı değişim, ilçenin tarihi, ekonomik ve coğrafi bakımdan birçok üniversite öğrencisi tarafından tez konusu olarak seçilmesine neden olmuştur.

Kahramankazan 23 Temmuz 2004 tarih ve 25531 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren 5216 sayılı yasa ile Kahramankazan ilçe sınırları Büyükşehir belediye sınırları olarak ilan edilmiştir. Büyükşehir Belediye Meclisinin 13 Ağustos 2004 gün ve 531 sayılı kararı ile toplam 23 köy mahalleye dönüştürülerek Kahramankazan Belediyesine bağlanmıştır. 13 köy ise orman köyü statüsünde Büyükşehir Belediye sınırlarına dahil edilmiştir.

Böylelikle Kahramankazan, 1961 Yılında Bucak Merkezi, 6 Haziran 1971 de Belediye, 4 Temmuz 1987 İlçe, 23 Temmuz 2004 tarihinde Kahramankazan İlçesi Metropol İlçe olmuştur.

Mahalleler

Kahramankazan'ın 48 mahallesinin 11'i merkezde bulunmaktadır. Merkez mahallelerinde 45.435 kişi   (% 87,24) yaşamaktadır. En uzak mahallesi ise 25 km uzaklıktaki Dağyaka'dır. İlçede nüfusu en fazla olan, 27.603 kişi ile  Atatürk Mahallesi'dir.  Kahramankazan'ın nüfusu 2017 yılında % 2,6 artmıştır.**

Kahramankazan ilçesinin mahallelerinin ilçeye uzaklığı, rakımı ve nüfusu
Sıra Mahalle Km* Rakım Nüfus
2016 2017 2018 2019
1 Akıncı Mah. 5,7 950 3.795 3.386   3.633
2 Atatürk Mah. 1,0 887 25.977 27.603   28.897
3 Fatih Mah. 2,0 931 3.508 3.511   3.515
4 Günbaşı Mah. 3,0 890 94 78   74
5 Kanuni S.Süleyman Mah. 2,5 928 587 465   511
6 Kayı Mah. 5,0 885 2.902 2.842   3.073
7 Kumpınar Mah. 5,5 893 98 98   110
8 Satıkadın Mah. 2,5 887 5.474 5.747   5.685
9 Yavuz Sultan Selim Mah. 3,6 907 627 605   595
10 Yazıbeyli Mah. 5,0 877 253 242   219
11 Yıldırımbeyazıt Mah. 4,6 880 762 858   931
  Kahramankazan (merkez)   890 44.077 45.435    
12 Ahi Mah. 11,9 956 172 200    
13 Akçaören Mah. 9,8 1.022 46 53    
14 Alpagut Mah. 5,8 900 96 107    
15 Aşağıkaraören Mah. 12,6 1.100 116 124    
16 Aydın Mah. 21,3 872 232 240    
17 Bitik Mah. 14,7 852 299 289    
18 Ciğir Mah. 7,1 920 135 137    
19 Çalta Mah. 18,7 1.155 89 88    
20 Çimşit Mah. 10,2 879 136 122    
21 Dağyaka Mah. 24,6 947 55 56    
22 Dutözü Mah. 10,2 1.040 48 46    
23 Emirgazi Mah. 8,5 868 228 200    
24 Fethiye Mah. 18,0 894 382 339    
25 Güvenç Mah. 12,0 990 205 208    
26 İçören Mah. 5,5 917 259 251    
27 İmrendi Mah. 13,7 941 912 892    
28 İnceğiz Mah. 12,1 1.092 40 38    
29 İne Mah. 14,4 1.150 67 57    
30 İymir Mah. 17,6 921 99 89    
31 Karalar Mah. 10,9 983 158 154    
32 Kılıçlar Mah. 17,9 1.200 193 181    
33 Kınık Mah. 19,8 1.020 89 82    
34 Kışla Mah. 19,2 837 147 132    
35 Orhaniye Mah. 21,0 991 463 431    
36 Örencik Mah. 6,4 1.070 184 265    
37 Peçenek Mah. 13,5 961 73 71    
38 Sancar Mah. 13,2 962 101 142    
39 Saraç Mah. 22,4 1.135 103 102    
40 Saray Mah. 20,4 867 715 709    
41 Sarıayak Mah. 9,7 1.251 30 26    
42 Sarılar Mah. 14,1 1.155 74 92    
43 Soğucak Mah. 7,1 1.050 216 228    
44 Tekke Mah. 16,4 1.287 100 112    
45 Uçarı Mah. 8,6 932 136 113    
46 Yakupderviş Mah. 15,4 1.055 109 108    
47 Yassıören Mah. 6,0 970 133 129    
48 Yayalar Mah. 14,0 1.067 29 31    
  Kahramankazan (kırsal)     6.669 6.644    
  Kahramankazan (ilçe)     50.746 52.079    
  • Km, kaymakamlığa olan uzaklıktır.
    • TUİK 01 Şubat 2018 verileri

Yönetim

Belediye başkanları

YılAdParti
1989 Remzi Çırpan SHP
1994 Seyfettin Aslan ANAP
1999 Yusuf Fidantek MHP
2004 Lokman Ertürk AK Parti
2009 Lokman Ertürk AK Parti
2014 Lokman Ertürk AK Parti
2019 Serhat Oğuz AK Parti

 

Ekonomi ve ticaret

Kahramankazan Ankara'ya yakınlığı ve planlı gelişimi ile Ankara'nın mesire kenti olma yolundadır. Bunun yanında sanayi kuruluşları ile ülke ekonomisinin gelişmesinde önemli katkılar sağlamaktadır. Ankara'nın en düzenli ve gelişen yapısıyla metropol ilçe olmaya adaydır. Ankara İstanbul arasındaki bağlantıyı sağlayan ve ilçenin sınırlarından geçen E-89 devlet karayolu ve TEM Otoyolu Kahramankazan'ın gelişimine etki eden faktörlerin başında gelmektedir Kahramankazan tarih ve turizm potansiyeli bakımından da oldukça zengindir. Köylerde bulunan tarihi eserleri, hafta sonu turizminde elverişli göletleri ve mesire alanından, şehrin gürültüsünden uzaklaştırmak isteyen Ankara halkına alternatif mekanlar sunmaktadır. Halkımızın geçim kaynağını ağırlıklı olarak tarım, hayvancılık ve sanayi oluşturmaktadır. Şekerpancarı, kum, fasulye, kavun, buğday ve henüz yeni, yeni gelişmekte olan seracılık ilçe çiftçilerinin gelir kaynaklarının başlıcalarındandır. Yetiştirilen bu tarım ününlerinin yanı sıra büyükbaş ve kümes hayvancılığı, arıcılık ve yumurta tavukçuluğu da yapılmaktadır. Modern, hijyenik şartlarda ve veteriner hekim kontrolünde kesim yapılmakta olan belediye et kombinası yalnızca Kahramankazan'ın değil civar ilçelerin de et ihtiyacını karşılayabilmektedir. İki önemli ulaşım yolu üzerinde bulunan Kahramankazan'da sanayileşmenin özellikle son yıllarda ciddi bir ivme kazandığı görülmektedir. Bugün ilçede küçük, orta ve büyük ölçekte 150'ye yakın sanayi kuruluşu bulunmaktadır. F-16 savaş uçakları ile saldırı helikopterlerinin üretildiği TAI - TUSAŞ, Kahramankazan'da bulunmaktadır.

Sanayi

Yerel ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayanan yöremizde son yıllarda yoğun bir şekilde sanayileşme görülmektedir.İlçe merkezinin içinden geçen Ankara-İstanbul karayolu üzerinde 1970 li yıllardan başlayarak çok sayıda sanayi tesisi kurulmuştur. Özellikle ilçemize bağlı Saray mahallesi bir organize sanayi bölgesi olmamasına rağmen, iş hacmi ve çalışanların sayısı dikkate alındığında Türkiye’de pek çok organize sanayi bölgesinden daha büyük bir potansiyele sahiptir. Bugün ilçede çelik konstrüksiyon, makine montaj ve imalatı, petrol ürünleri, zirai ilaç, gıda, inşaat, yem, kimya ve nakliyat dalları başta olmak üzere iç ve dış piyasaya üretim yapan 250 fabrika bulunmaktadır. Ayrıca Türkiye’de hava platformlarının tasarımı, geliştirilmesi, imalatı, entegrasyonu ve satış sonrası hizmetleri alanında teknoloji merkezi konumunda olan TAİ, ilçede bulunan Avrupa çapında bir başka sanayi kuruluşudur. Genel itibarıyla Kahramankazan'da sanayi ve ticaretle ilgili rakamsal değerlere bakıldığında ortaya çıkan tablo gerçekten bir sürü ilimizi kıskandıracak niteliktedir. Mevcut şartlar içinde 30 tane büyük çaplı sanayi kuruluşumuz ihracat yapmaktadır. İlçemizde 260 kurumlar vergisi mükellefi olmak üzere toplam 1300 adet de vergi mükellefi vardır. 2003 yılında tahakkuk eden vergi miktarı 50 trilyondur.

Tarım ve hayvancılık

Yakın tarih incelendiğinde Kahramankazan'da halkın geçim kaynağının sanayi ve ticaretten ziyade daha çok tarım ve hayvancılığa dayalı olduğu görülür. Özellikle köylerde oturan halk çiftçilikle uğraşır. İlçe topraklarının tarıma elverişli olması nedeniyle, şeker pancarı, kuru fasulye, kavun, karpuz, buğday, arpa, nohut gibi ürünler üretilir. Ayrıca son zamanlarda seracılık da çiftçilerimizin önemli geçim kaynağı olmakta mesafe kaydetmiştir. Yetiştirilen bu tarım ürünlerinin yanı sıra büyükbaş ve kümes hayvancılığı, arıcılık ve yumurta tavukçuluğu da yapılmaktadır. Bu çerçevede Kahramankazan Belediyesince yapılmış bulunan Mezbahada son derece modern, hijyenik şartlarda ve veteriner kontrolünde kesim yapılarak tüketiciye sunulmaktadır. Kahramankazan, ülke çapında ünlü ova kavunuyla da tanınır. İlçede tarıma müsait alan 21.727 hektar, sulu tarıma müsait alan 3.800 hektar, ekilen arazi 11.412 hektar, sulu tarıma müsait alan ise 3.800 hektardır. Yıllık sebze üretimi 53.000 ton, yıllık kavun üretimi 50.000 ton, yıllık tahıl üretimi ise 27.000 ton dur. İlçede 10.000 büyükbaş, 7.500 küçükbaş hayvan bulunmaktadır. Kovan sayısı 532, kümes sayısı 101 dir. İlçede 4.100.000 adet tavuk bulunmakta, 5.750 ton et elde edilmektedir. Yıllık yumurta üretimi ise 25.000.000 adettir. Yıllık süt üretimi 16.000 ton, yıllık mezbaha hayvan kesim sayısı ise 25.000 adettir. İlçede kovan sayısı 1000 adet olup, yıllık 15 ton bal üretimi yapılmaktadır.

Nüfus

İlçeye bağlı 48 mahalleden oluşmaktadır.

YılToplamŞehirKır
Kazan ilçesi
1990 21.837 6.509 15.328
2000 29.692 15.871 13.821
2007 36.147 34.568 1.579
2008 38.731 36.741 1.990
2009 38.964 37.006 1.958
2010 39.537 37.718 1.819
2011 42.090 40.343 1.747
2012 43.308 41.442 1.866
2013 45.879 45.879 veri yok
2014 47.224 47.224 veri yok
2015 51.764 51.764 veri yok
Kahramankazan ilçesi
2016 50.746 50.746 veri yok
2017 52.079 52.079 veri yok
2018 53.522 53.522 veri yok
2019 54.806 54.806 veri yok
2020 56.736 56.736 veri yok

Eğitim

İlçede 5 adet lise, 10 ilköğretim okulu, 14 adet okul bulunmaktadır.İlçede kütüphane bulunmamaktadır. D.İ.E nin son verileri, ilçede okur-yazar oranının %68 olduğunu göstermektedir. Bu oran Türkiye ortalamasının çok altındadır. Temmuz 2004 itibarıyla ilçede 5 lise 10 ilköğretim okulu, 1 halk eğitim merkezi ve 1 tane de engelli çocuklarımız için eğitim uygulama okulu bulunmaktadır. Şu anda bu okullarımızda 6834 çocuğumuz eğitim görmektedir. Halk Eğitim Merkezi’mizce ilçemiz merkez ve köylerinde çeşitli mesleki kurslar açılmaktadır. Ayrıca Kahramankazan'da 2005 yılında Başkent Üniversitesi Transplantasyon Ve Gen Bilimleri Enstitüsü hizmete açılmıştır.

Tarihi ve turistik yerler

İlçeye bağlı Orhaniye Mahallesinde Roma döneminden kalma Beşpınar Çesmesi, Tekke köyünde Duman oğlu Emir Seyit Turhasan beye ait 821 (hicri takvim) Ekim 1418 Miladi Takvim senesinden kalma Durhasan Bey türbesi , Emir Gazi Mahallesi eski köy yerleşiminde Dede Pınarı, Kahramankazan ilçesi Yazıbeyli Mahallesinde 1873 ve 1887 yıllarında yapılmış Katip oğulları ve Katip-zade İbrahim Ethem çeşmeleri , Saray Mahallesinde 17’inci yy.’dan kalma Osmanlı mimarisi camii Sarılar Mahallesinde 18.yy den kalma çeşme, Helenistik çağdan kalma Karalar Asarkaya Mağarası, Kral Deotorosll’nin mezarı ve gömüleri ile İkiztepeler yine Karalar Mahallesinde, bulunmaktadır. Bitik Mahallesinde yapılan hafriyatta bulunan kabartmalı boya küpleri, Lüristan tipi oklu balta, domuz heykeli vazo ve mühürler müzede bulunmaktadır. Bitik mahallesinde 9 kat yerleşim olduğu kazılardan anlaşılmıştır. İlçeye bağlı Örencik köyünde 10 milyon yıl öncesine ait kuyruksuz maymun fosili bulunmuştur. Bu bölgede doğa tarihi kazıları devam etmektedir. Fethiye Mahallesinde Selçuklu döneminden kalma camii ve Roma döneminden kalma çeşme bulunmaktadır. Yassıören köyü Sinap Tepe mevkiinde dev kaplumbağa fosili bulunmuştur.

Ulaşım

Kahramankazan, Ankara’nın 46 km. kuzey batısında, Ankara-İstanbul Devlet Karayolunun üzerinde olup, otomobille yirmi dakika mesafededir. TEM otoyolu da ilçe sınırları içinden geçmektedir. Otobandan Kahramankazan'a TAİ ve Susuz kavşağından girişler bulunmaktadır. Bu yönden ilçenin, ülkemizin her yöresiyle ulaşım bağlantısı bulunmaktadır Kahramankazan-Ankara arası ulaşım EGO Otobüs Dairesi Genel Müdürlüğü kontrolünde Özel Halk Otobüsleri (563-Kahramankazan) ile Büyükşehir Belediye Otobüsleri (501-Akıncı, 502-Kahramankazan) tarafından yürütülmektedir.

Ayrıca sadece ilçe içinde şehir minibüsleri bulunmaktadır. Ankara merkeze ulaşım belediye ve özel halk otobüsleri ile sağlanmaktadır.  

 

 

Kalecik

 
Kalecik
İlçe

Türkiye'de bulunduğu yer
Ülke Türkiye
İl Ankara
Coğrafi bölge İç Anadolu Bölgesi
İdare
 • Kaymakam Uhut Emre Koyuncu
 • Belediye başkanı Duhan Kalkan (AK Parti)
Yüzölçümü
 
 • Toplam 1.341 km² (517 mil²)
Rakım 750 m (2.460 ft)
Nüfus
 (2018)
 • Toplam 13,450
 • Kır
 
-
 • Şehir
 
12,941
Zaman dilimi UTC+03.00 (TRS)
Posta kodu 06870
İl alan kodu 0312
İl plaka kodu 06
Resmî site
Kaymakamlık
 

Kalecik, İç Anadolu Bölgesi'nde Ankara'ya bağlı bir ilçedir.

 

Tarihçe

Kalecik ve çevresi, tarihi MÖ 4000 yıllarına kadar uzanan, çok eski bir yerleşim bölgesidir. MÖ 4000 yıllarında Hititler'in bu bölgede yaşadığına dair bazı kalıntılar bulunmuştur. Daha sonraları bölge,Büyük İskender'in ve ardından Doğu Roma İmparatorluğu'nun hakimiyetine girmiştir. 1071 Malazgirt Meydan Muharebesi ile Türklerin Anadolu’ya gelişinden sonra 1075 yılında Kalecik Kalesi, Selçuklu Türkleri tarafından zaptedilmiş ve onların hakimiyetine geçmiştir. Selçuklu Devletinin yıkılmasından sonra yörede beylikler döneminde Candaroğulları'nın hüküm sürdüğü anlaşılmaktadır. Yıldırım Bayezid zamanında Ankara ile birlikte Kalecik Kalesi de Osmanlılar tarafından zaptedilmiştir. Timur’un çekilmesinden sonra tekrar Candaroğulları yörede yeniden kısa bir hakimiyet kurmuşlar, sonra tekrar Osmanlıların hakimiyetine geçmiştir. Kalecik, Osmanlı döneminde uzun yıllar Çankırı sancağına bağlı bir kaza olmuştur.

Anadolu Tarihi Coğrafyası üzerinde araştırmaları bulunan W.Ramsay Kalecik'in çevresinde Acıtorızıacum isimli bir kentten söz etmiştir. Ayrıca araştırmalarında W.Ramsay, Kalecik'i Eçelriga olarak tanımlamıştır.

Ayrıca yakın tarihimizde Türk Kurtuluş Savaşında nokta hizmeti vermek, Kuvâ-yi Milliye güçlerine lojistik destek sağlamak bakımından hizmet etmiştir.

1925 yılında Mustafa Kemal Atatürk Kastamonu yolculuğu sırasında bölgeyi ziyaret etmiştir.

 

Nüfus

YılToplamŞehirKır
1965 28.665 4.022 24.643
1970 29.784 5.804 23.980
1975 27.871 4.707 23.164
1980 28.446 5.035 23.411
1985 27.349 5.540 21.809
1990 25.043 10.051 14.992
2000 24.738 11.965 12.773
2007 17.007 11.767 5.240
2008 16.071 10.318 5.753
2009 15.142 9.809 5.333
2010 14.517 9.450 5.067
2011 13.969 8.959 5.010
2012 13.648 8.730 4.918
2013 13.678 13.678 veri yok
2014 13.604 13.604 veri yok
2015 13.388 13.388 veri yok
2016 13.251 13.251 veri yok
2017 12.897 12.897 veri yok
2018 13.450 13.450 veri yok
2019 13.234 13.234 veri yok
2020 12.941 12.941 veri yok

Mahalleler

Kalecik'in 57 mahallesinin 6'sı merkezde bulunmaktadır. Merkez mahallelerinde 6.452 kişi   (% 49,7) yaşamaktadır. En uzak mahallesi ise 46,7 km uzaklıktaki Şemsettin'dir. İlçede nüfusu en fazla olan, 2.682 kişi ile Halitcevriaslangil mahallesidir.  Kalecik'in nüfusu 2017 yılında % 2,67 azalmıştır.**

Kalecik ilçesinin mahallelerinin ilçeye uzaklığı, rakımı ve nüfusu
Sıra Mahalle Km* Rakım Nüfus
2016 2017 2018 2019
1 Ahikemalşenyurt Mah.     1.274 1.181    
2 Ahiler Yenice Mah. 0,5   158 136    
3 Cuma Saray Mah. 0,5   729 676    
4 Çanşa Kale Mah. 1,4   1.380 1.334    
5 Halilağa Tabakhane Mah. 0,8   160 149    
6 Halitcevriaslangil Mah. 0,3   2.692 2.682    
53 Yenidoğan Yeşilyurt Mah. 3,4   311 294    
  Kalecik (merkez)   730 6.704 6.452    
7 Afşar Mah. 26,4 845 87 81    
8 Akcataş Mah. 21,0 1.240 85 79    
9 Akkaynak Mah. 9,5 991 132 134    
10 Akkuzulu Mah. 25,5 625 106 104    
11 Aktepe Mah. 16,8 885 52 65    
12 Alibeyli Mah. 21,0 635 180 172    
13 Altıntaş Mah. 27,2 950 101 101    
14 Arkbürk Mah. 6,3 1.042 85 91    
15 Beykavağı Mah. 36,1 785 116 107    
16 Buğra Mah. 27,6 622 132 135    
17 Çandır Mah. 20,1 968 273 281    
18 Çaykaya Mah. 24,3 965 182 170    
19 Çiftlikköy Mah. 12,3 1.171 180 182    
20 Dağdemir Mah. 24,9 875 76 77    
21 Değirmenkaya Mah. 25,2 1.004 233 223    
22 Demirtaş Mah. 38,0 830 139 146    
23 Elmapınar Mah. 34,0 911 78 70    
24 Eskiköy Mah. 21,8 1.205 256 257    
25 Eşmedere Mah. 36,5 905 54 47    
26 Gökçeören Mah. 20,9 760 102 98    
27 Gökdere Mah. 8,4 840 262 252    
28 Gölköy Mah. 7,2 1.156 239 234    
29 Gümüşpınar Mah. 5,1 720 117 107    
30 Hacıköy Mah. 14,2 920 245 247    
31 Hançılı Mah. 35,8 945 42 45    
32 Hasayaz Mah. 23,8 983 163 163    
33 Karahöyük Mah. 17,7 1.040 274 265    
34 Karalar Mah. 19,1 840 46 57    
35 Karatepe Mah. 33,1 760 32 25    
36 Karkın Mah. 31,7 835 55 58    
37 Keklicek Mah. 12,9 1.025 34 41    
38 Kılçak Mah. 20,7 1.065 183 178    
39 Kınık Mah. 41,4 835 194 195    
40 Kızılkaya Mah. 8,1 970 70 72    
41 Koyunbaba Mah. 32,3 905 136 134    
42 Kuyucak Mah. 29,0 1.080 45 52    
43 Mahmutlar Mah. 36,9 765 202 193    
44 Samanlık Mah. 28,4 755 460 456    
45 Satılar Mah. 38,5 730 197 193    
46 Şemsettin Mah. 46,7 820 42 43    
47 Şeyhmahmut Mah. 9,8 1.127 18 17    
48 Tavşancık Mah. 32,7 1.068 79 76    
49 Tilki Mah. 17,6 744 34 32    
50 Uyurca Mah. 36,0 670 48 48    
51 Yalımköy Mah. 17,7 885 41 38    
52 Yeniçöte Mah. 25,5 1.343 235 224    
54 Yeşilöz Mah. 26,2 950 65 60    
55 Yılanlı Mah. 24,0 1.156 155 145    
56 Yurtyenice Mah. 30,8 765 122 114    
57 Yüzbey Mah. 31,8 785 63 61    
  Kalecik (kırsal)     6.484 6.384    
  Kalecik (ilçe)     13.188 12.836    

* Km,  kaymakamlığa olan uzaklıktır.

** TUİK 01 Şubat 2018 verileri

Yönetim

Belediye başkanları

YılAdParti
1984 Halit C. Aslangil SODEP
1989 Ömer Çetinkaya ANAP
1994 Ömer Çetinkaya ANAP
1999 Ömer Çetinkaya DYP
2004 Orhan Benli AK Parti
2009 Nevzat Şahin CHP
2014 Filiz Ulusoy AK Parti[21]
2019 Duhan Kalkan AK Parti

Ekonomi

İlçenin ekonomisi tarıma dayalıdır. Hayvancılık ikinci plandadır.

  • Bağcılık
  • Şekerpancarı
  • Buğday
  • Arpa
  • Elma
  • Armut yetiştirilir
  • Kayısı
  • Ekmek Ayvası
  • Kiraz
  • Un
  • Kalecik açık ceza infaz kurumları ürünleri
  • Üzüm
  • Şarab

İlçe topraklarında bentonit ve mermer yatakları ve krom cevheri bulunmaktadır.

Tarihi eserler

İlçe merkezinde hakim bir tepede bulunan Kalecik Kalesi Romalılardan kalma olup, Osmanlılar zamanında onarım görmüştür. Kalecik Osmanlılar döneminde oldukça gelişmiş bir kasaba olarak bilinmektedir. Evliya Çelebi'nin seyahatnamesinde adı zikredilen yerlerden birisidir. O tarihlerde Ahilik yörede yaygınlık kazanmıştır; tabakçılık, bakırcılık ve kumaş dokumacılığı dönemin gelişmiş el sanatlarındandır.

Hasbey, Hamdi, Saray, Tabakhane camileri ile Kazancı Baba Türbesi ve Kızılırmak üzerindeki Develioğlu Köprüsü belli başlı tarihi eserleridir.

 

Keçiören

 
 
Keçiören
İlçe
 

Türkiye'de bulunduğu yer
 
Ülke Türkiye
İl Ankara
Coğrafi bölge İç Anadolu Bölgesi
İdare
 • Kaymakam Uğur Bulut
 • Belediye başkanı Turgut Altınok (AK Parti)
Yüzölçümü
 
 • Toplam 189 km² (72 mil²)
Rakım 950 m (3.110 ft)
Nüfus
 (2018)
 • Toplam 909,787
 • Kır
 
-
 • Şehir
 
938,568
Zaman dilimi UTC+03.00 (TRS)
Posta kodu 06310
İl alan kodu 0312
İl plaka kodu 06
Resmî site
Belediye
 
Yapımına Turgut Altınok'un başkanlığında başlanan kule. Yapımı bir süre durdurulmuş olsa da 2019 yılında tekrar yapımına başlanmıştır.

Keçiören, Ankara'nın metropol ilçelerinden biridir. Nüfus olarak Ankara'nın birinci, Türkiye'nin ikinci büyük ilçesidir.

 

Hakkında

Daha önce Altındağ ilçesine bağlı bir mahalle iken, 1984 yılında ilçe olan Keçiören'in nüfusu 1 milyona yaklaşmıştır. Çubuk çayının iki bölüme ayırdığı ilçe'nin 47 mahallesi ve 12 semti bulunmaktadır. Atatürk'ün Kurtuluş Savaşı hazırlıkları sırasında karargâh olarak kullandığı Ziraat Mektebi binası, bugün Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü olarak kullanılmaktadır. Atatürk'ün kullandığı oda ise koruma altına alınmıştır. O dönemin eşyaları sergilenmektedir. Vehbi Koç'un yazlık evi Keçiören ilçesinin Gazino semtinde bulunmaktadır. Önceki dönem Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı olan Melih Gökçek belediyecilik deneyimini 1984-1989 yılları arasında burada kazanmıştır. Keçiören'de en uzun belediye başkanlığını 1994-2009 yılları arasında 16 sene boyunca Turgut Altınok yapmıştır. Altınok, 2019 Türkiye yerel seçimleri'yle beraber tekrar belediye başkanı seçilmiştir.

Nüfus

Adrese dayalı nüfus kayıt sistemi 2020 verilerine göre 938.568 kişi ile Ankara'nın birinci ve Türkiye'nin ise nüfus bakımından en büyük ikinci ilçesi konumundadır. Nüfusu, 57 ilden daha fazladır.

YılToplamŞehirKır
1985 443.390 433.559 9.831
1990 536.168 523.891 12.277
2000 672.817 625.167 47.650
2007 843.535 746.361 97.174
2008 779.905 779.905 0
2009 796.646 796.646 0
2010 817.262 817.262 0
2011 831.229 831.229 0
2012 840.809 840.809 0
2013 848.305 848.305 veri yok
2014 872.025 872.025 veri yok
2015 889.876 889.876 veri yok
2016 903.565 903.565 veri yok
2017 917.759 917.759 veri yok
2018 909.787 909.787 veri yok
2019 939.161 939.161 veri yok
2020 938.568 938.568 veri yok

Yönetim

Belediye başkanları

 
YılAdParti
1984 Melih Gökçek ANAP
1989 Hamza Kırmızı SHP
1994 Turgut Altınok MHP
1999 Turgut Altınok FP
2004 Turgut Altınok AK Parti
2009 Mustafa Ak AK Parti
2014 Mustafa Ak AK Parti[15]
2019 Turgut Altınok AK Parti

Mahalleler[

  • 19 Mayıs
  • 23 Nisan
  • Adnan Menderes
  • Aktepe
  • Aşağı Eğlence
  • Atapark
  • Ayvalı
  • Bademlik
  • Bağlarbaşı
  • Basınevleri
  • Çaldıran
  • Çalseki
  • Çiçekli
  • Emrah
  • Esertepe
  • Etlik
  • Güçlükaya
  • Gümüşdere
  • Güzelyurt
  • Güzelyurt (Bağlum)
  • Hasköy
  • Hisar
  • İncirli
  • Kafkas
  • Kavacık Subayevleri
  • Kalaba
  • Kamilocak
  • Kanuni
  • Karargahtepe
  • Karakaya
  • Karşıyaka
  • Kösrelik
  • Köşk
  • Kuşcağız
  • Osmangazi
  • Ovacık
  • Pınarbaşı
  • Sancaktepe
  • Sarıbeyler
  • Şehit Kubilay
  • Şenlik
  • Şenyuva
  • Şefkat
  • Tepebaşı
  • Ufuktepe
  • Uyanış
  • Yakacık
  • Yayla
  • Yeşilöz
  • Yeşiltepe
  • Yükseltepe

Kardeş kentler

Keçiören Belediyesi’nin aşağıdaki şehirlerle kardeş şehir anlaşması vardır:

  •  Güzelyurt, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti[16]
  •  Fairfax, ABD[17]

 

Kızılcahamam

 
 
Kızılcahamam
İlçe
 

Türkiye'de bulunduğu yer
Ülke Türkiye
İl Ankara
Coğrafi bölge Karadeniz bölgesi